Protetik Diş Tedavisine İlişkin Çevrim İçi Türkçe Hasta Bilgilendirme Metinlerinin Okunabilirliği: Diş Hekimliği Fakültesi ve Özel Poliklinik Web Sitelerinin Kesitsel Karşılaştırması

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, protetik diş tedavisi hakkında bilgi sunan Türkçe internet metinlerinin okunabilirlik düzeylerini, bu metinleri hazırlayan kurumsal kaynağa (diş hekimliği fakülteleri ile özel poliklinikler) göre karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Protetik diş tedavisine ilişkin bilgilendirme metni içeren toplam 120 internet sitesi (71 diş hekimliği fakültesi, 49 özel poliklinik) dâhil edildi. Metinlerin okunabilirliği Ateşman okunabilirlik indeksi ile değerlendirildi ve Ateşman ile Flesch okuma kolaylığı sınıflamalarına göre yorumlandı. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleriyle incelendi. Değişkenler normal dağılım göstermediğinden gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi kullanıldı. Bulgular: Tüm metinlerde ortanca Ateşman indeksi 53,25 (−21,7–88,5) olup orta zorlukta ve 11-12. sınıf düzeyindeydi. Diş hekimliği fakültelerine ait metinlerin ortanca okunabilirlik puanı, özel polikliniklere ait metinlerden anlamlı biçimde düşüktü (45,8'e karşı 59,7; p < 0,001). Fakülte metinleri daha uzun cümle ve sözcüklerden oluşurken, özel poliklinik metinleri toplamda daha hacimli ancak daha kolay okunabilirdi. Sonuç: Protetik diş tedavisine ilişkin Türkçe internet metinleri, hasta eğitimi için önerilen düzeyden genel olarak daha zordur. Okunabilirlik kurumsal kaynağa göre anlamlı biçimde farklılaşmış; fakülte metinleri daha zor bulunmuştur. Diş hekimliği fakülteleri başta olmak üzere ilgili kurumlar, cümleleri kısaltarak, teknik terimleri açıklayarak ve yayımdan önce okunabilirliği değerlendirerek metinlerini sadeleştirmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Protetik diş tedavisi
• Okunabilirlik
• Çevrim içi sağlık bilgisi
• Hasta eğitimi
• Sağlık okuryazarlığı

Readability of Turkish Online Patient Information Texts on Prosthetic Dental Treatment: A Cross-Sectional Comparison of Dental Faculty and Private Polyclinic Websites

Öz

Aim: This study aimed to compare the readability of Turkish online patient information texts on prosthetic dental treatment according to institutional source, specifically faculties of dentistry and private dental polyclinics. Materials and Methods: A total of 120 websites containing Turkish information on prosthetic dental treatment were included: 71 websites from faculties of dentistry and 49 websites from private dental polyclinics. Readability was assessed using the Ateşman Readability Index and interpreted using Ateşman and Flesch Reading Ease classifications. Normality was assessed using the Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests. Because the variables did not meet the assumption of normal distribution, between-group comparisons were performed using the Mann-Whitney U test. Results: The overall median Ateşman Readability Index was 53.25 (range: -21.7 to 88.5), corresponding to a moderately difficult level and an 11th- to 12th-grade reading level. Texts from faculties of dentistry had a significantly lower median readability score than texts from private dental polyclinics (45.8 vs. 59.7; p<0.001). Faculty texts had longer sentences and longer words, whereas private polyclinic texts were longer in total word count but easier to read. Conclusion: Turkish online information on prosthetic dental treatment is generally more difficult than the recommended level for patient education. Faculty texts were significantly less readable than private polyclinic texts. Academic institutions should simplify patient-oriented content by shortening sentences, explaining technical terms, and assessing readability before publication.

Anahtar Kelimeler

• Readability
• Patient education
• Online health information
• Health literacy
• Prosthetic dental treatment

