Ortaokul Öğretmenlerinin Mesleki Tükenmişliklerinin Demografik ve Mesleki Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerini ve bu düzeylerin çeşitli demografik ve mesleki değişkenlere göre nasıl farklılaştığını ortaya koymaktır. Nicel araştırma yöntemi kullanılan ve betimsel tarama modellerinden karşılaştırma türü tarama deseninde yürütülen araştırmanın örneklemini Ankara ilinin merkez ilçelerinde ortaokul kademesinde görevli, çok aşamalı örnekleme yöntemiyle seçilen 840 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Veriler bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) istatistiksel teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri duygusal tükenme boyutu için orta, duyarsızlaşma ve azalmış kişisel başarı boyutları için düşük bulunmuştur. Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik durumlarına ilişkin algılarında eğitim düzeyi değişkenine göre boyutların hiçbirinde anlamlı bir farklılık olmadığı; cinsiyet, yaş, medeni durum, mesleki kıdem, branş ve görev yapılan ilçe bakımından çeşitli boyutlarda anlamlı farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır. Sonuçların mesleki tükenmişliği anlama ve önleme noktalarında öğretmenlerin ihtiyaç ve beklentilerini fark ederek bu doğrultuda stratejiler geliştirmek, politikalar üretmek üzere ilgililere fikir vermesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ankara
• Mesleki Tükenmişlik
• Ortaokul Öğretmenleri
• Öğretmen Sorunları
• Öğretmen Refahı

Etik Beyan

Bu araştırma, Gazi Üniversitesi Etik Komisyonunun 07.11.2023 tarihli ve 19 sayılı kararı ile alınan etik kurul onayı ve Millî Eğitim Bakanlığının 11.03.2024 tarihli ve E-14588481 sayılı izni doğrultusunda yürütülmüştür. Araştırmaya katılan tüm katılımcılardan araştırmaya katılım öncesinde Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu alınmıştır.

Examination of Professional Burnout Among Middle School Teachers in Terms of Demographic and Professional Variables

Öz

This study aims to examine the professional burnout levels of middle school teachers and investigate whether these levels significantly differ according to various demographic and professional variables. Adopting a quantitative approach with a comparative survey design, the research was conducted with a sample of 840 teachers working in the central districts of Ankara, selected through a multi-stage sampling method. Data were collected using a Personal Information Form and the Maslach Burnout Inventory (MBI). The data were analyzed using independent samples t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA). The results revealed that participating teachers reported moderate levels of emotional exhaustion, while burnout levels in the depersonalization and reduced personal accomplishment dimensions were found to be low. While no significant difference was found based on educational level, statistically significant differences were observed across various dimensions in relation to gender, age, marital status, professional seniority, subject branch, and the district of employment. These findings provide empirically grounded insights for designing targeted interventions and evidence-based policies that address the structural, contextual, and individual determinants of professional burnout among teachers.

Anahtar Kelimeler

• Ankara
• Professional Burnout
• Middle School Teachers
• Teacher Problems
• Teacher Well-being

Kaynakça

1. Adıgüzel, İ., & İpek, C. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri ve tükenmişlik düzeyleri. International Journal Of Eurasia Social Sciences 7(23), 247-273.
2. Agyapong, B., Donkor, G. O., Burback, L., & Wei, Y. (2022). Stress, burnout, anxiety and depression among teachers: a scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(17), 10706. https://doi.org/10.3390/ijerph191710706
3. Akça, F., & Yaman, B. (2010). The effects of internal-external locus of control variables on burnout levels of teachers. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 3976-3980. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.626.
4. Akın, U., & Oğuz, E. (2010). Öğretmenlerin işkoliklik ve tükenmişlik düzeylerinin ilişkisi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 3(3), 309-327. https://dergipark.org.tr/en/pub/kuey/issue/10331/126628.
5. Akyürek, M. İ. (2020). Öğretmenlerde tükenmişlik. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 35-47. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2020.138.
