SUÇUN ÖLÇÜMÜ SINIRINDA KARANLIK ALAN OLUŞUMU: ŞAHSA KARŞI SUÇLAR ÜZERİNE KARMA YÖNTEM ARAŞTIRMASI- KAYSERİ ÖRNEĞİ

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 57 - 78, 29.12.2025

Özlem Özdoğan , Oltan Evcimen

Öz

Bu çalışmanın amacı, karanlık alanda yer alan suçların nedenlerini inceleyerek politika yapıcılara yönlendirici öneriler sunmaktır. Araştırmada “karanlık alan” kavramı, suçtan doğrudan veya dolaylı biçimde fiziksel, psikolojik ya da toplumsal olarak zarar gören bireyler üzerinden ele alınmaktadır. Suç mağduriyeti, çok boyutlu bir toplumsal olgu olduğundan yalnızca nicel verilerle sınırlı analizlerin ötesine geçilmesi gerekmektedir. Mağdurların tespitindeki zorluklar ve mağduriyetin görünmezliği nedeniyle açıklayıcı sıralı desen benimsenmiştir. Bu yöntem, mağduriyet deneyimlerinin derinlemesine anlaşılmasını sağlamaktadır. Araştırmada, sosyoekonomik düzeye göre belirlenen üç mahallede üç muhtarla nitel görüşmeler yapılmış; toplumsal cinsiyet dengesi gözetilerek alt, orta ve üst tabakalardan toplam 17 yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir . Bulgular, karanlık alanın oluşumunda bireysel nedenlerin yanı sıra yapısal, kültürel ve toplumsal faktörlerin de etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca bireysel ve psikolojik unsurların ardında sosyolojik süreçlerin yer aldığı görülmektedir. Bu da mağduriyetin yalnızca bireysel değil, toplumsal koşullarla şekillenen bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır

Anahtar Kelimeler

suç , karanlık alan , istatistiklere yansımayan suç , mağdur

The Formation of the Dark Figure of Crime at the Boundary of Measurement: A Mixed-Methods Study on Crimes Against Persons in Kayseri

Öz

The primary of this study is to examine the underlying causes of crimes that fall within the dark figure and to provide guiding recommendations for policymakers. In this research, the concept of the “dark figure” is addressed through individuals who have suffered physical, psychological, or social harm—either directly or indirectly—as a result of criminal acts. As victimization is a multidimensional social phenomenon, analyses limited to quantitative data are insufficient. Due to the difficulties in identifying victims and the invisible nature of victimization, an explanatory sequential design was adopted. This methodological approach enables a deeper understanding of victimization experiences. In the study, qualitative interviews were conducted with three muhtars from neighborhoods selected based on socioeconomic status. Additionally, with attention to gender balance, a total of 17 semi-structured interviews were carried out—six from the lower, four from the middle, and four from the upper socioeconomic strata. The findings reveal that, in addition to individual-level causes, structural, cultural, and social factors significantly contribute to the formation of the dark figure. Furthermore, it is evident that sociological processes underlie individual and psychological factors. This indicates that victimization is not merely an individual experience but one shaped by broader social conditions.

