THE RELATIONSHIP BETWEEN WHISTLEBLOWING AND WORKPLACE OSTRACISM: A STUDY ON NURSES

Öz

This study was conducted as a descriptive and cross-sectional research to examine the relationship between nurses’ whistleblowing behaviors and their perceptions of workplace ostracism. The sample consisted of 401 nurses working in a public hospital in Istanbul between January 1 and February 10, 2025, who volunteered to participate. Data were collected using a Personal Information Form, the Whistleblowing Scale, and the Workplace Ostracism Scale. SPSS 24 was used for data analysis, and descriptive statistics, independent samples t-test, one-way ANOVA, and correlation analyses were performed. Nurses were found to have a high level of whistleblowing and a quite low level of workplace ostracism. A negative, weak but statistically significant relationship was identified between whistleblowing and workplace ostracism. In conclusion, as nurses’ whistleblowing behavior increases, their perception of workplace ostracism decreases. Based on the findings, it is recommended that organizations create an organizational climate and policies that encourage whistleblowing.

Anahtar Kelimeler

• Whistleblowing
• ethics
• workplace ostracism
• nursing.

ERDEMLİ RAPORLAMA (WHİSTLEBLOWİNG) İLE İŞ YERİNDE DIŞLANMA ARASINDAKİ İLİŞKİ; HEMŞİRELER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu çalışma, hemşirelerin erdemli raporlama davranışları ile işyerinde dışlanma algıları arasındaki ilişkiyi incel emek amacıyla tanımlayıcı-kesitsel olarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, 1 Ocak- 10 Şubat 2025 tarihleri arasında İstanbul’da bir devlet hastanesinde çalışan ve çalışmaya katılmaya gönüllü 401 hemşire oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Erdemli Raporlama (Whistleblowing) Ölçeği ve İşyerinde Dışlanma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24 kullanılmış ve verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Hemşirelerin erdemli raporlama düzeyi yüksek, iş yerinde dışlanma algısı ise oldukça düşük bulunmuştur. Erdemli raporlama ile iş yerinde dışlanma arasında negatif yönlü, zayıf ancak istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişkinin mevcut olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak hemşirelerin erdemli raporlama davranışı arttıkça iş yerinde dışlanma algısının azaldığı saptanmıştır. Bulgulardan hareketle örgütlerin erdemli raporlamayı teşvik edici örgüt iklimi ve politikalar yaratması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Erdemli raporlama
• whistleblowing
• etik
• iş yerinde dışlanma
• hemşirelik

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir (Proje No: 1919B012315153).

Kaynakça

1. Abdelrahman, M. M., Nashwan, A. J., ve El-Boudy, D. F. (2025). Nurse managers’ toxic leadership: Its relation to nurses’ internal and external intentions to whistleblowing. Journal of Nursing Management, 2025(1), 1734502.
2. Aksoy, A., ve Meriç, Ş. N. (2024). Algılanan örgütsel dışlanmanın ihbarcılık davranışı üzerine etkisinde örgütsel adalet algısının aracılık rolü. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26(46), 71–92.
3. Altıntaş, M., Özata, M., ve Bozbayır, O. (2022). Etik liderlik ve whistleblowing (erdemli raporlama): Yükseköğretimde bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(35), 864–892.
4. Altıntaş, M., ve Turan, A. (2024). Bilgi paylaşımının erdemli raporlama (whistleblowing) üzerindeki etkisinde birey-örgüt uyumunun aracılık rolü. Business & Management Studies: An International Journal, 12(1), 41–59.
5. Ay, F. A. (2018). Adaletin olmadığı yerde ıslık çalamamak: Örgütsel adaletin whistleblowing (ifşa etme) niyeti üzerine etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(4), 246–266.
6. Aydan, S., ve Kaya, S. (2018). Sağlık sektöründe ihbarcılık: Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşire ve sekreterler üzerine bir uygulama. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 21(1), 41–63.
7. Bayram, V. (2024). Örgütsel intikam niyetinin örgütsel dışlanmaya etkisinde işten ayrılma niyetinin aracı rolü. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(1), 348–365.
8. Blau, P. M. (1964). Justice in social exchange. Sociological Inquiry, 34(2).