6. Alanoğlu, M. (2019). Algılanan okul müdürü yönetim tarzları ile öğretmenlerin karara katılma, örgütsel adalet, iş doyumu ve tükenmişlik algıları arasındaki ilişkinin analizi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Fırat Üniversitesi.
7. Alev, S., & Taş, D. (2020). Lider-üye etkileşimi, tükenmişlik ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: öğretmenler üzerine bir araştırma. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(5), 1611-1620. https://dergipark.org.tr/en/pub/anemon/issue/57135/623277.
8. Aloe, A. M., Amo, L. C., & Shanahan, M. E. (2014). Classroom management self-efficacy and burnout: A multivariate meta-analysis. Educational psychology review, (26), 101-126. https://doi.org/10.1007/s10648-013-9244-0.

9. Andela, M., & Truchot, D. (2017). The impact of distributive and procedural justice on burnout: does it affect French and German teachers differently? International Journal of Culture and Mental Health, 10(3), 276-284. https://doi.org/10.1080/17542863.2017.1300592.
10. Antoniou, A.-S., Polychroni, F., & Vlachakis, A.-N. (2006). Gender and age differences in occupational stress and professional burnout between primary and high‐school teachers in Greece. Journal of Managerial Psychology, 21(7), 682-690. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/02683940610690213/full/html.
11. Arı, G. S., & Bal, E. Ç. (2008). Tükenmişlik kavramı: birey ve örgütler açısından önemi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 15(1), 131-148. https://dergipark.org.tr/en/pub/yonveek/issue/13688.
12. Atas, A. Ö. (2019). The effect of teacher burnout on organizational commitment in Turkish context. Journal of Education and Training Studies, 7(4), 171-179. https://doi.org/10.11114/jets.v7i4.4056.
13. Bakan, İ., & Amırlı, H. (2022). Tükenmişliğin mesleki bağlılık üzerindeki etkisi: Öğretmenler üzerinde bir alan araştırması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 1-13. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1160212.
14. Bakan, İ., Erşahan, B., Büyükbeşe, T., Doğan, İ., & Kefe, İ. (2015). Dönüşümcü Ve Etkileşimci Liderlik İle Öğretmenlerin Tükenmişlik Düzeyleri Arasindaki İlişki. Uluslararası Iktisadi ve Idari Incelemeler Dergisi, (14), 201-222. https://doi.org/10.18092/ijeas.48129.
15. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The job demands-resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309–328. https://doi.org/10.1108/02683940710733115.
16. Balcı, A. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler (13. baskı). Pegem Akademi. Ballı, F. E., & Önder, E. (2019). Öğretmen algılarına göre tükenmişliğin örgütsel sessizliği yordama düzeyi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty (52), 447-462. https://doi.org/10.21764/maeuefd.622604.
17. Baş, A., & Coşkun, Y. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel sosyalleşme ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 729-749. https://doi.org/10.33437/ksusbd.711270.
18. Baysal, A. (1995). Lise ve dengi okul öğretmenlerinde meslekte tükenmişliğe etki eden faktörler [Doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
19. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
20. Brouwers, A., & Tomic, W. (1999). Teacher burnout, perceived self-efficacy in classroom management, and student disruptive behaviour in secondary education. Curriculum and Teaching, 14(2), 7-26. https://doi.org/10.7459/ct/14.2.02.
21. Brouwers, A., & Tomic, W. (2000). A longitudinal study of teacher burnout and perceived self-efficacy in classroom management. Teaching and Teacher education, 16(2), 239-253. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(99)00057-8.
22. Butler, S. K., & Constantine, M. G. (2005). Collective self-esteem and burnout in professional school counselors. Professional School Counseling, 9(1), 2156759X0500900107. https://doi.org/10.1177/2156759X0500900107
23. Bümen, N. T. (2010). The relationship between demographics, self-efficacy, and burnout among teachers. Eurasian Journal of Educational Research, (40), 17-36.
