SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA KALİTENİN İYİLEŞTİRİLMESİNE YÖNELİK BEKLENTİ VE ÖRGÜTSEL USTALIK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ ÖRNEĞİ

Öz

Sağlık sektöründe kalite son yirmi yılda önem kazanmaya başlamıştır. Sağlık kuruluşlarının hizmet sunumunda kaliteli, verimli ve etkili olabilmeleri için, sürekli iyileştirme çabası içerisinde olmaları gerekmektedir. Örgütsel ustalık stratejisi, örgütün mevcut yeteneklerinin araştırması ve yeni yeteneklerin keşfi kavramı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırma sağlık çalışanlarının toplam kalite yönetimi ile örgütsel ustalık arasında ilişki olup olmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu araştırma Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesinde çalışan sağlık personelinin kalitenin iyileştirilmesine yönelik beklenti ve örgütsel ustalık arasındaki ilişkinin incelenmesi bir çalışmadır. Araştırmanın evreni 3143 sağlık personeli oluşturmaktadır. Araştırmada evrene genellenebilir sonuçlara ulaşabilmek için 358 sağlık personelinden verilerin toplanması gerekmektedir. Anketin güvenilirliğini artırmak için toplamda 400 kişiye ulaşılmıştır. Araştırma 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm demografik bilgilerden oluşmaktadır. İkinci bölüm Şimşek (2019) tarafından geliştirilmiş olan Toplam Kalite Yönetimi Ölçeği kullanılmıştır. Üçüncü bölümde Lubatkin, Simsek, Ling, & Veiga, (2006) tarafından geliştirilen, geçerliliği ve güvenirliliği kanıtlanmış, Türkçeye uyarlaması Attar (2014) tarafından gerçekleştirilen Örgütsel Ustalık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi için IBM SPSS 25.00 paket programı kullanılmıştır. Çalışma grubundaki sağlık çalışanlarının %51,2’si kadın çalışanlardan, %48,8’i ise erkek çalışanlardan oluşmaktadır. Çalışma grubundaki sağlık çalışanlarının %39,3’ü 20-30 yaş grubundaki çalışanlardan, %37,7’si 31-40 yaş grubundaki çalışanlardan, %23,0’ü ise 41 yaş ve üzerindeki çalışanlardan meydana gelmektedir. Sağlık çalışanlarının kuruluşlarındaki toplam kalite yönetimi uygulamalarına ilişkin algıları, çalıştıkları kuruluşa ilişkin genel örgütsel ustalık algıları üzerinde pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahiptir. Sağlık hizmetlerinde örgütsel ustalık ve Toplam Kalite Yönetimi, birbiriyle uyum içinde çalışan ve birbirini güçlendiren kavramlar olarak, sağlık kurumlarının kaliteyi artırmak, maliyetleri düşürmek ve daha verimli hizmetler sunmak için birlikte uygulanması gereken stratejilerdir. Bu ikisinin birleşimi, hastaların sağlığına ve memnuniyetine en yüksek önceliği verirken, kurumların sürdürülebilirliğini de sağlayacak bir yönetim anlayışının temelini oluşturur.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Kelimeler: Sağlık
• Kalite
• Sağlıkta Kalite
• Örgütsel Ustalık

EXAMİNİNG THE RELATİONSHİP BETWEEN EXPECTATİON AND ORGANİZATİONAL AMBİDEXTERİTY FOR QUALİTY İMPROVEMENT İN HEALTHCARE PROFESSİONALS: THE CASE OF A UNİVERSİTY

Öz

Quality in the health sector has gained importance in the last twenty years. In order for health institutions to be quality, efficient and effective in service delivery, they need to be in continuous improvement efforts. Organisational ambidexterity strategy appears as the concept of exploring the existing capabilities of the organisation and discovering new capabilities. This research aims to reveal whether there is a relationship between total quality management and organisational ambidexterity among healthcare professionals. This research is a study to examine the relationship between the expectation for quality improvement and organisational ambidexterity of health personnel working in Sivas Cumhuriyet University Training and Research Hospital. The population of the research consists of 3143 health personnel. In order to reach generalisable results to the population, data should be collected from 358 health personnel. In order to increase the reliability of the questionnaire, a total of 400 people were reached. The research consists of 3 sections. The first part consists of demographic information. In the second part, the Total Quality Management Scale developed by Şimşek (2019) was used. In the third part, the Organisational ambidexterity Scale developed by Lubatkin, Simsek, Ling, & Veiga (2006), whose validity and reliability have been proven, and adapted into Turkish by Attar (2014) was used. IBM SPSS 25.00 package programme was used for data evaluation. Among the health care workers in the study group, 51.2% are female employees and 48.8% are male employees. Among the health care workers in the study group, 39.3% of the employees in the 20-30 age group, 37.7% of the employees in the 31-40 age group, and 23.0% of the employees in the 41 and over age group. Healthcare workers' perceptions of total quality management practices in their organisations have a positive and statistically significant effect on their perceptions of general organisational ambidexterity. Organisational ambidexterity and Total Quality Management in healthcare services, as concepts that work in harmony and reinforce each other, are strategies that healthcare institutions should implement together to improve quality, reduce costs and provide more efficient services. The combination of these two forms the basis of a management approach that will ensure the sustainability of organisations while giving the highest priority to the health and satisfaction of patients.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Health
• Quality
• Quality in Health
• Organizational Ambidexterity

