BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ

Letife Özdemir

BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ

Öz

Çalışmada, ülkemizde Kasım 2014 itibari ile hesaplanmaya başlanan sürdürülebilirlik endeksinde işlem gören işletmelerin, endeks kapsamına girmeden önceki dönemlere göre etkinliklerinde bir değişme ortaya çıkıp çıkmadığı incelenmektedir. Bu amaçla Kasım 2015 - Ekim 2016 döneminde BİST sürdürülebilirlik endeksinde yer alan 13 imalat işletmesi dikkate alınarak 2013-2016 dönemlerinin etkinlik değerleri Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Etkinlik değerlerinin dönem içindeki değişimi Malmquist Toplam Faktör Verimlilik (TFV) endeksi kullanılarak ölçülmüştür. Veri Zarflama Analizi sonucunda, 13 işletmeden 7 işletmenin sürdürülebilirlik endeksinde yer aldıkları dönemde ve daha önceki dönemlerde de etkin olarak faaliyet gösterdiği belirlenmiştir. 4 işletmenin ise daha önceki dönemlerde etkin olarak faaliyet göstermelerine rağmen sürdürülebilirlik endeksine dahil olduktan sonra etkin olmadıkları görülmüştür. Ayrıca 2 işletmenin sürdürülebilirlik endeksine dahil olmadan önceki yıllarda ve dahil oldukları yılda etkin olmadıkları tespit edilmiştir.

Malmquist TFV endeksine göre, 2015-2016 döneminde 7 işletmenin verimliliğinde artış gözlenmiştir. Bu 7 işletmenin Malmquist TFV endeksi incelendiğinde 2014-2015 döneminde 6 işletme, 2013-2014 döneminde ise 3 işletmenin verimliliğinde artış belirlenmiştir. Malmquist TFV endeksinin iki temel unsuru olan teknolojik etkinlik ve teknik etkinlik bakımından değerlendirildiğinde, 2015 - 2016 dönemindeki verimlilik artışının nedeni teknolojik etkinlikteki artış olduğu görülmüştür. İşletme bazında değerlendirme yaptığımızda 2015-2016 döneminde verimlilik artışı en yüksek olan ilk üç işletme; VESTEL Beyez Eşya A.Ş. (%43), TOFAŞ A.Ş. (%37) ve Petkim Petrokimya Holding A.Ş. (%16) işletmeleridir. Çalışmada elde edilen bulgular sonucunda, işletmelerin sürdürülebilirlik endeksinde yer alıp almamasının, verimlilik açısından bir farklılık yaratmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

BİST Sürdürülebilirlik Endeksi,Etkinlik,Veri Zarflama Analizi Malmquist Toplam Faktör Verimlilik Analizi

Kaynakça

Akyüz, F. ve Yeşil, T. (2017). BİST Sürdürülebilirlik Endeksine Kayıtlı Üretim Sektöründe Faaliyet Gösteren Şirketlerin Finansal Performanslarının İncelenmesi, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 9(16), 61-78.
Altan, M.S. (2010). Türk Sigortacılık Sektöründe Etkinlik: Veri Zarflama Analizi Yöntemi İle Bir Uygulama. Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 12(1), 185-204.
Aracı, H. ve Yüksel, F. (2016). Sürdürülebilirlik Performansının Ölçülmesi: BİST Sürdürülebilirlik Endeksindeki İşletmelerin Sürdürülebilir Katma Değerinin Hesaplanması, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı, 786-801.
Aras, G., Tezcan, N. Ve Kutlu Furtuna, Ö. (2018). Çok Boyutlu Kurumsal Sürdürülebilirlik Yaklaşımı ile Türk Bankacılık Sektörünün Değerlemesi: Kamu - Özel Banka Farklılaşması, Ege Akademik Bakış, 18(1), 47-62.
Atan, M., ve Karpat Çatalbaş, G. (2005). Bankacılıkta Etkinlik ve Sermaye Yapısının Bankaların Etkinliğine Etkisi, İşletme ve Finans Dergisi, Sayı: 237, 49-62
Borsa İstanbul, BİST Sürdürülebilirlik Endeksi Temel Kuralları, http://www.borsaistanbul.com/endeksler/bist-pay-endeksleri/surdurulebilirlik-endeksi (20.02.2017).
Bussofiane, A., Dyson, R., ve Rhodes, E. (1991). Applied Data Envelopment Analysis. European Journal of Operational Research, 2(6), 1-15.
Caves, D.W, Christensen, L.R ve Diewert, W.E. (1982). The Economic Theory of Index Numbers and the Measurement of Input, Output and Productivity. Econometrica, 50(6), 1393-1414.

