Finansal Yapı ve Enflasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) oranları ile Türkiye’de bilanço esasına göre defter tutan işletmelerin finansal yapı oranları arasındaki ilişkiyi incelemektir. TÜFE ve ÜFE enflasyonun temel göstergeleri olarak dikkate alınmıştır. Finansal yapı oranları olarak ise Yabancı Kaynaklar Toplamı/Toplam Aktif (YK/TA), Özkaynaklar/Toplam Aktif (OZK/TA), Özkaynaklar/Yabancı Kaynaklar Toplamı (OZK/YK), Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar/Toplam Pasif (KVYK/TP), Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar/Toplam Pasif (UVYK/TP), Maddi Duran Varlıklar (Net)/Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (MDV/UVYK), Duran Varlıklar/Yabancı Kaynaklar Toplamı (DUV/YK), Duran Varlıklar/Özkaynaklar (DUV/OZK), Dönen Varlıklar/Toplam Aktif (DOV/TA) ve Maddi Duran Varlıklar (Net)/Toplam Aktif (MDV/TA) oranları kullanılmıştır. Çalışmada Finansal yapı oranları ile enflasyon oranları arasındaki ilişkiyi analiz etmek amacıyla panel regresyon yöntemi tercih edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, TÜFE ve ÜFE oranları ile YK/TA, KVYK/TP, UVYK/TP ve DOV/TA oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ancak TÜFE ve ÜFE oranları ile OZK/TA, OZK/YK, MDV/UVYK, DUV/YK, DUV/OZK ve MDV/TA oranları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Yapı Oranları
• Enflasyon
• Panel Veri Analizi

The Relationship Between Financial Structure and Inflation: Evidence from Türkiye

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between the Consumer Price Index (CPI) and the Producer Price Index (PPI) and the financial structure ratios of firms in Türkiye that keep their books on a balance-sheet basis. CPI and PPI were considered as key indicators of inflation. The financial structure ratios analyzed in the study include: Total Liabilities/Total Assets (TL/TA), Equity/Total Assets (EQ/TA), Equity/Total Liabilities (EQ/TL), Short-Term Liabilities/Total Equity and Liabilities (STL/TEL), Long-Term Liabilities/Total Equity and Liabilities (LTL/TEL), Net Tangible Fixed Assets/Long-Term Liabilities (TFA/LTL), Fixed Assets/Total Liabilities (FA/TL), Fixed Assets/Equity (FA/EQ), Current Assets/Total Assets (CA/TA), and Net Tangible Fixed Assets/Total Assets (TFA/TA). In the study, panel regression method was employed in order to analyze the relationship between financial structure ratios and inflation rates. The findings reveal a statistically significant and positive relationship between CPI and PPI and the TL/TA, STL/TEL, LTL/TEL, and CA/TA ratios. Conversely, a statistically significant and negative relationship was identified between CPI and PPI and the EQ/TA, EQ/TL, TFA/LTL, FA/TL, FA/EQ, and TFA/TA ratios.

Anahtar Kelimeler

• Financial Structure Ratios
• Inflation
• Panel Data Analysis

Kaynakça

1. Akdoğan, N. & Tenker, N. (2007). Finansal tablolar ve mali analiz teknikleri. 12. Baskı, Ankara: Gazi Kitabevi.
2. Akgüç, Ö. (1998). Finansal yönetim. 7. Baskı, İstanbul: Avcıol Basım Yayın.
3. Durmuş, A. H. & Arat, M. E. (1997), İşletmelerde mali tablolar tahlili ilkeler & uygulamalar. İstanbul: Marmara Üniversitesi Nihad Sayâr Eğitim Vakfı.
4. Hacırüstemoğlu, R. (1992). Enflasyonun muhasebeye etkisi. Marmara İletişim Dergisi, (1), 85-87.
5. Kantar, M. A., Abar, H. & Öndeş, T. (2021). Enflasyonun işletmelerin finansal oranlarına etkisi: BIST imalat sektöründe bir uygulama, Muhasebe ve Finansman Dergisi, 90, 1-18.
6. Özulucan, A. (2002). Enflasyonun muhasebe verileri üzerindeki etkileri, Türkiye Muhasebe Standardı - 2 ve Sermaye Piyasası Kurulu Seri: Xl-NO: 20 çerçevesinde önerilen enflasyon muhasebesi yöntemi ve enflasyon muhasebesine geçişte alınabilecek önlemler. Yönetim ve Ekonomi, 9(1-2). 25-41.
7. Peker, A. (1978). Yönetim muhasebesi genel esaslar 1. Kitap, 2. Baskı. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları.
8. Saraç, T. B. & Karagöz, K. (2010). Türkiye’de tüketici ve üretici fiyatları arasındaki ilişki: Yapısal kırılma ve sınır testi. Maliye Dergisi, 159, 2010.

9. Sarıtaş, H., Kangallı Uyar, S. G. & Gökçe, A. (2016). Banka karlılığı ile finansal oranlar ve makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkilerin sistem dinamik panel veri modeli ile analizi: Türkiye araştırması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 11(1), 87- 108.
10. TUİK (2025), Enflasyon ve Fiyat, https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=enflasyon-ve-fiyat-106 (Erişim: 1.11.2025).
11. Uman, N. (1979). Enflasyon muhasebesi fiyatlar genel seviyesi muhasebesi teori –uygulama. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
12. Yerdelen Tatoğlu, F. (2020), Panel veri ekonometrisi STATA uygulamalı. (5. Baskı), Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.