EVDE SAĞLIK HİZMETLERİNİN ORGANİZASYONEL ETKİNLİĞİ: BALIKESİR’DE BİR KAMU HASTANESİ ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Balıkesir ilinde bir kamu hastanesi bünyesinde sunulan evde sağlık hizmetlerinin organizasyonel etkinliğini hizmet sunum kapasitesi, hasta takip süreçleri ve kaynak kullanımı açısından değerlendirmektir. Araştırmada Balıkesir Devlet Hastanesine bağlı Karesi ilçesinde evde sağlık hizmeti alan kronik hastalığı bulunan ve yatağa bağımlı bireylere ait hasta kayıt dosyaları retrospektif olarak incelenmiştir. Ulaşılan toplam hasta sayısı, aktif kayıtlı hasta sayısı, hizmetten çıkarılan hasta sayısı, aylık takip edilen hasta sayısı, yeni kayıtlı hasta sayısı, gerçekleştirilen ev ziyareti sayısı ve egzersiz reçetesi kayıtlarına ait veriler analiz edilerek hizmetin işleyişi ve sürdürülebilirliği değerlendirilmiştir. Ulaşılan toplam hasta sayısı 7771, aktif kayıtlı hasta sayısı 1194 ve hizmetten çıkarılan hasta sayısı 6577’dir. Son ay içerisinde takip edilen hasta sayısı 2064, yeni kaydedilen hasta sayısı 366 ve gerçekleştirilen toplam ev ziyareti sayısı 6687’dir. Hizmet çıktıları incelendiğinde hastaların fonksiyonel durumlarında iyileşme gözlenmekle birlikte, personel ve araç yetersizliğinin hizmet sıklığı ve bakım sürekliliği üzerinde sınırlayıcı etki oluşturduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• evde sağlık hizmetleri
• sağlık hizmetleri yönetimi
• organizasyonel etkinlik
• hizmet sunum kapasitesi
• kaynak yönetimi

ORGANIZATIONAL EFFECTIVENESS OF HOME HEALTH SERVICES: A PUBLIC HOSPITAL CASE STUDY IN BALIKESİR

Öz

This study evaluates the organizational effectiveness of home health services delivered by a public hospital in Balıkesir province, focusing on service capacity, patient follow-up, and resource use. Patient records of chronically ill and bedridden individuals receiving care in Karesi district through Balıkesir State Hospital were retrospectively analyzed. Indicators included total patients reached, active and discharged patients, monthly follow-ups, new registrations, home visits, and exercise prescription records to assess service operation and sustainability. A total of 7,771 patients were reached; 1,194 were actively registered and 6,577 were removed from the service. In the last month, 2,064 patients were followed, 366 were newly registered, and 6,687 home visits were conducted. Results showed improvements in patients’ functional status; however, staff and vehicle shortages limited service frequency and continuity of care.

Anahtar Kelimeler

• Home health care services
• health services management
• organizational effectiveness
• service delivery capacity
• resource management

Kaynakça

1. Akdağ, R. (2011). Türkiye sağlıkta dönüşüm programı değerlendirme raporu (2003–2010). T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları.
2. Antunes, V., & Moreira, J. P. (2011). Approaches to developing integrated care in Europe: A systematic literature review. Journal of Management & Marketing in Healthcare, 4(2), 129–135. https://doi.org/10.1179/175330311X13016666588532
3. Aygüler, E., & Ayalp, M. Ç. (2018). Türkiye'deki evde bakım aylığı düzenlemesine eleştirel bir yaklaşım. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(3), 1–22.
4. Bahar, A., & Parlar, S. (2015). Yaşlı bireylerde evde bakım hizmetlerinin önemi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 8(2), 32–39.
5. Çoban, M., & Esatoğlu, A. (2004). Evde bakım hizmetlerine genel bir bakış. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi, 12(2), 109–120.
6. Derin, A., et al. (2023). Türkiye’de evde sağlık hizmetleri sunumu: 2023–2024 ulusal veri analizi. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5124620
7. Genet, N., Boerma, W., Kroneman, M., Hutchinson, A., & Saltman, R. B. (2011a). Home care across Europe: Current structure and future challenges. World Health Organization.
8. Genet, N., Boerma, W. G., Kringos, D. S., Bouman, A., Francke, A. L., Fagerström, C., & Devillé, W. (2011b). Home care in Europe: A systematic literature review. BMC Health Services Research, 11, 207. https://doi.org/10.1186/1472-6963-11-207

9. Hekimler, A. (2017). Yaşlılara yönelik bir sosyal politika aracı olarak bakım sigortası: Federal Almanya örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 235–243.
10. Jajszczok, M., Eastwood, C. A., Zhao, R., et al. (2023). Health system quality and performance indicators for evaluating home care programming: A scoping review. Home Health Care Management & Practice, 35(4), 299–309. https://doi.org/10.1177/10848223231188294
11. Kianian, T., Gholamnejad, H., Rassouli, M., Farzadnia, F., Bagheriyeh, F., Kheibar, N., & Moosavi, S. (2025). Quality indicators for evaluating home healthcare services: A scoping review. Advances in Nursing & Midwifery, 34(1), 8–22. https://doi.org/10.22037/anm.v34i1.48362
12. Kocabaş, F., & Kol, E. (2020). Almanya ve Türkiye’de karşılaştırmalı olarak bakım hizmetleri: Türkiye’de bakım sigortası kurulmasına yönelik bir öneri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(4), 283–310.
13. Leff, B., Burton, L., Guido, S., Greenough, W. B., Steinwachs, D., Burton, J. R., & Clark, R. (2005). Hospital at home: Feasibility and outcomes of a program to provide hospital-level care at home for acutely ill older patients. Annals of Internal Medicine, 143(11), 798–808. https://doi.org/10.7326/0003-4819-143-11-200512060-00008
14. Matos, R. C. D., Nascimento, G. D., Campos Fernandes, A., & Matos, C. (2025). Health and social care integration: Insights from international implementation cases. Journal of Market Access & Health Policy, 13(2), 28. https://doi.org/10.1080/20016689.2025.XXXXX
15. Özer, Ö., Şantaş, F., & Budak, F. (2017). Türkiye’de evde sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 4(3), 186–194.
16. Pavolini, E., & Ranci, C. (2008). Restructuring the welfare state: Reforms in long-term care in Western European countries. Journal of European Social Policy, 18(3), 246–259. https://doi.org/10.1177/0958928708091058
17. Sağlık Bakanlığı. (2015). Evde sağlık hizmetleri sunumu hakkında yönerge.
18. Sağlık Bakanlığı. (2023). Türkiye evde sağlık hizmetleri faaliyet raporu.
19. Sağlık Bakanlığı. (2024, Ocak 18). Yaklaşık 2,8 milyon hastaya evde sağlık hizmeti sunuldu. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/saglik/saglik-bakanligi-yaklasik-2-8-milyon-hastaya-evde-saglik-hizmeti-sundu/3513054
20. Subaşı, N., & Öztek, Z. (2006). Türkiye’de evde bakım hizmetlerinin durumu. Sağlık ve Toplum, 16(3), 19–24.
21. Taşdelen, P., & Ateş, M. (2012). Evde bakım hizmetlerinin organizasyonu ve karşılaşılan sorunlar. Gülhane Tıp Dergisi, 54(3), 168–172.
22. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024). İstatistiklerle yaşlılar 2024. TÜİK Yayınları.
23. World Health Organization (WHO). (2008). The solid facts: Home care in Europe.
24. World Health Organization (WHO). (2015). World report on ageing and health.
25. World Health Organization (WHO). (2021). Decade of healthy ageing 2021–2030.