-

Öz

The rapid developments in the service sector in recent years, shows the effect of the air transport industry. Impact of globalization, emerging technologies, and the winner of great importance in almost every sector has become an important competitive advantage, with the effect of air transport. Change and development in the sector, due to the vision of the best airline companies establish themselves in the face of these developments, gives them a significant competitive advantage. However, Turkey, which has a strategic geography of air transport activity rate is low. Passenger transport by road transport as a cause of this condition can be shown to happen. This disparity between the passenger transport sector raises several issues. Road transport is a waste of time, transportation problems, issues such as environmental pollution caused by increased road traffic, air transport is more advantageous and security of supply. Of the impact of the global economy, both in terms of time to reach international markets, as well as to gain a competitive advantage in terms of air transport utilization rate is becoming more and more important with each passing day. Another reason for the use of air transport is less than the rate in Turkey is due to deficiencies in the legal regulations. The importance of air transport in Turkey, and the location is described in this study, the two airlines operating in the sector of large-scale financial statements of the entity, using the percentage of performance trend (Trend) method were evaluated. In the years of 2007-2011 period covered by the study are discussed and shown in terms of a relationship between the installed sheet items made an assessment of the measures to be taken in the future.

Anahtar Kelimeler

• Airline, Air Transport, Trend Percentage Method

İmkb'ye Kote Edilmiş Havayolu Taşimaciliği Sektöründe Trend Analizine İlişkin Örnek Bir Uygulama

Öz

Hizmet sektöründe yaşanan hızlı gelişmeler, son yıllarda havayolu taşımacılığı sektöründe de etkisini göstermektedir. Globalleşmenin, gelişen teknoloji ve hemen hemen her sektörde büyük önem kazanan rekabet avantajının etkisi ile havayolu ulaşımı önemli hale gelmiştir. Sektörde yaşanan değişim ve gelişim nedeniyle, havayolu işletmelerinin bu gelişmeler karşısında kendilerine en uygun vizyonu oluşturmaları, onlara önemli ölçüde rekabet avantajı kazandırmaktadır. Stratejik bir coğrafyaya sahip olan Türkiye’de havayolu taşımacılığının faaliyet oranı düşük düzeydedir. Bu durumun nedeni olarak yolcu taşımacılığının karayolu taşımacılığı ile gerçekleşmesi gösterilebilir. Ancak karayolu taşımacılığındaki zaman israfı, ulaşım problemi, artan yol trafiğinden kaynaklanan çevre kirliliği gibi konularda havayolu taşımacılığı daha avantajlı ve güven arz etmektedir. Küresel ekonominin de etkisiyle oluşan uluslararası pazarlara ulaşma konusunda hem zaman açısından hem de rekabet avantajı elde etmek açısından havayolu taşımacılığının kullanım oranı her geçen gün daha fazla önem kazanmaktadır. Havayolu taşımacılığının kullanım oranının Türkiye’de az olmasının bir başka nedeni de yasal düzenlemelerdeki yetersizliklerdir. Bu çalışmada havayolu taşımacılığının Türkiye’deki önemi ve yeri anlatılmış olup, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasına kayıtlı olan büyük ölçekli iki havayolu işletmesinin finansal tabloları kullanılarak, performansları Trend (Eğilim Yüzdeleri) yöntemi ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın kapsadığı dönemler 2007-2011 yılları olarak ele alınmış olup, işletmeler açısından aralarında anlamlı ilişki kurulabilen hesap kalemleri arasında gelecekte almaları gereken önlemler ile ilgili bir değerlendirme yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Havayolu, Havayolu Taşımacılığı, Eğilim Yüzdeleri Yöntemi

