ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN ANNE ve BABALARININ KAYGI DÜZEYLERİNE ETKİ EDEN ETMENLERİN İNCELENMESİ

Öz

Zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların yoğun kaygıduyguları zaman zaman aile içinde güçlüklere yol açabilmektedir. Butip ailelerin özelliklerinin belirlenmesi, kaygılarının nelerdenkaynaklandığının bilinmesi, bu ailelere sunulacak olan yardımlarınnereden başlayacağını, ne yönde olacağını ve yardımın türünüsaptayabilmek açısından önemlidir. Bu araştırmanın örnekleminiöğretilebilir ve eğitilebilir düzeyde zihinsel engelli çocuğa sahip 255anne ile 255 baba oluşturmaktadır. Araştırmada, zihinsel engelliçocuk ve aile ile ilgili demografik bilgilerin yer aldığı bilgi formu ileanne ve babaların kaygı düzeylerini saptamak için Spielberger vearkadaşları (1970) tarafından geliştirilen Durumluk-Sürekli KaygıEnvanteri’nin sürekli kaygı formu kullanılmıştır. İstatistiksel işlemlerdetek yönlü varyans analizi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testikullanılmış, varyans analizinde anlamlı çıkan P değerleri tukey HSDile analiz edilmiştir. Verilerin test edilmesinde anlamlılık düzeyi. 05olarak kabul edilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesi sonucuannelerin sürekli kaygı puanları ortalamaları arasında yaş ve cinsiyetdeğişkenlerine göre fark olmadığı; babaların sürekli kaygı puanlarıortalamaları arasında ise yaş değişkenine göre fark olmadığı ancakcinsiyet değişkenine göre fark olduğu görülmektedir. Hem anne hembabaların sürekli kaygı puanları ortalamalarında çocuğun toplumiçinde uygun davranışlar gösterebilme durumuna göre farkbulunmuştur (p<0. 05)

Anahtar Kelimeler

• zihinsel engelli çocuk/çocuklar, kaygı, annebaba

Öz

Intensive anxiety of parents of mentally retarded childrencan cause problems in the family from time to time. To identify thesource/s of anxiety is important in determining the type, amount andway of supply of assistance needed by these families. This can onlybe accomplished by examining the characteristics of such families.The subjects of this research consist of mothers and fathers of 255mentally retarded children, who are at the teachable and trainablelevels. Demographic information concerning the subjects wascollected systematically on a uniform form. The State Trait AnxietyInventory developed (1970) by Spielberg and his friends in order todetermine the anxiety level of parents of mentally retarded children,was also utilized.In statistical operations, analysis of one-way variance was utilized.Test of importance of difference of two averages was also utilized,and the p values, which have been meaningful in variance, wereanalyzed by Tukey HSD.The level of meaningfulness of data testing was accepted as 0. 5. Asa result of the evaluation of this research data, it was proven thatthere is no difference in groups of age or sex concerning theaverages of the level of continuous anxiety of mothers. However,while there is no difference in groups of age among fathers, there is adifference in groups of sex in the averages of the level of continuousanxiety. A difference was found in the averages of both the mothers’and fathers’ level of continuous anxiety depending on the situation(performance) of appropriate behavior of the child in society (p<0

Anahtar Kelimeler

• mentally retarded children, anxiety, parents

Kaynakça

1. Akkök F. “Davranışsal Yaklaşıma Dayalı Aile Rehberliğinin Öğretilebilir Çocukların Öz- Bakım Becerilerinin Gelişimine Etkisi.” Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1984.
2. Akkök F. ve diğerleri, “Özürlü Bir çocuğa Sahip Anne Babalardaki Stresin Yordanması,” Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2, 1: 8-12, 1992.
3. Aksaz K. N. “Bilgi Verici Danışmanlığın Otistik Çocuğu Olan Anne, Babaların Kaygı Düzeylerine Etkisi.” Yayınlanmamış Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1982.
4. Bıyıklı L. “Özürlü Çocuk Toplum ve Aile.”Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. 22, 3:633-640, 1989.
5. Bristol M. M. ve Schopler E. A. ,Developmental Perspective on Stress and Coping on Families of Autistic Children and Their Families. New York, Academic Press, 1984.
6. Dunst C. D. ve diğerleri, “Mediating Influences of Social Support: Personal Family and Child Outcomes,”American Journal of Mental Deficiency. 90, 4:403-417, 1986.
7. Eripek, S. Zihinsel Engelli Çocuklar. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, 1996.
8. Flynt S. W. ve Wood T. A. “Stress and Coping of Mothers of Children with Moderate Mental Retardation,”American Journal of Mental Retardation. 94, 3:278-283, 1989.

9. Frey K. S. ve diğerleri, “Stress and Coping among Parents of Handicapped Children, A Multidimensional Approach,”American Journal on Mental Retardation. 94, 3:240- 249, 1989.
10. Friedrich N. W. ve diğerleri, “Coping Resources and Parenting Mentally Retarded Children,” 90, 2: 130-139, 1985.
11. Holdroyd.Manual for the Questionnaire on Resources and Stress for Families with Chronically III or Handicapped Members. Brandon, VT: Clinical Psychology Publishing, 1987.
12. Longo D. C. ve Bond I. , “Families of the Handicapped Child: Research and Practice,” Family Relations. 33, 1:57-65, 1984.
13. Palfrey J. S. ve diğerleri, “Pattern of Response in Families of Chronically Disabled Children: An Assessment in Five Metropolitan School Districts,”American Journal Orthopsychiatry Association. 59, 1:94-104, 1989.
14. Sanders J. L. ve Morgan S. B. , “Family Stress and Adjustment as Perceived by Parents of Children with Autism or Down Syndrome Implications for Intervention,” Child Family Behavior Therapy. 19, 4:15-32, 1997.
15. Wikler L. “Chronic Stresses in Families of Mentally Retarded Children,”Family Relations. 30:281-288, 1981.
16. Wilton K. ve Renault J. , “Stress Levels in Families with Intellectually Handicapped Preschool Children,”Journal of Mental Deficiency Research. 30, 2:163-169, 1986.