Yerel Yönetimlerde Mali Sürdürülebilirliğin Analizi: Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi Örneği

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de su ve kanalizasyon hizmetlerinin tarihsel ve kurumsal gelişimini ele almaktadır. Ayrıca Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin (TESKİ) mali performansı incelenmektedir. Su ve kanalizasyon hizmetlerinin sürdürülebilirliği, yerel yönetimlerde etkin mali yönetimi zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda TESKİ’nin 2021–2024 dönemine ait bütçe gelir ve giderleri rasyo analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma nicel yöntemlere dayanmakta ve ikincil veri kaynakları üzerinden yürütülmüştür. Analizde Sayıştay denetim raporları ve TESKİ faaliyet raporları kullanılmıştır. Likidite, mali yapı, faaliyet ve mali yeterlilik oranlarıyla kurumun mali durumu ve kaynak kullanım etkinliği ortaya konulmuştur. Bulgular, gelir ve giderlerde artış yaşandığını ve gelir yapısının ağırlıklı olarak vergi dışı ve faaliyet temelli kaynaklardan oluştuğunu göstermektedir. Mal ve hizmet alımları ile sermaye giderlerinin artışı, altyapı yatırımlarına verilen önemi yansıtmaktadır. Bazı yıllarda bütçe tahminleri ile gerçekleşmeler arasında farklar tespit edilmiştir. Çalışma, rasyo analizinin yerel yönetimlerde mali performans değerlendirmesinde etkin bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu maliyesi
• Mali performans analizi
• Yerel yönetim maliyesi

Analysis of Financial Sustainability in Local Governments: The Case of Tekirdağ Water and Sewerage Authority

Öz

This study examines the historical and institutional development of water and sewerage services in Turkey. It also analyses the financial performance of the Water and Sewerage Administration (TESKİ) affiliated with Tekirdağ Metropolitan Municipality. The sustainability of water and sewerage services necessitates effective financial management in local administrations. In this context, TESKİ's budget revenues and expenditures for the 2021–2024 period were evaluated using ratio analysis. The research is based on quantitative methods and was conducted using secondary data sources. The analysis utilised the audit reports of the Court of Accounts and TESKİ activity reports. The institution's financial situation and resource utilisation efficiency were revealed through liquidity, financial structure, activity and financial adequacy ratios. The findings show that there has been an increase in revenues and expenditures and that the revenue structure consists mainly of non-tax and activity-based sources. The increase in goods and services purchases and capital expenditures reflects the importance given to infrastructure investments. Differences between budget estimates and actuals were identified in some years. The study demonstrates that ratio analysis is an effective tool for evaluating financial performance in local governments.

Anahtar Kelimeler

• Public finance
• Financial performance analysis
• Local government finance

Kaynakça

1. Akca, N., & Somunoğlu İkinci, S. (2014). Ankara’da yer alan özel bir sağlık işletmesinin finansal tablolarının oran analizi yöntemi ile değerlendirilmesi. İşletme Bilimi Dergisi, 2(1), 111–126. https://doi.org/10.22139/ibd.87973
2. Dönmez, D., & Tamer, M. (2021). 6360 sayılı yasanın uygulanmasına yönelik halkın algısı: Hatay Büyükşehir Belediyesi örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Yönetim ve Organizasyon Özel Sayısı), 1758–1784. https://doi.org/10.26466/opus.891398
3. Ekinci, G., & Bakır, İ. (2021). Sağlık kurumlarında finansal performans analizi: A1 Dal Hastanesi örneği. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 7(1), 1–18.
4. Ersöz, M. (2017). Kamu kurumlarında mali tablo analiz yöntemlerinin uygulanabilirliği. Sayıştay Dergisi, 105, 1–40.
5. Esen, H. (2024). Yerel yönetim iştiraklerinin değerlemesi ve bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
6. Güler Ağın, A., & Günal, V. A. (2023). Türk kamu yönetiminde büyükşehir belediye yönetimi: 6360’ın 10 yılı. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(2–1), 277–295.
7. Gümüş, U. T., & Bolel, N. (2017). Rasyo analizleri ile finansal performansın ölçülmesi: Borsa İstanbul’da faaliyet gösteren havayolu şirketlerinde bir uygulama. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 8796.
8. Kablan, A. (2016). Financial statement analysis in municipalities and an application. International Journal of Research in Business and Social Science, 2(3), 75–86.