Kaynakça

1. Dönen Varlıklar İlişkisi Stoklar Ticari Borçlar Dönen Varlıklar Net Satışlar Yabancı Kaynaklar Öz kaynaklar Maddi Duran Varlıklar Net Satışlar Brüt Satışlar Faaliyet Giderleri Trend analizinde bilanço ve gelir tablosunun kalemleri ayrı ayrı hesaplanabildiği gibi birlikte de hesaplanabilmektedir. İşletmenin faaliyet sonuçlarının olumlu bir şekilde analiz edilebilmesi, bilançoda bulunan bir hesap kalemiyle gelir tablosunda bulunan bir hesap kaleminin birlikte incelenmesi ile mümkün olabilmektedir. Bu şekilde yapılan bir analiz ile daha somut ve gerçekçi bilgiler sağlanabilmektedir. Bilançoda olduğu gibi gelir tablosunda da baz (temel) alınan yıl her açıdan normal bir yıl olmalıdır. Ancak bu şekilde gelir tablosunda yer alan hesap kalemlerindeki meydana gelen artış ve azalışlar objektif bir şekilde değerlendirilebilinmekte ve bu değişimler baz (temel) yıla oranlanarak önlemler ve kararlar alınarak işletmenin geleceğine yön verilebilmektedir (Bayazıtlı,2002;3-6). TÜRK HAVA YOLLARI A.Ş.’NİN VE ÇELEBİ HAVAYOLU SERVİSİ’NİN 2007-2011 YILLARI İTİBARİYLE TREND ANLAİZİ İLE İNCELENMESİ Türkiye’de ulaşım sektöründe faaliyet gösteren ve İMKB’ye kote olmuş Türk Hava Yolları ve Çelebi Havayolu Servisi’nin 2007–2011 yılları arasındaki finansal bilanço ve gelir tablosundaki verilerinden yararlanarak 9 ayrı hesap kaleminin ikili olarak birbirleriyle ilişkileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.
2. Bayazıtlı,E.(2002).”Mali Analiz Teknikleri Trend Yüzdeleri Tekniği”, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Yüksek Lisans Programı,Ankara.
3. Çetiner,E. ve Erdem,O.A., (2011), “Finansal Piyasalarda Trend Analizine Yardımcı Olacak İndikatörlerin Geliştirilmesi”, Bilişim Teknolojileri Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 2, Bilişim Anabilim Dalı, Gazi Üniversitesi
4. Çömlekçi,F.(2004).”Muhasabe Denetimi Ve Mali Analiz”Anadolu Üniversitesi,Eskişehir.
5. Ertürk,H.(2011), “Havayolu Ekonomisi”, Devlet Hazine Müsteşarlığı Gülcan, N.(2011).” Finansal Oranlar Yardımıyla İşletmelerin Finansal Başarısızlıklarının Tespit Edilmesi; İMKB’de Bir Uygulama”,Yüksek Lisans Tezi,Isparta.
6. Güngörmüş,A.H.(2007), ” Emet Belediyesinde Muhasebe Bilgilerinin Finansal Analiz Teknikleri içinde Yer Alan Eğilim Yüzdeleri Yöntemi İle Bilgi Amaçlı Olarak Kullanılması”, İzmir Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Dayanışma Dergisi, No:98, Ağustos, s.27-33
7. Karaçor,Z. ve Alptekin,V.,(2006) “ 1980 Sonrası İstikrar Politikaları Işığında Türkiye Ekonomisinin Trend Analizi Yardımıyla Değerlendirilmesi”, SÜ İİBF Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, cilt:6, Yıl:6, sayı:11, s:307-342
8. Kiracı,M.(2012).”Tren Analizi (Eğilim Yüzdeleri Analizi)”,Kavram – Özelliği – Hesaplanması ve Kullanımı.

9. Kurnaz,N.(2008).”Eğilim (Trend) Yüzdeleri Yöntemi İle Analiz”, www.niyazikurnaz.net
10. MEB, (2011), “Ulaştırma Hizmetleri Alanı, Havayolu Taşımacılığı”, megep.meb.gov.tr/mte_program.../Hava%20Yolu%20Taşımacılığı.p df (erişim tarihi:11.06.2013)
11. Özgülbaş,N.(2006), “Türkiye’de Kamu Hastanelerinin Finansal Durum Değerlendirmede Kullanılabilecekleri Bir Yöntem: Trend Analizi’’, Muhasebe Ve Finansman Dergisi, Sayı: 29, 129-139
12. Özgülbaş,N., Koyuncugil,A.S., Duman,R., Hatipoğlu,B.,(2008) “Özel Hastane Sektörünün Finansal Değerlendirmesi”, Başkent Üniversitesi.
13. Özyürek,H. ve Erdoğan,E.(2011),’’ Finansal Kurumlarda Mali Analiz Ve Bir Uygulama’’, Ekonomi Bilimleri Dergisi Cilt 3, No 2, 229-238
14. Sarılgan,A., (2011), “Türkiye’de Bölgesel Havayolu Taşımacılığının Geliştirilmesi İçin Yapılması Gerekenler”, Anadolu University Journal of Social Science , Cilt/Vol.: 11 - Sayı/No: 1: 69–88
15. Yalkın,K.Y.(1981).” İşletmelerde Mali Analiz Teknikleri”, 5. baskı, S.B.F., Ankara.
16. Yıldırım,F., (2011), “Türkiye’de internet Bankacılığı Ürünleri Üzerine Pazar Trend Analizi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Yıl:10 Sayı:19 s.129-141