24. Büyüköztürk, Ş. (2017). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (23. baskı). Pegem Akademi.
25. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, S., & Demirel, F. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (36. baskı). Pegem Akademi.
26. Cassidy, T. (1990). Social support and training in relation to the experience of mild depression and burnout. Work & Stress, 4(2), 161–173. https://doi.org/10.1080/02678379008256974.
27. Chang, M.-L. (2013). Toward a theoretical model to understand teacher emotions and teacher burnout in the context of student misbehavior: Appraisal, regulation and coping. Motivation and Emotion, 37(4), 799–817. https://doi.org/10.1007/s11041-012-9335-0
28. Cemaloğlu, N., & Kayabaşı , Y. (2007). Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyi ile sınıf yönetiminde kullandıkları disiplin modelleri arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(2), 123-155. https://dergipark.org.tr/en/pub/gefad/issue/6750/90761.
29. Chan, D. W. (2011). Burnout and life satisfaction: Does gratitude intervention make a difference among Chinese school teachers in Hong Kong? Educational Psychology, 31(7), 809-823. https://doi.org/10.1080/01443410.2011.608525.
30. Chen, W., Huang, Z., Peng, B., Li, L., & Chen, J. (2025). Teacher competency and work engagement among secondary school physical education teachers: the multiple mediating roles of occupational stress, emotional exhaustion, and professional achievement. Front. Psychiatry 16, 1-23. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1530413.
31. Clark, S. C. (2000). Work/family border theory: A new theory of work/family balance. Human Relations, 53(6), 747–770. https://doi.org/10.1177/0018726700536001.
32. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. baskı). Lawrence Erlbaum Associates.
33. Cordes, C. L., & Dougherty, T. W. (1993). A review and an integration of research on job burnout. Academy of management review, 18(4), 621-656 https://doi.org/10.5465/amr.1993.9402210153.
34. Croom, B. (2003). Teacher burnout in agricultural education. Journal of Agricultural Education, 44(2), 1-13. https://doi.org/10.5032/jae.2003.02001.
35. Çağlar, Ç. (2011). Okullardaki örgütsel güven düzeyi ile öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4), 1827-1847. https://edam.com.tr/kuey/pdf/tr/61c2014639f727c08a405.
36. Çağlar, Ç., & Demirtaş, H. (2011). Dershane öğretmenlerinde tükenmişlik ve iş doyumu. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 30-49. https://www.e-ijer.com/en/pub/issue/8014/105264.
37. Çelik, G. G. (2020). Öğretmenlerin işten ayrılma niyetlerinde iş tatmini, örgütsel bağlılık ve tükenmişliğin rolü. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(7), 276-294 https://dergipark.org.tr/en/pub/asead/issue/56000/751629.
38. Çelik, M., & Yılmaz, K. (2015). Öğretmenlerin mesleki profesyonelliği ile tükenmişlikleri arasındaki ilişki. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 102-131. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/115905.
39. Çelik, O. T., & Üstüner, M. (2018). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişki. Journal of Theoretical Educational Science (UBEK), 41-60. https://doi.org/10.30831/akukeg.421820.
40. Çetin, F., Basım, N. H., & Aydoğan, O. (2011). Örgütsel bağlılığın tükenmişlik ile ilişkisi: öğretmenler üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (25), 61-70. https://dergipark.org.tr/en/pub/susbed/issue/61802/924469.
41. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2021). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (6. baskı). Pegem Akademi.
42. D’Amico, A., Geraci, A., & Tarantino , C. (2020). The relationship between perceived emotional intelligence, work engagement, job satisfaction, and burnout in Italian school teachers: an exploratory study. Psihologijske teme, 29(1), 63-84. https://doi.org/10.31820/pt.29.1.4.
43. Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499–512. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499
44. Diri, M. S., & Kıral, E. (2016). Ortaokul öğretmenlerinin iş doyumlarının mesleki tükenmişlik düzeylerine etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (38), 125-149. https://doi.org/10.21764/efd.81587.
45. Duman, N., Sak, R., & Sak, İ. Ş. (2020). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel sinizm tutumlarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 1098-1127. https://doi.org/10.33711/yyuefd.800925.
46. Dupriez, V., Delvaux, B., & Lothaire, S. (2016). Teacher shortage and attrition: Why do they leave? British Educational Research Journal, 42(1), 21-39. https://doi.org/10.1002/berj.3193.
47. Elma, C., & Ergen, Y. (2019). İlkokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılıkları ile mesleki tükenmişlik algıları arasındaki ilişki. Journal of Theoretical Educational Science, 12(3), 874-891. https://doi.org/10.30831/akukeg.417004.
48. Ergin, C. (1992, 22-25 Eylül). Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach tükenmişlik ölçeğinin uyarlanması. R. Bayraktar ve İ. Dağ (Ed.), VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları içinde (s. 143-154). Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
49. Ferradás, M. d., Freire, C., Bértoa, A. G., Núñez, J. C., & Rodríguez, S. (2019). Teacher profiles of psychological capital and their relationship with burnout. Sustainability, 11(18), 1-18. https://doi.org/10.3390/su11185096.
50. Filiz, Z. (2014). Öğretmenlerin iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 10(23), 157-171 http://dx.doi.org/10.17130/ijmeb.2014.10.23.437.
51. French, J. R. P., Jr., Caplan, R. D., & Harrison, R. V. (1982). The mechanisms of job stress and strain. Wiley. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burnout. Journal of Social Issues 30(1), 159-165. http://dx.doi.org/10.1111/j.1540-4560.1974.tb00706.x.
52. Freedman, S., & Appleman, D. (2009). "In it for the long haul": How teacher education can contribute to teacher retention in high-poverty urban schools. Teachers College Record, 111(4), 954–998. https://doi.org/10.1177/016146810911100403
53. Fuller, F. F., & Bown, O. H. (1975). Becoming a teacher. In K. Ryan (Ed.), Teacher education (74th Yearbook of the National Society for the Study of Education, Part II, ss. 25–52). University of Chicago Press.
54. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 14.0 update (7. baskı). Pearson.
55. Gezer, E. (2008). Stres veren yaşam olaylarının, öğretim elemanlarının, depresyon ve tükenmişlik düzeylerine etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi.
56. Gezer, E., Yenel, F., & Şahan, H. (2009). Öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeyleri ile sosyodemografik değişkenleri arasındaki ilişki. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(6), 243-250. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/the-relationship-between-the-burnout-levels-of-academic-staff-and-the-sociodemographic-variables.
57. Girgin, G. (1995). İlkokul öğretmenlerinde meslekten tükenmişliğin gelişimini etkileyen değişkenlerin analizi ve bir model önerisi (İzmir ili kırsal ve kentsel yöre karşılaştırması) (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
58. Gluschkoff, K., Elovainio, M., Kinnunen, U., Mullola, S., Hintsanen, M., Järvinen, L. K., & Hintsa, T. (2016). Work stress, poor recovery and burnout in teachers. Occupational medicine, 66(7), 564-570. https://doi.org/10.1093/occmed/kqw086.
59. Goodson, I. F. (1985). Social histories of the secondary curriculum: Subjects for study. Falmer Press.
60. Goswami, M. (2013). A study of burnout of secondary school teachers in relation to their job satisfaction. IOSR Journal of Humanities and Social Science, 10(1), 18-26. https://www.iosrjournals.org/iosr-jhss/papers/Vol10-issue1/D01011826.
61. Gökbulut, B., & Dindaş, S. (2022). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik ve teknostres düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 13(47), 42-59. http://dx.doi.org/10.35826/ijoess.3096.