Kaynakça

1. Tolu S, Basım P. A new perspective on readability and content assessment of patient information texts published on the Internet sites on lymphedema. Journal of Current Researches on Health Sector. 2018;8(2):303-14. https://doi.org/10.26579/jocrehes.28
2. Başaran MM, Kuzucu İ, Demir H. Hekim internet sayfalarındaki rinoplasti bilgilendirmelerinin okunabilirlik açısından farklı branşlar bazında karşılaştırılması. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences. 2019;39(3):304-9. https://doi.org/10.5336/medsci.2018-63549
3. Değirmenci K. Diş protezi hakkında bilgi sunan Türkçe internet sitelerinin okunabilirlik düzeylerinin değerlendirilmesi: nitel araştırma. Turkiye Klinikleri Journal of Dental Sciences. 2022;28(4):905-12. https://doi.org/10.5336/dentalsci.2022-89887
4. Bezirci B, Yılmaz AE. A software library for measurement of readability of texts and a new readability metric for Turkish. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi. 2010;12(3):49-62. https://izlik.org/JA72ZC62RP
5. Çoban A. Okunabilirlik kavramına yönelik bir derleme çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi. 2014;(9):96-111.
6. Flesch R. A new readability yardstick. Journal of Applied Psychology. 1948;32(3):221-33. https://doi.org/10.1037/h0057532
7. Ateşman E. Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi. Dil Dergisi. 1997;58:71-4.
8. Tavşan O, Kara Ongun S. Kamu ve özel kurumların internet sitelerinde yer alan endodontik tedavi ile ilgili metinlerin okunabilirlik düzeylerinin değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;16(3):347-55. https://doi.org/10.22312/sdusbed.1637648

9. Abat VH. İnternet ortamındaki diş ağrısına ilişkin Türkçe metinlerin okunabilirlik analizlerinin ve içeriklerinin değerlendirilmesi. European Journal of Research in Dentistry. 2024;8(1):1-7. https://doi.org/10.29228/erd.63
10. Jayaratne YSN, Anderson NK, Zwahlen RA. Readability of websites containing information on dental implants. Clinical Oral Implants Research. 2014;25(12):1319-24. https://doi.org/10.1111/clr.12285
11. Fidan M, Atabek İ. Diş hekimliği fakülteleri web sitelerinde bulunan restoratif diş tedavisi ile ilgili bilgilerin okunabilirlik analizi. Lokman Hekim Dergisi. 2024;14(2):377-84. https://doi.org/10.31020/mutftd.1448829
12. Temizci T. İmplant üstü protezler hakkında bilgi veren internet sitelerinin okunabilirliklerinin değerlendirilmesi. Selcuk Dental Journal. 2023;10(4):156-9. https://doi.org/10.15311/selcukdentj.1229399
13. Akbulut AS. İnternet ortamındaki şeffaf plak tedavisi ile ilgili bilgilerin okunabilirlik analizi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Diş Hekimliği Dergisi. 2022;4(1):7-11. https://doi.org/10.51122/neudentj.2022.2
14. Bayrak GD. Kanal tedavisi ile ilgili internet ortamındaki bilgilerin okunabilirlik analizinin değerlendirilmesi: kesitsel araştırma. Turkiye Klinikleri Journal of Dental Sciences. 2024;30(1):92-8. https://doi.org/10.5336/dentalsci.2023-98638
15. Güleç M. Diş hekimliği fakülteleri resmi sitelerinde bulunan radyoloji onam formlarının okunabilirlik analizi: nitel araştırma. Turkiye Klinikleri Journal of Dental Sciences. 2024;30(1):8-13. https://doi.org/10.5336/dentalsci.2023-99078
16. Öztürk T. Üniversitelere ait internet web sitelerinin ortodonti hastaları için sağladığı bilgi kalitesinin değerlendirilmesi. Selcuk Dental Journal. 2021;8(1):106-12. https://doi.org/10.15311/selcukdentj.741264
17. Alshehri A, Alghofaili N, Alshunaiber R, Alkadi L. Quality and readability assessment of Internet-based information on common prosthodontic treatments. International Journal of Prosthodontics. 2022;35(1):62-7. https://doi.org/10.11607/ijp.7063
18. Badarudeen S, Sabharwal S. Assessing readability of patient education materials: current role in orthopaedics. Clin Orthop Relat Res. 2010;468(10):2572-80. https://doi.org/10.1007/s11999-010-1380-y
19. Ay İE, Duranoğlu Y. Göz damlası prospektüslerinin okunabilirlik düzeyinin değerlendirilmesi. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences. 2022;27(1):55-9. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.993863
20. Deste Gökay G, Görürgöz C. Laminate veneer: Türkçe internet sitelerindeki bilgilerin kalite değerlendirmesi. Turkiye Klinikleri Journal of Dental Sciences. 2021;27(4):660-6. https://doi.org/10.5336/dentalsci.2020-79291
21. Ozdemir ZM, Yapici E. Evaluating the accuracy, reliability, consistency, and readability of different large language models in restorative dentistry. Journal of Esthetic and Restorative Dentistry. 2025;37(7):1740-52. https://doi.org/10.1111/jerd.13447