9. Karakaya, G., & Kaçan, E. (2020, Mayıs). Büyükşehir belediyelerinin finansal performans analizi. Vergi Raporu, 248, 155–169.
10. Kardaş, A. (2022). Cumhuriyet döneminde Van (1960–2012). Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 248259. https://doi.org/10.48066/kusob.1199713
11. Kavili Arap, S. (2024). Çeşme–Alaçatı su hizmetlerinin yeniden belediyeleştirilmesi üzerine bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (61), 393–411. https://doi.org/10.30794/pausbed.1413028
12. Kızıl, C., & Aslan, T. (2019). Finansal performansın rasyo yöntemiyle analizi: Borsa İstanbul’da (BIST’te) işlem gören havayolu şirketleri üzerine bir uygulama. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 1778–1799. https://doi.org/10.33206/mjss.467997
13. Koçar Uzan, H. (2024). Tanzimat döneminden Cumhuriyete belediyelerin çevre hizmetleri: Mevzuat çerçevesinde değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(4), 1231–1242. https://doi.org/10.33712/mana.1393815
14. Koçdemir, M. (2023). Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin mali durumlarının belirlenmesi: Oran analizi sektör ortalamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 32(1), 79–114.
15. McDonald III, B. D. (2017). Measuring the fiscal health of municipalities. Working Paper WP17BM, 1–16.
16. Melik, D. (2024). Uluslararası finansal raporlama standartlarına uyumun muhasebe bilgi kalitesine etkisi: Uluslararası bir karşılaştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
17. Nüfusune. (2025). Tekirdağ nüfusu. https://www.nufusune.com/tekirdag-nufusu
18. Oluklulu, S. (2022). Kamusal mal ve hizmet olarak kentsel atık su yönetimi: Büyükşehir belediyelerine ait tesislerin etkinlik analizi. Nobel Bilimsel Eserler.
19. Öğünç, H. (2018). Gıda ve tekstil sektörlerinin karşılaştırmalı finansal analizi (2014–2016 dönemi). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 1(1), 53–70.
20. Özaslan, K. (2025). 6360 sayılı kanun ile 2014 yılında mahalleye dönüştürülmüş olan eski Gümüşlük beldesinde dönüşüm sonrası döneme ilişkin yöre halkının algısı. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 13(2), 365–391. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1740332
21. Özen, İ. (2020). Belediyelerin borç ödeme gücünün analizi: Muğla-Sakarya belediyeleri örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 16(29 Ekim Özel Sayısı), 3474–3504. https://doi.org/10.26466/opus.769657
22. Özer, M. A., & Uzun, H. (2023). Su ve kanalizasyon idarelerinde e-belediyecilik uygulamaları: Ankara ASKİ örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(1), 35–57. https://doi.org/10.33712/mana.1228879
23. Özer, M. A., & Uzun, H. (2023). Su ve kanalizasyon idarelerinde e-belediyecilik uygulamaları: Ankara ASKİ örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(1), 35–57. https://doi.org/10.33712/mana.1228879
24. Özgel, F. (2007). İlaç sektöründe mali tablo analizi ve bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
25. Özgür, H., & Yavuzçehre, P. S. (2016). Türkiye’nin büyükşehir belediyesi sistemi: 1982–2015. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 903–926.
26. Özolgun, H. (2017). Karşılaştırmalı mali tablolar analizi. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 2(1), 5562.
27. Özyürek, H., & Erdoğan, E. (2011). Finansal kurumlarda mali analiz ve bir uygulama. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 3(2), 229–238.
28. Pehlivan, M., & Susam, N. (2022). Su hizmetlerinde yaşanan dönüşüm: Suyun özelleştirilmesi ve ülke uygulamaları ile kazanılan deneyimler. Ekonomi Kültürü ve Toplum Dergisi, (65), 129–160. https://doi.org/10.26650/JECS2021-943895
29. Pehlivan, M., & Susam, N. (2022). Su hizmetlerinde yaşanan dönüşüm: Suyun özelleştirilmesi ve ülke uygulamaları ile kazanılan deneyimler. Journal of Economy Culture and Society, (65), 129–160. https://doi.org/10.26650/JECS2021943895
30. Rivenbark, W. C., & Roenigk, D. C. (2011). Implementation of financial condition analysis in local government. PAQ, Summer, 241–268.
31. Sarıkale, H., & İlter, B. (2018). Finansal analiz sürecindeki temel mali tablo düzeltmelerinin oran analizine etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 165–184.
32. Sarıkamış, C. (2007). Rasyo analizi uygulamasının gelişimi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (33), 44–45.
33. Sayıştay. (2025). Belediyeler – Bağlı idareler. Sayistay.gov.tr. https://www.sayistay.gov.tr/reports/category/31belediyeler---bagli-idareler
34. Sonğur, C., Kar, A., Top, M., Gazi, A., & Babacan, A. (2016). Türkiye kamu hastane birlikleri hastanelerinin finansal performanslarının değerlendirilmesi: Finansal tablo analizleri. Sayıştay Dergisi, (100), 1–26.
35. Tekbaş, A. (2022). Türk Anayasa Mahkemesi kararları ışığında verginin kamu giderlerinin karşılığı olması ilkesi bakımından kamu hizmetlerinin finansmanı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (63), 4964. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1200933
36. Tunçbilek, S. N. (2022). Harcamalara katılma paylarının tarihsel gelişimi ve uygulamada yaşanan sorunların incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
37. Türkiye Cumhuriyeti Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (TESKİ). (2025). Kurumsal bilgi sayfası. https://www.teski.gov.tr/icerik/detay.aspx?Id=381
38. Uzunali, E., & Görmez, H. (2019). Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin mali yapıları oran analiz yöntemiyle karşılaştırılması. http://oriondenetim.com/turkiyede-buyuksehir-belediyelerinin-mali-yapilari-vebutcesurdurulebilirliklerinin-oran-analiz-yontemiyle-karsilastirilmasi/
39. Varnalı, T. (2024). Tekirdağ ilçe belediyelerinin finansal performans değerlendirmesi: Rasyo analizi yaklaşımı. Uluslararası İşletme Bilimi ve Uygulamaları Dergisi, 4(2), 1–24.
40. Yağmur, B. N. (2021). Danıştay içtihatları ışığında vergi benzeri mali yükümlülük kavramı. İzmir Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 435–474.
41. Yaşayanlar, İ. (2023). Su, çevre, sanayi ve devlet: Modernleşme sürecinde Bursa kentinin suyunu “sıhhileştirmek”. Toplumsal Tarih Akademi, (2), 72–89.
42. Yazıcı, H. T. (2025). Mahalli idareler mali tablolarının rasyo analizi: İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.