62. Grayson, J. L., & Alvarez, H. K. (2008). School climate factors relating to teacher burnout: A mediator model. Teaching and teacher education, 24(5), 1349-1363. https://doi.org/10.1016/j.tate.2007.06.005.
63. Green, S. B., Salkind, N. J., & Jones, T. (1996). Using SPSS for Windows: Analyzing and understanding data. Prentice Hall PTR.
64. Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), 76-88. https://doi.org/10.2307/258214.
65. Gu, Q., & Day, C. (2007). Teachers resilience: A necessary condition for effectiveness. Teaching and Teacher Education, 23(8), 1302–1316. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.06.006.
66. Hakanen, J. J., Bakker, A. B., & Schaufeli, W. B. (2006). Burnout and work engagement among teachers. Journal of school psychology, 43(6), 495-513. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2005.11.001.
67. Hargreaves, A. (1994). Changing teachers, changing times: Teachers' work and culture in the postmodern age. Teachers College Press.
68. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 516–524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.516.
69. Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.
70. Hock, R. R. (1988). Professional burnout among public school teachers. Public Personnel Management, 17(2), 167-189. https://doi.org/10.1177/009102608801700207.
71. Hanushek, E. A., & Rivkin, S. G. (2007). Pay, working conditions, and teacher quality. The Future of Children, 17(1), 69–86. https://doi.org/10.1353/foc.2007.0004
72. Hakanen, J. J., Bakker, A. B., & Schaufeli, W. B. (2006). Burnout and work engagement among teachers. Journal of School Psychology, 43(6), 495–513. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2005.09.001
73. Høigaard, R., Giske, R., & Sundsli, K. (2012). Newly qualified teachers’ work engagement and teacher efficacy influences on job satisfaction, burnout, and the intention to quit. European Journal of Teacher Education, 35(3), 347-357. https://doi.org/10.1080/02619768.2011.633993.
74. Huberman, A. M. (1989). The professional life cycle of teachers. Teachers College Record, 91(1), 31–57. https://doi.org/10.1177/016146818909100104.
75. Ingersoll, R. M., & Strong, M. (2011). The impact of induction and mentoring programs for beginning teachers: A critical review of the research. Review of Educational Research, 81(2), 201–233. https://doi.org/10.3102/0034654311403323.
76. İnce, N. B., & Şahin, A. E. (2016). A comparison of combination classroom teachers' and single-grade teachers' job satisfaction and burnout levels. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 391-409. https://doi.org/10.16986/huje.2016015702.
77. Ji, H., Xia, K., Wang, Y., Li, J., Liu, J., He , L., & Pan, X. (2025). Relationship teachers’ perception of organizational justice, job burnout and organizational citizenship behavior. BMC psychology, 13(1), 160-185. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02422-8.
78. Jurado, M. d., Fuentes, M. C., Atria, L., Ruiz, N. F., & Linares, J. J. (2019). Burnout, perceived efficacy, and job satisfaction: Perception of the educational context in high school teachers. BioMed research international, 2019(1), 1-10. https://doi.org/10.1155/2019/1021408.
79. Kadan, G., & Aral, N. (2018). Kaynaştırma uygulamasını yürüten öğretmenlerin duygusal emek ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 1(1), 15-29 https://doi.org/10.36731/cg.414434.
80. Kanbur, O., & Ünsal, Y. (2024). Fizik öğretmenlerinin iş doyumu ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi. Anadolu Öğretmen Dergisi, 8(1), 21-49. https://doi.org/10.35346/aod.1435833.
81. Kara, S. (2020). Investigation of job satisfaction and burnout of visual arts teachers. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 6(1), 160-171. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1234491.
82. Karahan, Ş., & Balat , G. U. (2011). Özel eğitim okullarında çalışan eğitimcilerin öz-yeterlik algılarının ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(29), 1-14. https://dergipark.org.tr/en/pub/pauefd/issue/11114/132886.
