ULUSAL GÜÇ İSTATİSTİKLERİ ÇERÇEVESİNDE İRAN – İSRAİL SAVAŞININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
Öz
Orta Doğu bölgesinde İran ve İsrail arasındaki rekabet 2026 yılında vekalet savaşları sınırını aşarak doğrudan karşılıklı savaşa dönüşmüştür. Bu makalenin temel amacı, savaşın ekonomik, askeri ve jeostratejik dinamiklerini ulusal güç istatistikleri vasıtasıyla ve nicel bir metodolojiyle karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Araştırmada, 1990-2024 yılları arasında 35 yılı kapsayan boylamsal bir veri seti kullanılarak; Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH), ekonomik güç, askeri güç, demografi, çelik üretimi, enerji tüketimi ve yüksek teknoloji kapasitesi gibi makro değişkenler incelenmiştir. Çalışmanın metodolojisi, ulusal kapasite indeksleri, endüstriyel kapasite ölçümleri ve net güç formülasyonlarına dayanmıştır. İstatistiksel bulgular, Realizm Teorisi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın karşılaştırmalı sonucunda İsrail’in yüksek teknoloji ve net güç bağlamında üstünlüğüne karşın İran’ın demografik ve endüstriyel gücünün yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, İran’ın nükleer silah yapım eşiğine gelerek daha etkili bir güç geçişine yaklaşması sonrasında İsrail’in bölgesel hegemonyasını korumak ve statükosunu sürdürmek maksadıyla önleyici savaşa girdiği sonucuna varılmıştır. Makale, iki aktör arasındaki rekabet koşullarının savaşa dönüşmesi ve bunun sonuçlanmasında salt askeri gücün değil bunun yanı sıra ekonomik verimliliğin ve yüksek teknoloji gücünün de etkili olacağı sonucuna ulaşmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- • ABD Enerji Bilgi İdaresi (2026), Erişim Tarihi: 16.04.2026, Erişim Adresi: https://www.eia.gov/consumption/.
- • Adams, Cathy (2026), "Which Destinations and Airlines are Affected by Jet Fuel Shortages?", The Times, 22.05.2026, Erişim Tarihi: 13.05.2026, Erişim Adresi: https://www.thetimes.com/travel/advice/airlines-airports-affected-flights-fuel-shortages-iran-war-gk2wk3fcg.
- • Alter, Eric (2026) "The Iran War Has Forced the US-Gulf Alliance out of the Shadows", Atlantic Council, 20.04.2026, Erişim Tarihi: 13.05.2026, Erişim Adresi: https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/the-iran-war-has-forced-the-us-gulf-alliance-out-of-the-shadows/.
- • Alterman, John B. & Vaez, Ali (2026), "How China and Russia Can Exploit the Iran War and How America Can Avoid Playing into Their Hands", Foreign Affairs, 23.04.2026, Erişim Tarihi: 13.05.2026, Erişim Adresi: https://www.foreignaffairs.com/united-states/how-china-and-russia-can-exploit-iran-war.
- • Avnimelech, Gil & Teubal, Morris (2006), "Creating Venture Capital Industries That Co-Evolve with High Tech: Insights from an Extended Industry Life Cycle Perspective of the Israeli Experience", Research Policy, 35(10), ss. 1477–1498.
- • Baltaş, Acar (2026), "Yarının Zekası", BloombergHT, 31.01.2026, Erişim Tarihi: 13.05.2026, Erişim Adresi: https://www.youtube.com/watch?v=G2Mdhwx0Sp8.
- • Becker-Hicks, Max (2026), "Implications of the Iran War for U.S.-Saudi Relations", New Lines Institute, 04.01.2026, Erişim Tarihi: 13.05.2026, Erişim Adresi: https://newlinesinstitute.org/middle-east-center/implications-of-the-iran-war-for-u-s-saudi-relations/.
- • Beckley, Michael (2010), "Economic Development and Military Effectiveness", The Journal of Strategic Studies, 33(1), ss. 43–79.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bölgesel Çalışmalar, Ortadoğu Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Emir
*
0000-0003-3143-1439
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
19 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
16 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
30 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2