Charnes, A., Cooper, W.W., ve Rhodes, E. (1978). Measuring The Efficiency of Decision Making Units. European Journal of Operational Research, 2, 429-444.
Charnes, A., Cooper, W.W, Lewin, A.Y. ve Seiford, L.M. (1994). Basic DEA models. In: Charnes A, Cooper WW, Lewin AY and Seiford LM (eds). Data Envelopment Analysis.- Theory, Methodology, and Applications. Kluwer Academic Publishers, Boston/Dordrecht/London, Chapter 2, 23-47.
Coelli, T. (1996). A Guide to Deap Version 2.1: A DEA Computer Program. CEPA Working Paper 96/08, University of New England.
Çıtak, L. ve Ersoy, E. (2016). Firmaların BIST Sürdürülebilirlik Endeksine Alınmasına Yatırımcı Tepkisi: Olay Çalışması Ve Ortalama Testleri İle Bir Analiz. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 8(1), 43-57.
Fare, R., Grosskopf, S., Norris, M., ve Zhong Z.Y. (1994). Productivity growth Technical Progress and Efficiency Change in Industry. American Economic Review Combine With Journal of Economic Literature and Journal of Economic Perspec, 84, 66-80.
Kula, V., Kandemir, T. ve Özdemir, L. (2009). VZA Malmquist Toplam Faktör Verimlilik Ölçüsü: İmkb’ye Koteli Çimento Şirketleri Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 9(17), 187-202.
Kurnaz, N. ve Kestane, A. (2016). Kurumsal Sürdürülebilirliğin Ekonomik Açıdan İncelenmesi Ve Yatırımcı Davranışları İlişkisi: BİST Sürdürülebilirlik Endeksinde Bir Uygulama. Sosyal Bilimler Dergisi, 49, 278-302.
Lopez, M.V., Garcia, A. ve Rodriguez, L. (2007). Sustainable Development and Corporate Performance: A Study Based on the Dow JonesSustainability Index. Journal of Business Ethics, 75(3), 285-300.
Malmquist, S. (1953). Index Numbers And Indifference Curves. Trabajos De Estatistica, 4, 209-242.
Oberndorfer, U., Schmidt, P., Wagner, M. ve Ziegler, A. (2013). Does The Stock Market Value The Inclusion In A Sustainability Stock Index? An Event Study Analysis For German Firms. Journal of Environmental Economics and Management, 66, 497-509.
Önder, Ş. (2017). İşletme Karlılığına Kurumsal Sürdürülebilirliğin Etkisi: BİST’te Bir Uygulama. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(4), 937-956.
Özdemir, Z. ve Pamukçu, F. (2016). Kurumsal Sürdürülebilir Raporlama Sisteminin Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi Kapsamındaki İşletmelerde Analizi. Mali Çözüm, Mart-Nisan,13-35.
Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future (1987) http://www.un-documents.net/our-common-future.pdf (04.06.2018).
Russo, A. ve Mariani, M. (2013). Drawbacks of a Delisting From a Sustainability Index: An Empirical Analysis. International Journal of Business Administration, 4(6), 29-40.
Santis, P., Albuquerque A. ve Lizarelli, F. (2016). Do Sustainable Companies Have A Better Financial Performance? A Study On Brazilian Public Companies. Journal of Cleaner Production, 133, 735-745.
Tarım, A.. (2001). Veri Zarflama Analizi: Matematiksel Programlama Tabanlı Göreli Etkinlik Ölçümü Yaklaşımı. Sayıştay Yayın İşleri Müdürlüğü, Araştırma/İnceleme/Çeviri Dizisi, 15, 219s.
Türker Kaya, Y., ve Doğan, E. (2005) Dezenflasyon Sürecinde Türk Bankacılık Sektöründe Etkinliğin Gelişimi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, ARD Çalışma Raporları
Ünal, S. ve Yüksel, R. (2017). Finansal Performans Ve Hisse Senedi Getirisi İlişkisi: BİST Sürdürülebilirlik Endeksindeki Bankalar Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICMEB17 Özel Sayısı, 264-270.
Yalama, A., ve Sayım, M. (2006). Veri Zarflama Analizi (VZA) Yöntemi İle Temel Analiz: Türkiye’de İMKB’ye Kote İmalat Sektörü Üzerine Ampirik Bir Uygulama, 10. Ulusal Finans Sempozyumu, İzmir, 01-04 Kasım.
Ziegler, A. (2012). Is it Beneficial to be Included in a Sustainability Stock Index? A Panel Data Study for European Firms, Environ Resource Econ, 52, 301-325.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Letife Özdemir ^*
0000-0002-8636-2277
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

6 Mayıs 2019

Kabul Tarihi

7 Temmuz 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 12 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA23DN47SS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özdemir, L. (2019). BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 33-45. https://izlik.org/JA23DN47SS

AMA

1.Özdemir L. BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ. UÜSBD. 2019;12(1):33-45. https://izlik.org/JA23DN47SS

Chicago

Özdemir, Letife. 2019. “BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12 (1): 33-45. https://izlik.org/JA23DN47SS.

EndNote

Özdemir L (01 Haziran 2019) BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12 1 33–45.

IEEE

[1]L. Özdemir, “BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ”, UÜSBD, c. 12, sy 1, ss. 33–45, Haz. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23DN47SS

ISNAD

Özdemir, Letife. “BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12/1 (01 Haziran 2019): 33-45. https://izlik.org/JA23DN47SS.

JAMA

1.Özdemir L. BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ. UÜSBD. 2019;12:33–45.

MLA

Özdemir, Letife. “BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12, sy 1, Haziran 2019, ss. 33-45, https://izlik.org/JA23DN47SS.

Vancouver

1.Letife Özdemir. BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMANIN VERİMLİLİK ÜZERİNE ETKİSİ: VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ANALİZİ. UÜSBD [Internet]. 01 Haziran 2019;12(1):33-45. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23DN47SS