Anahtar Kelimeler

crime , dark figure of crime , crime not reflected in statistics , victim

Kaynakça

• Akıncı, Füsun. Sokullu. (2002). Kriminoloji. İstanbul: Beta Yayınları.
• Bozbayındır, Ali. Emrah. (2018). Temel Kavramlar. Nazmiye Özenbaş Boydağ içinde, Kriminoloji (s. 3-25). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
• Artuk, Mehmet Emin ve Alşahin, Mehmet Emin (2024). Kriminoloji. Ankara:Adalet Yayınevi.
• Jahic, Galma ve Akdaş, Aslı (2007). “Uluslararası Suç Mağdurları Araştırması: İstanbul Hane Halkında Suç Mağduriyeti” (Proje No: 104K100).
• Büyüköztürk, Şener vd (2008). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi
• Creswell, John Ward ve Creswell, J. David (2021). Araştırma Tasarımı. Ankara: Nobel Yayınları.
• Creswell, John Ward (2017). Araştırma Deseni. Ankara: Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Creswell, John Ward ve Plano Clark, Vicki L (2024). Karma Yöntem Araştırmaları Tasarımı ve Yürütülmesi. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Creswell, John Ward (2021). Karma Yöntem Araştırmalarına Giriş. Ankara: Pegem Akademi.
• Çakmak, Caner (2015). Farklı Suç Türleri Açısından Ekonomik Risk Faktöleri: Ankara Cezaevleri Örneği. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Demirbaş, Timur. (2016). Kriminoloji. Ankara : Seçkin Yayıncılık
• Dönmezer, Sulhi. (1981). Kriminoloji. Fakülteler Matbaası: İstanbul.
• Gürbüz, Davut (2009). Çöküntü Bölgesi ve Suç: Ankara’da Hacıbayram Mahallesi Örneği. Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Gürbüz, Sait ve Şahin, Faruk (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• İçli, Tülin (2004). Kriminoloji . Ankara : Martı Yayınları .
• Kaya, Yaşar ve İnan, Kübra (2020). “Suça ve suçluya toplumsal damga: Niğde ili örneği”. Milli Kültür Araştırma Dergisi, 4(Özel Sayı):45-61.
• Karabulut, Turgay (2019). Türk Ceza Kanununda Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kızmaz, Zahir (2015). Mağdurlar ve Suçlular. Ankara: HEGEM Yayınları .
• Maxwell, Joseph A (2016). Nitel Araştırma Tasarımı: Etkileşimli Bir Yaklaşım. Ankara: Nobel Yayınları.
• Özgenç, Nuri Berkay (2020). “Suçta Karanlık Alanın Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler”. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Bilimleri Sempozyumu (İstanbul, 22-23 Şubat 2020). Elazığ: Asos Yayınları,312-324.
• Pucca, Georges (1992). Kriminoloji . İstanbul : İletişim Yayınları .
• Polat, Ahmet ve Gül, Serdar Kenan (2010). Suçun Ölçümü. Ankara: Adalet Yayınevi.
• Scotland, Rape Crisis (2021). False allegations briefing 2021. Rape Crisis Scotland.
• Sokullu- Akıncı, Füsun ve Dursun, Selman (2016). Viktimoloji. İstanbul: Beta Basım.
• Solak, Adem (2010). Eğitim Yoluyla Şiddetin Azaltılması ve Suçun Önemlemesi Genel Projesi Kapsamında Bir İlin Sosyal Risk Haritası. Ankara: Hegem Yayınları.
• Soyaslan, Doğan (1996). Kriminoloji. Ankara:Adalet Matbaacılık .
• Sözer, M. Alper ve Balcıoğlu, Ercan (2016). Kriminoloji. Ankara : Nobel Yayıncılık.
• Şenel, Muazzez ve Şenel, A. Turhan (1996). Kuramsal Kriminoloji Üzerine . Ankara: Polis Akademisi Yayınları .
• T.C. Resmî Gazete. (2004). Türk Ceza Kanunu (Kanun No. 5237, 26/09/2004). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
• Taner, Fahri Gökçen (2012). Türk Ceza Hukukunda Cinsel Özgürlüğe Karşı Suçlar. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Teddlie, Charles ve Tashakkori, Abbas (2020). Karma Yöntem Araştırmaların Temelleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Topçuoğlu, Tuba. (2014). “Kriminolojinin Başarısızlıkları”. Journal of Penal Law and Criminology, 269-280. https://www.kriminoloji.com/5000065925-5000084353-1-SM.pdf
• Topçuoğlu, Tuba (2015). “Türkiye’de Suçluluğa ve İnfaz Politikalarına İlişkin Veri İhtiyacı”. Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi 3(1), 167-190. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/14678
• Uslu, Emrah (2011). Sosyo-Ekonomik Bir Olgu Olarak Kentsel Suç; Bakirköy Ve Küçükçekmece Örnekleri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Yavuz, Yıldız (2019). “Suç Mağduru Olma Konusuna Sosyolojik Bir Bakış”. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi,(4) 28-52. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/906590
• URL-1:”Cinsel Saldırı ya da Tecavüz Suçu (TCK 102) – Ayrıntılı Rehber”. https://www.topo.av.tr/cinsel-saldiri-ya-da-tecavuz-sucu-tck-102-ayrintili-rehber.html/ (Erişim Tarihi: 20.05.2025)
• URL-2: “United Nations. (1979). Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW). United Nations Treaty Series, vol. 1249, p. 13. https://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/ (Erişim Tarihi: 17.09.2025)