83. Karakelle, S., & Canpolat, S. (2010). Tükenmişlik düzeyi yüksek ilköğretim öğretmenlerinin öğrencilere yaklaşım biçimlerinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 33(147), 106-120. http://eb.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/692.
84. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (31. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
85. Karasu, T. (2024). İmam hatip okullarında görev yapan öğretmenlerin öz yeterlilik algıları ile mesleki tükenmişlik düzeyleri ilişkisi. The Journal of Social Sciences, 20(20), 325-343. https://doi.org/10.16990/SOBIDER.4031.
86. Karavasilis, G. (2019). Work satisfaction or burnout and their impact on innovative work behavior of Greek teachers. Journal of Contemporary Education, Theory & Research 3(2), 3-12. https://doi.org/10.5281/zenodo.3635027.
87. Kaya, Ç., & Altınkurt, Y. (2018). Role of psychological and structural empowerment in the relationship between teachers’ psychological capital and their levels of burnout. Eğitim ve Bilim, 43(193), 63-78. https://doi.org/10.15390/EB.2018.6961.
88. Kaya, S., & Demirdağ, S. (2024). Öğretmenlerin örgütsel sinizm, örgütsel vatandaşlık ve tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(4), 831-846. https://doi.org/10.30703/cije.1364401.
89. Kazu, İ. Y., & Yıldırım, D. (2021). Mesleki tükenmişlik: Etki eden faktörler, belirtileri ve sonuçları. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(2), 462-473. https://doi.org/10.51725/etad.1003628.
90. Kirk, R. E. (1996). Practical significance: A concept whose time has come. Educational and Psychological Measurement 56(5), 746-759. https://doi.org/10.1177/0013164496056005002.
91. Klusmann, U., Kunter, M., Trautwein, U., Lüdtke, O., & Baumert, J. (2008). Engagement and emotional exhaustion in teachers: Does the school context make a difference? Applied Psychology, 57, 127-151. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2008.00358.
92. Kocaoğlu, M., & Demirdağ, S. (2022). Okul yöneticilerinin liderlik tarzları, okul iklimi ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 28-40. https://izlik.org/JA49BD47SH.
93. Kokkinos, C. M. (2007). Job stressors, personality and burnout in primary school teachers. British Journal of Educational Psychology, 77(1), 229-243. https://doi.org/10.1348/000709905X90344.
94. Korkmaz, Ö., Kovancı, Ö., Çakır, R., & Erdoğmuş, F. U. (2019). Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin mesleki doyum ve tükenmişlik düzeyleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(3), 830-847. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/50702/607567.
95. Koustelios, A., & Tsigilis, N. (2005). The relationship between burnout and job satisfaction among physical education teachers: a multivariate approach. European physical education review, 11(2), 189-203. https://doi.org/10.1177/1356336X05052896.
96. Köskün, T. (2025). Öğretmenlerin duygusal emek gösterimleri ile tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 9(2), 79-91. https://izlik.org/JA47BW39.
97. Kroupis, I., Kouli, O., & Kourtessis, T. (2019). Physical education teachers' job satisfaction and burnout levels in relation to the school’s sport facilities. International Journal of Instruction, 12(4), 579-592. https://doi.org/10.29333/iji.2019.12437a.
98. Kugiejko, M. (2015). A professional skill set of a teacher and university lecturer in relation to the causes and prevention of job burnout. Problems of Education in the 21st Century, 67(1), 40-51.
99. Lee, R. T., & Ashforth, B. E. (1996). A meta-analytic examination of the correlates of the three dimensions of burnout. Journal of Applied Psychology, 81(2), 123–133. https://doi.org/10.1037/0021-9010.81.2.123.
100. Malik, A. (2025). Impact of Job Stress, Work Engagement, Job Satisfaction, and Organizational Commitment on Job Burnout: A Study of Academicians in Private Universities. International Review of Management and Marketing, 15(5), 81-97. https://doi.org/10.32479/irmm.18452.
