TÜRK HASTANE HİZMETLERİ SEKTÖRÜNDE KARLILIK PERFORMANSI: GENİŞLETİLMİŞ DUPONT ANALİZİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türk hastane hizmetleri sektöründe kârlılık performansını genişletilmiş DuPont modeli çerçevesinde analiz etmektir. Bu kapsamda Kamu Gözetim Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan sektör verileri ile Borsa İstanbul’da (BİST) işlem gören dört sağlık işletmesinin 2018–2024 dönemine ait konsolide finansal verileri kullanılmıştır. Araştırmada üç aşamalı analiz gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada ROA ve ROE ile bunların alt bileşenleri hesaplanarak yıllar itibarıyla karşılaştırılmıştır. İkinci aşamada değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon analizi ile incelenmiştir. Üçüncü aşamada ise dönemsel farklılıklar Kruskal-Wallis ve Dunn testleri ile analiz edilmiştir. Bulgular, kârlılığın temel olarak faaliyet kâr marjı ve varlık kullanım etkinliğine dayandığını, finansal kaldıraç artışının her zaman kârlılığı desteklemediğini ve BİST şirketlerinin daha yüksek ve istikrarlı performans sergilediğini göstermektedir. Ayrıca pandemi döneminin kârlılık ve operasyonel göstergeler üzerinde anlamlı ve farklılaşan etkiler yarattığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Genişletilmiş DuPont Analizi
• Karlılık
• Pandemi Etkisi
• Hastane Hizmetleri Sektörü
• Borsa İstanbul

PROFITABILITY PERFORMANCE IN THE TURKISH HOSPITAL SERVICES SECTOR: AN EXTENDED DUPONT ANALYSIS

Öz

This study aims to analyse the profitability performance of the Turkish hospital services sector using the extended DuPont model. For this purpose, consolidated financial data of the sector published by the Public Oversight Accounting and Auditing Standarts Authority and four healthcare companies listed on Borsa Istanbul (BIST) for the period 2018–2024 were utilized. A three-stage analysis was conducted. First, ROA and ROE along with their components were calculated and compared over time. Second, the relationships among variables were examined using Spearman correlation analysis. Third, period-based differences were analysed through Kruskal-Wallis and Dunn tests. The findings indicate that profitability is primarily driven by operating margin and asset utilization efficiency, while financial leverage does not always enhance profitability. BIST companies demonstrate higher and more stable performance compared to the sector average. Furthermore, the pandemic period created statistically significant and differentiated effects on profitability and operational indicators across datasets.

Anahtar Kelimeler

• Extended DuPont Analysis
• Profitability
• Pandemic Impact
• Hospital Services Sector
• Borsa İstanbul

Kaynakça

1. Arı, H. O. (2023). DuPont modeli ile bir özel hastane grubunun ve Türkiye özel hastaneler sektörünün finansal performansının analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(1): 187–201. https://doi.org/10.20491/isarder. 2023.1580
2. Arı, H. O. (2025). Covıd-19 pandemisi öncesi ve sonrasında Türk sağlık sektörünün finansal performansının analizi. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 7(2): 92-108. https://izlik.org/JA78JB88HT
3. Bai, G., Rajgopal, S., Srivastava, A., & Zhao, R. (2022). Profitability and risk-return comparison across health care industries, evidence from publicly traded companies 2010–2019. Plos One, 17(11):1-11. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275245
4. Brigham, E. F., & Ehrhardt, M. C. (2017). Financial Management: Theory and Practice (15th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.
5. Chang, K.J., Chichernea, D.C. & Hassab Elnaby, H.R. (2014). On the dupont analysis in the health care industry. Journal of Accounting and Public Policy, 33(1): 83-103. https://doi.org/10.1016/j.jaccpubpol. 2013.10.002
6. Conover, W. J. (1999). Practical Nonparametric Statistics (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons. Dunn, O. J. (1964). Multiple comparisons using rank sums. Technometrics, 6(3): 241-252.
7. Gopi, K. T. (2018). Financial performance of cement industry in India using extended DuPont approach. Asian Journal of Managerial Science, 7 (2): 16-20.
8. Gibraltar, M. R., Hermanto, H., and Bandono, B. (2024). Analyzing financial performance of resort and hotel subsector: A case study at saung dölken. Indonesian Journal of Multidisciplinary Science, 3(4): 1-15. https://doi.org/10.55324/ijoms.v3i4.810

