ÜNİFORMANIN ÇAĞRISI: SAVUNMA DİPLOMASİSİ VE YUMUŞAK GÜÇ ODAĞINDA MEHTERAN TÖRENLERİ VE ASKERİ BANDONUN GÜÇ PROJEKSİYONLARI
Öz
Uluslararası ilişkiler alanı ile müzik arasındaki bağ, günümüzde özellikle estetik ve işitsel dönüşüm çerçevesinde önemli bir gelişme göstermiştir. Ancak her iki alandaki çalışmalar genellikle popüler müzik, sanat müziği ve ulusal marşlar odağında şekillenmiştir. Dolayısıyla bu durumda askeri bandolar analiz açısından büyük ölçüde gözden kaçmıştır. Oysaki askeri bandolar ve tarihsel süreçteki mehteran birlikleri sert güç ile yumuşak gücün kesiştiği paradoksal bir konumdadır. Bu makale, askeri bando ve mehteran birliklerinin savunma diplomasisi ile kültürel diplomasi arasındaki eksik kalan yanını tamamlamayı ve bu bağlamda dört işlevli bir tipolojiyi önermeyi amaçlamaktadır. Bu tipoloji; zorlayıcı/sesin gücü, törensel/protokol, çekici/itibari ve kimlik inşacı/iç kamuoyuna dönük olma işlevlerinden oluşmaktadır. Argüman, Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti’nin uzun tarihi üzerinden, süreç izleme yöntemiyle yorumsamacı bir vaka analiziyle ele alınmaktadır. Mehter’in erken dönemde işitsel bir güç oluşumu, 1600-1800 yılları arasında Turquerie ve Alla Turca çerçevesinde yumuşak güç olarak Avrupa’ya yayılması, 1826 yılında Mızıka-i Hümâyûn’a dönüşümü ve Batılılaşma etkisinin ters norm difüzyonu ile 1953 yılında çağdaş kamu diplomasisi ve ulusal imaj haline dönüşerek yeniden canlanması süreçleri çalışmada ayrıntılı bir şekilde analiz edilmektedir. Araştırma, askeri bandonun cazibesinin kökenindeki zorlayıcı ve oryantalist katmanlara odaklanarak yumuşak güç kavramını eleştirel bir açıdan tartışmaktadır. Ayrıca bando kapsamında yer alan diplomatik eylemlerin etkisinin ölçülmesindeki yöntemsel zorluklara da dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- • Ahrendt, Rebekah & Ferraguto, Mark & Mahiet, Damien (2014), Music and Diplomacy from the Early Modern Era to the Present, New York: Palgrave Macmillan.
- • Akhter, Zainab (2016), "India–Pakistan Relations: Efficacy of Culture", Millennial Asia, 7(2), ss. 207–229.
- • Aktuna, Mehmet Emre (2025), "Cultural Heritage as Soft Power: TİKA’s Restoration Projects in Diplomacy", Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), ss. 1912–1934.
- • Allison, Mark (2022), "James Bond and the Beatles: The 1962 Day That Changed Britain", BBC, Erişim Tarihi: 07.06.2026, Erişim Adresi: https://www.bbc.com/culture/article/20221004-bond-and-the-beatles-1962-and-the-day-that-changed-britain.
- • Alp, Aysel (2013), "TRT'nin Eurovision Kararı Belli Oldu", Hürriyet, 14.05.2013, Erişim Tarihi: 07.06.2026, Erişim Adresi: https://www.hurriyet.com.tr/gundem/trtnin-eurovision-karari-belli-oldu-23279476.
- • Anadolu Ajansı (2013), "TRT Eurovision Finallerini Yayınlamayacak", 14.05.2013, Erişim Tarihi: 07.06.2026, Erişim Adresi: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/trt-eurovision-finallerini-yayinlamayacak/246391.
- • Aşkın, İsmail & Akat, Abdullah (2025), "The Relationship between Musika-I Hümâyûn and Ottomanism in the 19th Century", Musicologist, 9(2), ss. 509–542.
- • Ayangil, Ruhi (2008), "Western Notation in Turkish Music", Journal of the Royal Asiatic Society, 18(4), ss. 401–447.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türk Dış Politikası, Güvenlik Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
22 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
18 Haziran 2026
Kabul Tarihi
19 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 3