Kaynakça

1. Ajdarovska, Z. (2018). Exploring the effect of organizational culture on organizational ambidexterity [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı, Konya.
2. Akdoğan, G., Akdoğan, A., & Cingöz, A. (2009). Organizational ambidexterity: An empirical examination of organizational factors as antecedents of organizational ambidexterity. Journal of Global Strategic Management, 3(2), 17–27.
3. Arslanoğlu, A. (2019). Standartlar açısından sağlıkta kalite ve akreditasyon. In U. Beylik & K. Avcı (Eds.), Sağlıkta kalite yönetimi ve akreditasyon (s. 246). Ankara: Gazi Kitapevi.
4. Avcı, M. (2016). Kamu kuruluşlarında toplam kalite yönetimi: Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi uygulama örneği (Yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği Bilim Dalı.
5. Biçer, E. B., Ekinci, H., & Naldöken, Ü. (2012). Toplam kalite yönetimi (TKY)’nin kurumsal imaj üzerine etkileri: Yönetici görüşleri üzerine bir araştırma. Verimlilik Dergisi, (2), 35–48.
6. Birkinshaw, J., & Gibson, C. (2004). Building ambidexterity into an organization. MIT Sloan Management Review, Summer, 47–55.
7. Blackmore, J. (2009). Academic pedagogies, quality logics and performative universities: Evaluating teaching and what students want. Studies in Higher Education, 857–872.
8. Bodwell, W., & Chermack, T. J. (2010). Organizational ambidexterity: Integrating deliberate and emergent strategy with scenario planning. Technological Forecasting and Social Change, 77(2), 193–202.

9. Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (3. baskı). Ankara: Pegem Akademi. Crosby, P. B. (1979). Quality is free. New York, NY: McGraw-Hill.
10. Çiftçi, G. E. (2017). Örgütsel ustalık çalışmalarının personel güçlendirme üzerinde etkisi. International Journal of Academic Value Studies (JAVStudies), 3(10), 188–202.
11. Donabedian, A. (1966). Assessment and measurement of quality assurance in healthcare. Milbank Memorial Quarterly, 194–196.
12. Feigenbaum, A. V. (1983). Total quality control. New York, NY: McGraw-Hill.
13. Feigenbaum, A. V. (1991). Total quality control. New York, NY: McGraw-Hill.
14. Gallifa, J., & Batalle, P. (2010). Student perceptions of service quality in a multi campus higher education system in Spain. Quality Assurance in Education, 156–170.
15. Ishikawa, K. (1985). What is total quality control? The Japanese way. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
16. Jansen, J. (2005). Ambidextrous organizations: A multiple-level study of absorptive capacity, exploratory and exploitative innovation and performance [Yayınlanmamış doktora tezi]. Erasmus Research Institute of Management (ERIM).
17. Juran, J. M. (1988). Juran’s quality control handbook. New York, NY: McGraw-Hill.
18. Kaya, S. (2005). Sağlık hizmetlerinde sürekli kalite iyileştirme. Ankara: Pelikan Yayınları.
19. Kıdak, L., Nişancı, Z. N., & Burmaoğlu, S. (2015). Sağlık hizmetlerinde kalite ölçümü: Kamu hastanesi örneği. Yönetim ve Ekonomi, 22(2), 483–500.
20. Kızıl, S. (2018). Kamu hastanesinde çalışan hemşirelerin toplam kalite yönetimi konusundaki algılarının değerlendirilmesi: Bir kamu hastanesi örneği [Yüksek lisans tezi]. Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlıkta Kalite Yönetimi Anabilim Dalı, İstanbul.
21. Koçer, C. (2020). Sağlık sektöründe toplam kalite yönetimi ve çalışan memnuniyeti arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Yalova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Yalova.
22. Lockwood, A. (1995). Applying service quality concepts to hospitality education. Education + Training, 38–44.
23. Lubatkin, M. H., Simsek, Z., Ling, Y., & Veiga, J. F. (2006). Ambidexterity and performance in small-to-medium-sized firms: The pivotal role of top management team behavioral integration. Journal of Management, 32(5), 646–672.
24. Murt, E., & Daşlı, Y. (2024). Hasta memnuniyetinin artırılmasında hizmet kalitesinin önemi: Bir alan araştırması. Turkish Studies - Economy, 19(3), 931–950. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.75628
25. Murt, E. (2025). Sağlıkta kalite uygulamaları: Hasta güvenliği. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 11(1), 125–136. https://doi.org/10.5281/zenodo.14751543
26. O’Reilly, C. A., & Tushman, M. L. (2013). Organizational ambidexterity: Past, present and future. Academy of Management Perspectives, 1–30.
27. Şimşek, H. (2019). Sağlık çalışanlarının kalitenin iyileştirilmesine yönelik beklenti ve algılarının araştırılması: Mersin ili Tarsus Devlet Hastanesi çalışma örneği [Yüksek lisans tezi]. Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Yönetimi Anabilim Dalı, Hastane ve Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı, İstanbul.
28. Turner, N., Maylor, H., & Swart, J. (2015). Ambidexterity in projects: An intellectual capital perspective. International Journal of Project Management, 33(1), 177–188.
29. Yıldız, B. (2019). Sağlık hizmetlerinde toplam kalite yönetimi uygulamaları ve inovasyon. In K. Avcı (Ed.), Sağlıkta kalite yönetimi güncel konular ve stratejik yaklaşımlar (ss. 5–6). Ankara: Gazi Kitapevi.
30. Yılmaz, E. (2017). The relationship of organizational ambidexterity with whistleblowing act and employees’ intention to leave [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme (İngilizce) Ana Bilim Dalı, İstanbul.
31. Yurtseven, F. M., & Afacan Fındıklı, M. (2020). Sağlıkta kalite yönetimi: Türkiye'den ve İspanya'dan EFQM model uygulama örnekleri. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.