Taking the first step toward teaching: Preservice teachers’ experiences in the observation course

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 2, 106 - 119, 29.12.2025

Canan Sola Özgüç , Feyza Gezgiç

Öz

This study aims to examine the experiences of preservice teachers enrolled in a special education teacher training program during their “Observation in Special Education Institutions” course. Employing a phenomenological research design, semi-structured interviews were conducted with ten preservice teachers who took the course and voluntarily participated in the study during the Spring semester of the 2023–2024 academic year. The data were analyzed using content analysis, resulting in the identification of three main themes: (a) experiences during the observation process, (b) contributions of the observation course, and (c) suggestions from preservice teachers. The findings indicate that preservice teachers gained significant insights through their observations in various types of institutions. Participants reported that the observation process contributed to their professional development, enhanced their understanding of special education settings, and supported the improvement of their teaching skills. In conclusion, the observation course plays a vital role in the professional development of preservice teachers, and certain improvements are needed to optimize the effectiveness of this process.

Anahtar Kelimeler

Special Education , Pre-service Teacher , Observation , Teacher Education

Öğretmenliğe Doğru İlk Adım: Kurumlarda Gözlem Dersi Deneyimleri

Öz

Bu araştırma, özel eğitim öğretmenliği programında öğrenim gören öğretmen adaylarının "Özel Eğitim Kurumlarında Gözlem Dersi" sürecindeki deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Fenomenoloji yöntemiyle yürütülen çalışmada, 2023-2024 Bahar döneminde bu dersi alan ve gönüllü olarak katılım sağlayan 10 öğretmen adayıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve üç ana tema belirlenmiştir: (a) gözlem sürecindeki yaşantılar, (b) gözlem dersinin katkıları, (c) öğretmen adaylarının önerileri. Bulgular, öğretmen adaylarının farklı kurum tiplerinde gerçekleştirdikleri gözlemlerden önemli kazanımlar elde ettiklerini göstermektedir. Katılımcılar, gözlem sürecinin mesleki gelişimlerine katkı sağladığını, özel eğitim ortamlarını daha yakından tanımalarına yardımcı olduğunu ve öğretmenlik becerilerini geliştirdiğini belirtmişlerdir. Sonuç olarak, gözlem dersinin öğretmen adaylarının mesleki gelişiminde önemli bir rol oynadığı ve bu sürecin daha verimli hale getirilebilmesi için bazı iyileştirmeler yapılması gerektiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Özel Eğitim , Öğretmen Adayı , Gözlem Dersi , Öğretmen Eğitimi

Teşekkür

Yazarlar, bu araştırmaya yapmış olduğu katkılar için araştırmanın katılımcısı olan öğretmen adaylarına teşekkürlerini sunar.

Kaynakça

• Abas, M. (2016). Difficulties in Field-Based Observation among Pre-Service Teachers: Implications to Practice Teaching. International Journal of Evaluation and Research in Education, 5, 101-112. https://doi.org/10.11591/IJERE.V5I2.4528.
• Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-15.
• Creswell, J. W. (2012). Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research (4th ed.). Pearson Education
• Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd Ed.). USA: SAGE Publications.
• Çoban, A., & Cabacı, N. (2024). Türkiye’de öğretmen yetiştirme konusunda hazırlanan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 9(2), 348-369.
• Fuentes-Abeledo, E., González-Sanmamed, M., Muñoz-Carril, P., & Veiga-Rio, E. (2020). Teacher training and learning to teach: an analysis of tasks in the practicum. European Journal of Teacher Education, 43(3), 333–351. https://doi.org/10.1080/02619768.2020.1748595
• Glesne, C. (2014). Nitel araştırmaya giriş (4.Baskı). (Çeviri Editörleri: Ersoy, A. & Yalçınoğlu, P.). Ankara: Anı Yayıncılık.
• González-Sanmamed, M., and E. J. Fuentes-Abeledo. 2011. “El practicum en el aprendizaje de la profesión docente.” Revista De Educación 354: 47–70.
• Işık, A., Çiltaş, A., & Baş, F. (2010). Öğretmen yetiştirme ve öğretmenlik mesleği. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 53-62.
• Işıkdoğan Uğurlu, N., & Kayhan, N. (2022). Meslek öncesi ve sırası süreçte özel eğitim personeli iş birliği: özel eğitim öğretmen adaylarının deneyimleri. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 751-780.
• İnan, H., & Bayrak, E. (2024). Türkiye’de öğretmen yetiştirme sisteminin mesleki yeterliliklere etkisi. The Journal of Academic Social Science, 17(17), 322-332.
• Kakazu, K., & Kobayashi, M. (2022). Student teachers’ development through a first-time teaching practicum and challenges: a qualitative case study approach. Journal of Education for Teaching International Research and Pedagogy, 49(3), 401–415. https://doi.org/10.1080/02607476.2022.2104629
• Koç-Başaran, Y. (2017). Sosyal Bilimlerde Örnekleme Kuramı. Asos Journal, 47(47), 480–495. https://doi.org/10.16992/asos.12368
• Koppel, K., Stenberg, K., & Palojoki, P. (2022). Estonian student teachers’ reflections of professional development during teaching practice. Journal of Teacher Education and Educators, 11(2), 251-269.
• Mathews, H. M., Myers, A. M., & Youngs, P. A. (2023). The role of teacher self-efficacy in special education teacher candidates’ sensemaking: A mixed-methods investigation. Remedial and Special Education, 44(3), 209-224.
• Öztürk, H., Şahin, V., & Vuran, S. (2022). Özel gereksinimli çocuklarla ilk karşılaşma ve özel eğitim öğretmen adaylarının eğitmenlik deneyimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 1-18.
• Sola-Özgüç, C. (2019). Zihin engelliler öğretmeni adaylarının rehberlik araştırma merkezinde gerçekleştirdikleri uygulamaya ilişkin deneyimleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi,20(4), 763-789. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.512951
• Ulvik, M., & Smith, K. (2011). What characterises a good practicum in teacher education? Education Inquiry, 2(3), 517–536. https://doi.org/10.3402/edui.v2i3.21997
• Üstüner, M. (2004). Geçmişten günümüze Türk eğitim sisteminde öğretmen yetiştirme ve günümüz sorunları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,5 (7)
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz Atman, B., Altun, N., Elçi, A. N. & Karaahmetoğlu, B. (2023). Sınıfa girmeden öğretmenliği deneyimlemek: Özel eğitim öğretmen adayları ve uygulama öğretim elemanları neler söylüyor? TEBD, 21(3), 1257-1287. https://doi.org/10.37217/tebd.1217143
• Young, T., & Bender-Slack, D. (2011). Where do I look? Preservice teachers’ classroom observation patterns. Mid-Western Educational Researcher, 24(2), 15-20.
• Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2018a). Yeni öğretmen yetiştirme lisans programları. Ankara. Erişim adresi: https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans-Programlari/AA_Sunus_%20Onsoz_Uygulama_Yonergesi.pdf.
• Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2018b). Özel eğitim öğretmenliği lisans programı. Ankara. Erişim adresi: https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans-Programlari/Ozel_Egitim_Ogretmenligi_Lisans_Programi.pdf
• Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK). (2020). YÖK'ten eğitim fakültelerine önemli yetki devri kararı. Ankara. Erişim adresi: https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/2020/egitim-fakültelerine-yetki-devri.aspx