Yüksek Riskli Hastaların Özel Sağlık Sigortasına Erişim Deneyimleri: Samsun İlinde Bir Fenomenoloji Çalışması

Öz

Bu çalışma, yüksek riskli hastaların özel sağlık sigortasına erişim sürecindeki deneyimlerini anlamayı amaçlamaktadır. Sağlık sigortası sistemleri bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini sağlayan önemli finansal araçlar arasında yer almakla birlikte, özel sağlık sigortalarında uygulanan risk temelli değerlendirme süreçleri kronik hastalığı olan, ileri yaşta bulunan veya sürekli tedavi gereksinimi duyan bireylerin sigortaya erişimini zorlaştırabilmektedir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve fenomenolojik desen kullanılmıştır. Türkiye'nin Samsun ilinde yaşayan ve özel sağlık sigortasına başvuru deneyimi bulunan yüksek riskli bireylerle gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, yüksek riskli bireylerin özel sağlık sigortasına erişim sürecinde yüksek primler, teminat kısıtlamaları ve başvuru reddi gibi çeşitli engellerle karşılaştıklarını göstermiştir. Sonuç olarak, mevcut özel sağlık sigortası uygulamalarının yüksek riskli bireylerin sağlık hizmetlerine erişiminde eşitsizliklere yol açabildiği ve daha kapsayıcı politikalara ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Özel Sağlık Sigortası
• Sağlık Finansmanı
• Sağlık Hizmetlerine Erişim
• Sağlık Politikası
• Yüksek Riskli Hastalar

Experiences of High-Risk Patients in Accessing Private Health Insurance: A Phenomenological Study in Samsun Province

Öz

This study aims to understand the experiences of high-risk patients in the process of accessing private health insurance. While health insurance systems are among the key financial tools that enable individuals to access health care, the risk-based assessment processes applied in private health insurance can make it difficult for individuals with chronic illnesses, the elderly, or those requiring ongoing treatment to access coverage. A qualitative research approach was adopted in the study, utilizing a phenomenological design. Data obtained from in-depth interviews with high-risk individuals residing in Samsun, Turkey, who had experience applying for private health insurance, were analyzed using thematic analysis. The findings revealed that high-risk individuals face various barriers during the private health insurance enrollment process, such as high premiums, coverage restrictions, and application rejections. Consequently, it was determined that current private health insurance practices may lead to inequalities in access to healthcare services for high-risk individuals and that more inclusive policies are needed.

Anahtar Kelimeler

• Private Health Insurance
• Health Financing
• Access to Health Services
• Health Policy
• High-Risk Patients

Kaynakça

1. Ahangar, A., Ahmadi, A., Mozayani, A., & Dizaji, S. (2018). Why are risk pooling and risk sharing arrangements necessary for financing health care and improving health outcomes in low- and middle-income countries? Health, 10(1), 122–131. https://doi.org/10.4236/health.2018.101010
2. Böhm, K., Schmid, A., Götze, R., Landwehr, C., & Rothgang, H. (2013). Five types of OECD healthcare systems: Empirical results of a deductive classification. Health Policy, 113(3), 258–269. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2013.09.003
3. Braveman, P., & Gruskin, S. (2003). Defining equity in health. Journal of Epidemiology and Community Health, 57(4), 254–258. https://doi.org/10.1136/jech.57.4.254
4. Braun, V., & Clarke, V. (2013). Teaching thematic analysis: Overcoming challenges and developing strategies for effective learning. The Psychologist, 26(2), 120–123.
5. Buchner, F., & Schut, F. T. (2026). High-risk individuals in voluntary health insurance markets: The elephant in the room? Health Economics, Policy and Law, 21(1), 40–53. https://doi.org/10.1017/S1744133125000118
6. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd ed.). Sage.
7. Cutler, D. M., & Zeckhauser, R. J. (2000). The anatomy of health insurance. In A. J. Culyer & J. P. Newhouse (Eds.), Handbook of health economics (Vol. 1, pp. 563–643). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1574-0064(00)80170-5
8. Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Prentice-Hall.

9. Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62–80.
10. Levesque, J. F., Harris, M. F., & Russell, G. (2013). Patient-centred access to health care: Conceptualising access at the interface of health systems and populations. International Journal for Equity in Health, 12, 18. https://doi.org/10.1186/1475-9276-12-18
11. Link, B. G., & Phelan, J. C. (2001). Conceptualizing stigma. Annual Review of Sociology, 27, 363–385. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.27.1.363
12. Mossialos, E., & Dixon, A. (2002). Funding health care: An introduction. In E. Mossialos, A. Dixon, J. Figueras, & J. Kutzin (Eds.), Funding health care: Options for Europe (pp. 1–32). Open University Press.
13. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2004). Private health insurance in OECD countries. OECD Publishing.
14. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022). Health at a glance: Europe 2022. OECD Publishing.
15. Paez, K. A., Mallery, C. J., Noel, H., Pugliese, C., McSorley, V. E., Lucado, J. L., & Ganachari, D. (2014). Development of the Health Insurance Literacy Measure (HILM): Conceptualizing and measuring consumer ability to choose and use private health insurance. Journal of Health Communication, 19(Suppl. 2), 225–239. https://doi.org/10.1080/10810730.2014.936568
16. Stone, D. A. (1993). The struggle for the soul of health insurance. Journal of Health Politics, Policy and Law, 18(2), 287– 317. https://doi.org/10.1215/03616878-18-2-287
17. Tarım, M., & Güdük, Ö. (2019). Türkiye’de bireylerin özel sağlık sigortası tercihini etkileyen nedenler ve bilgi düzeyleri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 6(3), 196–200.
18. Tatar, M. (2011). Sağlık ekonomisi. Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
19. Tengilimoğlu, D., Işık, O., & Akbolat, M. (2017). Sağlık işletmeleri yönetimi (8. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
20. Van de Ven, W. P. M. M., & Schut, F. T. (2008). Universal mandatory health insurance in the Netherlands: A model for the United States? Health Affairs, 27(3), 771–781. https://doi.org/10.1377/hlthaff.27.3.771
21. Wendt, C., Frisina, L., & Rothgang, H. (2009). Healthcare system types: A conceptual framework for comparison. Social Policy & Administration, 43(1), 70–90. https://doi.org/10.1111/j.1467-9515.2008.00647.x
22. Wilson, A. (2015). A guide to phenomenological research. Nursing Standard, 29(34), 38–43. https://doi.org/10.7748/ns.29.34.38.e8821
23. Yavaş, S. (2025). Türkiye’de özel sağlık sigortası sisteminin erişilebilirliği üzerine bir değerlendirme. Sosyal Güvence Dergisi, 14(1), 45–62. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1691660