9. Cropanzano, R., ve Mitchell, M. S. (2005). Social exchange theory: An interdisciplinary review. Journal of Management, 31(6), 874-900.
10. Curtis, M. B., Robertson, J. C., Cockrell, R. C., ve Fayard, L. D. (2021). Peer ostracism as a sanction against wrongdoers and whistleblowers. Journal of Business Ethics, 333–354.
11. Çelik Baykoca, R. Z. Ç., ve Sezgin, E. E. (2021). Hastane çalışanlarının işyerinde dışlanma algıları ile çalışan sessizliği arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 7(3), 505–519.
12. Çetinel, M. H., ve Taslak, S. (2017). Çalışanların ihbarcılık (whistleblowing) eğilimi ile örgütsel adalet algısı ilişkisinin kavramsal boyutu. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 78–97.
13. El-Guindy, H. A., Rashed, N. M., Abd El Salam, F. A. M., ve Maiz, A. M. A. (2022). Incivility and ostracism in the workplace among staff nurses and its relation to the quality of care. Egyptian Journal of Health Care, 13(1), 1406–1420.
14. Elhanafy, E. Y., ve Ebrahim, R. M. R. (2022). The influence of workplace ostracism and organizational cynicism on organizational silence among nursing staff. Tanta Scientific Nursing Journal, 25(2), 221–245.
15. Elsehrawy, M. G., Ramadan, O. M. E., Eweida, R. S., ve Abdelrahman, M. M. (2025). Factors influencing nurses’ decision to blow the whistle: A systematic review. BMC Nursing, 24(1), 721.
16. Ferris, D. L., Brown, D. J., Berry, J. W., ve Lian, H. (2008). The development and validation of the workplace ostracism scale. Journal of Applied Psychology, 93, 1348–1366. https://doi.org/10.1037/a0012743
17. Harvey, M., Moeller, M., Kiessling, T., ve Dabic, M. (2019). Ostracism in the workplace: “Being voted off the island”. Organizational Dynamics, 48(4), 100675.
18. Hersh, M. A. (2002). Whistleblowers—Heroes or traitors?: Individual and collective responsibility for ethical behaviour. Annual Reviews in Control, 26, 243–262.
19. Howard, M. C., Cogswell, J. E., ve Smith, M. B. (2020). The antecedents and outcomes of workplace ostracism: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 105, 577–596. https://doi.org/10.1037/apl0000453
20. Ibrahim, I. A., Doddanavar, I., Abdelrahim, S. M., ve Abou Zeid, M. A. G. (2025). The role of ethical leadership in promoting internal whistleblowing among nurses: A dual-mediation model analysis of psychological safety and reporting attitudes. International Journal of Nursing Sciences, 12(5), 431.
21. Jackson, D., Hickman, L. D., Hutchinson, M., Andrew, S., Smith, J., Potgieter, I., ... ve Peters, K. (2014). Whistleblowing: an integrative literature review of data-based studies involving nurses. Contemporary Nurse, 48(2), 240-252.
22. Jeon, S. H. (2017). Where to report wrongdoings? Exploring the determinants of internal versus external whistleblowing. International Review of Public Administration, 22(2), 153–171.
23. Kan, M. E., ve Altay, Ö. (2024). Bilgi uçurma’ya (whistleblowing) yönelik hukuki düzenlemeler: İngiltere ve Japonya örneği. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 108–126.
24. Kartal, S. K., ve Dirlik, E. M. (2016). Geçerlik kavramının tarihsel gelişimi ve güvenilirlikte en çok tercih edilen yöntem: Cronbach alfa katsayısı. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(4), 1865–1879.
25. Koşar, A. (2014). Örgüt kültürü ve işyerinde dışlanma arasındaki ilişkinin Mersin Üniversitesi’nde çalışanlar üzerinde incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi].
26. Lim, C. R., Zhang, M. W., Hussain, S. F., ve Ho, R. C. (2021). The consequences of whistle-blowing: An integrative review. Journal of Patient Safety, 17(6), e497–e502.
27. McDonald, S., ve Ahern, K. (2000). The professional consequences of whistleblowing by nurses. Journal of Professional Nursing, 16(6), 313-321.
28. Miceli, M. P., ve Near, J. P. (1988). Individual and situational correlates of whistle-blowing. Personnel Psychology, 41(2), 267–281.
29. Near, J. P., ve Miceli, M. P. (1985). Organizational dissidence: The case of whistle-blowing. Journal of Business Ethics, 4(1), 1–16.
30. Oktay, S., ve Özdemir, B. N. (2024). Etik olmayan örgüt yanlısı davranışların iş yerinde dışlanma üzerine etkisi: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 6(1), 72–86.
31. Özkan, Ö., ve Gümüş, A. (2024). Hile ve usulsüzlüklerin ihbar (whistleblowing) edilmesini etkileyen faktörler üzerine bir araştırma. Sayıştay Dergisi, (133), 241–266.
32. Park, H., Rehg, M. T., ve Lee, D. (2005). The influence of Confucian ethics and collectivism on whistleblowing intentions: A study of South Korean public employees. Journal of Business Ethics, 58(4), 387–403.
33. Pohjanoksa, J., Stolt, M., Suhonen, R., Löyttyniemi, E., ve Leino-Kilpi, H. (2019). Whistle-blowing process in healthcare: From suspicion to action. Nursing Ethics, 26(2), 526–540. https://doi.org/10.1177/0969733017705005.
34. Robinson, S. L., O’Reilly, J., ve Wang, W. (2013). Invisible at work: An integrated model of workplace ostracism. Journal of Management, 39(1), 203–231.
35. Spoelma, T. M., Chawla, N., ve Ellis, A. P. (2021). If you can’t join ’em, report ’em: A model of ostracism and whistleblowing in teams. Journal of Business Ethics, 173(2), 345–363.
36. Strader, K. D. (1993). Counterclaims against whistleblowers: Should counterclaims against qui tam plaintiffs be allowed in False Claims Act cases. University of Cincinnati Law Review, 62, 713.
37. Şekerli, E. B., Taslak, S., ve Çetinel, M. H. (2016). Mesleki bağlılığın çalışanların ihbarcılık eğilimleri üzerindeki etkisinin incelenmesine yönelik görgül bir çalışma. International Journal of Eurasia Social Sciences/Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 7(25).
38. Uçar, E. Ö. (2019). Algılanan örgütsel adalet ve yöneticiye duyulan güvenin etik olmayan davranış bildirimine etkisi[Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
39. Uyar, S., ve Yelgen, E. (2015). Bilgi ifşası (whistleblowing) ve denetim. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(1), 85–106.
40. Vandekerckhove, W., ve Lewis, D. (2012). The content of whistleblowing procedures: A critical review of recent official guidelines. Journal of Business Ethics, 108, 253–264.
41. Williams, K. D. (2007). Ostracism. Annual Review of Psychology, 58(1), 425–452.
42. Zhang, J., Chiu, R., ve Wei, L. (2009). Decision-making process of internal whistleblowing behavior in China: Empirical evidence and implications. Journal of Business Ethics, 88(Suppl. 1), 25–41.