101. Maslach, C. (2009). Understanding burnout: An organizational perspective. A.-S. G. Antoniou, C. L. Cooper, G. P. Chrousos, C. D. Spielberger ve M. W. Eysenck (Ed.), Handbook of managerial behavior and occupational health içinde (pp. 235–249). Edward Elgar Publishing.
102. Maslach, C., & Goldberg, J. (1998). Prevention of burnout: New perspectives. Applied and Preventive Psychology, 7(1), 63–74. https://doi.org/10.1016/S0962-1849(98)80022.
103. Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour, 2(2), 99-113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205.
104. Maslach, C., Jackson, S. E., & Leiter, M. P. (1996). Maslach Burnout Inventory manual (3. baskı). Consulting Psychologists Press.
105. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52(1), 397-422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397.
106. Maslach, C., & Leiter, M. P. (1997). The truth about burnout: How organizations cause personal stress and what to do about it. Jossey-Bass.
107. McCormick, J., & Barnett, K. (2011). Teachers' attributions for stress and their relationships with burnout. International journal of educational management, 25(3), 278-293. https://doi.org/10.1108/09513541111120114.
108. Meriç , E. (2022). Öğretmenlerde sabır ve tükenmişlik ilişkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.
109. Meriç, E., & Erdem, M. (2023). Öğretmenlerde sabır ve tükenmişlik ilişkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 51-83. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1204194.
110. Millî Eğitim Bakanlığı. (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. MEB Yayınları.
111. Noor, N. M., & Zainuddin, M. (2011). Emotional labor and burnout among female teachers: Work–family conflict as mediator. Asian Journal of Social Psychology, 14(4), 283-293 https://doi.org/10.1111/j.1467-839X.2011.01349. Oxford University Press. (2024). Burnout. Oxford learner’s dictionaries. https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/burnout.
112. Özben, Ş., & Argun, Y. (2003). İlköğretim öğretmenlerinin umutsuzluk ve tükenmişlik düzeyleri üzerine bir araştırma. Ege Eğitim Dergisi, 3(1), 36-48.
113. Platsidou, M. (2010). Trait emotional intelligence of Greek special education teachers in relation to burnout and job satisfaction. School Psychology International, 31(1), 60-76. https://doi.org/10.1177/0144341009351020.
114. Saleh, P., & Shapiro, C. M. (2008). Disturbed sleep and burnout: implications for long-term health. Journal of psychosomatic research, 65(1), 1-3. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2008.05.028.
115. Schaufeli, W. B., Bakker, A. B., Hoogduin, K., Schaap, C., & Kladler, A. (2001). On the clinical validity of the Maslach Burnout Inventory and the Burnout Measure. Psychology & Health, 16(5), 565-582. https://doi.org/10.1080/08870440108405527.
116. Schaufeli, W. B., & Enzmann, D. (1998). The burnout companion to study and practice: A critical analysis. Taylor & Francis.
117. Shirazizadeh, M., & Karimpour, M. (2019). An investigation of the relationships among EFL teachers’ perfectionism, reflection and burnout. Cogent Education, 6(1), 1-14. https://doi.org/10.1080/2331186X.2019.1667708.
118. Siegrist, J. (1996). Adverse health effects of high-effort/low-reward conditions. Journal of Occupational Health Psychology, 1(1), 27–41. https://doi.org/10.1037/1076-8998.1.1.27.
119. Skaalvik, E. M., & Skaalvik , S. (2018). Job demands and job resources as predictors of teacher motivation and well-being. Social Psychology of Education, 21(5), 1251-1275. https://doi.org/10.1007/s11218-018-9464-8.
120. Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2010). Teacher self-efficacy and teacher burnout: A study of relations. Teaching and teacher education, 26(4), 1059-1069. https://doi.org/10.1016/j.tate.2009.11.001.
121. Sovitriana, R., Santosa, A. D., & Hendrayani, F. (2019). Teacher burnout and self esteem in tangerang’s junior high school teachers. International Review of Management and Marketing, 9(2), 26-30 https://doi.org/10.32479/irmm.7641.