9. Hawawini, G., and Viallet, C. (2010). Finance for Executives: Managing for Value Creation. Mason, OH: Cengage Learning.
10. Işıkçelik, F., Durur, F., and Günaltay, M. M. (2021). Özel Hastane Finansal Performansının DuPont finansal analiz yöntemiyle değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 5(2): 773-791. https://doi.org/10.29023/ alanyaakademik.874789
11. Işıkçelik, F., Turgut, M., and Ağırbaş, İ. (2022). hastanelerde finansal performansın farklı analiz yöntemleri ile değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(34): 505-519. https://doi.org/10.21076/vizyoner.948785
12. Jangaiah, P. (2008). Financial Management for Hospitals. Included AV Srinivasan, ed. Managing a Modern Hospital. USA: Sage Publication.
13. Kamuyu Aydınlatma Platformu (2026). Sektörler. Retrieved on February 22, 2026, from https://www.kap.org.tr/tr/Sektorler
14. Kabak, S., and Yurttadur, M. (2025). Sağlık işletmelerinin finansal performanslarının DuPont analizi ile değerlendirilmesi. Uluslararası Finansal Ekonomi ve Bankacılık Uygulamaları Dergisi, 6(2): 23-46. https://doi.org/10.57085/ufebud.1767394
15. KGK Sektör Verileri (2026). Kamu Gözetimi Kurumu. Retrieved on February 19, 2026, from https://www.kgk.gov.tr/sektorverileri
16. Karaçadır, V. (2025). COVID-19 etkisiyle türkiye sağlık hizmetleri sektöründeki karlılık değişimi: DuPont analizi ile finansal performansın incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2): 509-523. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1609697
17. Karadeniz, E., and Koşan, L. (2017). Hastane hizmetleri sektörünün aktif ve özsermaye karlılık performansının analizi: Hastane hizmetleri sektör bilançolarında bir araştırma. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 5(1): 37-47. https://izlik.org/JA77GA46XW
18. Kefe, İ. (2023). COVID-19 pandemisinde DuPont analizi ile sağlık sektörünün finansal performansının incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(2): 461-478. https://izlik.org/JA22ZG48AX
19. Kruskal, W. H. and Wallis, W. A. (1952). Use of ranks in one-criterion variance analysis. Journal of the American Statistical Association, 47(260): 583–621.
20. Koçyiğit, S., Ekinci, N., and Özşahin, F. (2022). Özel bir zincir hastane grubunun karlılık performansının DuPont fınansal analiz tekniğiyle incelenmesi. International Review of Economics and Management, 10(1): 1-17. https://doi.org/10.18825/iremjournal.1059022
21. Lee, G. C. (2025). Drivers of profitability in Korean acute-care hospitals: Evidence from DuPont analysis. Korea Journal of Hospital Management, 30(3): 12-27.
22. Manjunatha, T., and Gujjar, P. (2018a). A study of Indian software and networking companies using extended DuPont model. Journal of Engineering & Management, 2(1): 53-58.
23. Manjunatha, T., and Gujjar, P. (2018b). Extended DuPont ratio analysis of Indian information technology Companies. Pacific Business Review International, 11(5): 5-14.
24. Minz, W. P., Ahamed, S., and Bhowmik, G. (2023). A comparative study on the financial performance of domestic systematically important banks (D-SIBS) in India using extended Dupont analysis. Vidyasagar University Journal of Commerce, 28(2023-2024): 31-48. http://dx.doi.org/10.62424/ vujc.2023.28.00.03
25. Moyer, C. R., McGuigan, J. R., and Rao, R.P. (2007). Fundamentals of Contemporary Financial Management. Canada: Thomson South Western.
26. Noh, J. W., Lee, H., Cha, S., and Lee, Y. (2018). Assessment of Korean hospitals management using Dupont analysis. Korea Journal Of Hospital Management, 23(4): 53-64.
27. Prasanna, E., Tamilselvi, J., and Neela, M. (2022). A comparative study on profitability performance of top five companies in pharmaceutical industry: Using DuPont ratio approach. Journal of Management & Entrepreneurship, 16(3): 17-28.
28. Ross, S. A., Westerfield, R. W., and Jordan, B. D. (2019). Fundamentals of Corporate Finance (12th ed.). New York: McGraw-Hill Education.
29. Santhi, P., and Amruthavarshini, T. S. (2021). Financial performance of automobile companies in India using extended DuPont approach. Anvesha-a Multidisciplinary E-Journal for all Researches, 2(2): 82-84.
30. Shen, Y.C. (2021). The effect of financial pressure on the quality of care in hospitals, Journal of Health Economics, 22(2): 243-269.
31. Stefko, R., Jencová, S., Litavcová, E., and Vasanicova, P. (2017). Management and funding of the healthcare system. Polish Journal of Management Studies, 16(2):266-277. https://doi.org/10.17512/pjms. 2017.16.2.23.
32. Sur, D., Mitra, S., and Maji, S.K. (2014). Disintegrating return on equity using the DuPont model: A case study of tata steel ltd. Journal of Management Research in Emerging Economies, 2(2): 1-20.
33. Tajrian, S. (2025). Financial performance analysis of manufacturing sectors in Bangladesh using DuPont model. The Cost and Management, 53(1): 17-31
34. Turner J., Broom K., Elliott M., and Lee J-F. (2015). A decomposition of hospital profitability: An application of DuPont analysis to the US market. Health Services Research and Managerial Epidemiology, 2: 1-10. https://doi.org/10.1177/2333392815590397
35. Turkish Statistical Institute (2025). Sağlık harcamaları istatistikleri, 2024. Retrieved on February 4, 2026, from https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/54188
36. World Bank (2022). World development report 2022: finance for an equitable recovery. Retrieved February 5, 2026, from https://www.worldbank.org/en/publication/wdr2022#downloads