122. Staines, G. L. (1980). Spillover versus compensation: A review of the literature on the relationship between work and nonwork. Human Relations, 33(2), 111–129. https://doi.org/10.1177/001872678003300203.
123. Stoeber, J., & Rennert, D. (2008). Perfectionism in school teachers: Relations with stress appraisals, coping styles, and burnout. Anxiety, Stress, and Coping, 21(1), 37-53. https://doi.org/10.1080/10615800701742461.
124. Supervía, P. U., & Bordás, C. S. (2020). Burnout syndrome, engagement and goal orientation in teachers from different educational stages. Sustainability, 12(17), 6882. https://doi.org/10.3390/su12176882.
125. Şen, N., & Koçak, Ç. V. (2022). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinde mesleki tutum, iş doyumu ve mesleki tükenmişlik ilişkisi. Aksaray University Journal of Sport and Health Researches, 3(2), 221-238.
126. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
127. Tajfel, H., & Turner, J. C. (1986). The social identity theory of intergroup behavior. In S. Worchel & W. G. Austin (Eds.), Psychology of intergroup relations (pp. 7–24). Nelson-Hall.
128. Türk Dil Kurumu. (2024). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr.
129. Temam, S., Billaudeau, N., & Noël-Vercambre, M. (2019). Burnout symptomatology and social support at work independent of the private sphere: A population-based study of French teachers. International Archives of Occupational and Environmental Health, 92(6), 891-900. https://link.springer.com/article/10.1007/s00420-019-01431-6.
130. Tait, M. (2008). Resilience as a contributor to novice teacher success, commitment, and retention. Teacher Education Quarterly, 35(4), 57–75.
131. Tümkaya, S. (1996). Öğretmenlerdeki tükenmişlik görülen psikolojik belirtiler ve başaçıkma davranışları (Yayımlanmamış doktora tezi). Çukurova Üniversitesi.
132. Veenman, S. (1984). Perceived problems of beginning teachers. Review of Educational Research, 54(2), 143-178. https://doi.org/10.3102/00346543054002143.
133. Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511803932.
134. Williams, B. J. (2014). A correlational analysis of burnout and job satisfaction among special education teachers. (Unpublished doctoral dissertation). University of Phoenix.
135. Yavuz, M. (2019). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ve yaşam doyumlarının incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 527-556. https://doi.org/10.26466/opus.601008.
136. Yıldırım, B., & Bayraktar, O. (2021). Öğretmenlerde meslektaş ilişkilerinin tükenmişlik duygusuna etkisi. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 4(4), 295-308. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.708.
137. Yıldız , E. (2012). Mesleki tükenmişlik ve rehber öğretmenler üzerine bir araştirma. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(33), 37-61.
138. Yılmaz, E., & Aslan, S. (2018). Lise öğretmenlerinde tükenmişlik, işdoyumu ve algılanan sosyal destek: Bursa ili örneği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1861-1886. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.39790-439327.
139. Yılmaz, K. (2020). Türkiye’de eğitim örgütlerinde yapılan tükenmişlik konulu makaleler İle ilgili bir meta değerlendirme. Kafkas Journal of Educational Research, 7(2), 119-136 https://doi.org/10.30900/kafkasegt.730282.
140. Yoldaş, M. A. (2019). Ortaokul öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel bağlılık düzeylerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gaziantep Üniversitesi.
141. Yu, X., Wang, P., Zhai, X., Dai, H., & Yang, Q. (2015). The effect of work stress on job burnout among teachers: The mediating role of self-efficacy. Social Indicators Research, (122), 701-708.
142. Zhang, Y., Zhang, S., & Hua , W. (2019). The impact of psychological capital and occupational stress on teacher burnout: Mediating role of coping styles. The Asia-Pacific Education Researcher, 28, 339-349.