Sefil Yakub’un Kısmeti Hikâyesinin Motif, Epizot Yapısı Açısından İncelenmesi

Öz

Kültürün önemli parçasını oluşturan anlatmaya bağlı halk edebiyatı ürünlerinden olan halk hikâyeleri somut olmayan kültürel miras içinde yer alır. Bu nedenle, neredeyse unutulmuş ya da henüz ele alınmamış halk hikâyelerini ortaya çıkararak kültüre katkıda bulunmak büyük önem taşır. Bu yüzden bu çalışmada “Sefil Yakub’un Kısmeti” adlı halk hikâyesi incelenmiştir. Bu hikâye 20 Haziran 1974 yılında Prof. Dr. Ahmet Uysal ve Prof. Dr. Warren S. Walker tarafından derlenmiştir. Hikâyenin orijinali Texas Tech University “Archive of Turkish Oral Narrative” bölümünden temin edilerek hikâye İngilizceden Türkçeye aktarılmıştır. “Sefil Yakub’un Kısmeti” adlı halk hikâyesinin konusu aşktır. Bu hikâye, Sefil Yakub ve ismini hikâye boyu söylemediği “Amcamın kızı” dediği sevdiği etrafında gelişmektedir. Bu çalışmanın konusunu, hikâyenin epizot ve motif yapısı oluşturmaktadır. “Motif Index of Folk Literature” adlı esere bağlı kalarak incelenen hikâyede 28 motif tespit edilmiştir. Epizotları tespit edilen hikâyede olayların işleniş biçiminin halk hikâyesinin kendine özgü yapısı ile örtüştüğü görülmüştür. Çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sefil Yakub’un Kısmeti
• Halk Hikâyesi,
• Motif
• Epizot

An İnvestigation Of The Story of The Miserable Jakub's Lottery in Terms of Motif and Episode Structure

Öz

Folk stories, which are narrative folk literature products that constitute an important part of culture, are included in the intangible cultural heritage. For this reason, it is important to bring to light folk tales that have been forgotten or have not been talked about yet, in order to contribute to culture. The story called "The Misfortune of Miserable Yakub", one of the Turkish folk tales, is a story about love. This story develops around Yaqub the Miserable and his beloved, whom he calls "my uncle's daughter", whose name he does not say throughout the story. This story was written by Prof. on June 20, 1974. Dr. Ahmet Uysal and Prof. Dr. Compiled by Warren S. Walker. In order to add value to the field, the original of the story was obtained from Texas Tech University "Archive of Turkish Oral Narrative" department and the story was translated from English to Turkish. As can be seen from the recording at the end of the story, the story was told by Şerif Ayyildiz. The subject of this study is the episode and motif structure of the story. A motif study was carried out and 28 motifs were identified in the story, adhering to the work called "Motif Index of Folk Literature". In the story whose episodes were determined, it was seen that the way the events were handled coincided with the unique structure of the folk story. Document review method was used in the study.

Anahtar Kelimeler

• Misfortune of Jacob the Miserable
• Folk Tale
• Motif
• Episode

Kaynakça

1. Alptekin, A. B. (1997). Halk Hikâyelerinin Motif Yapısı. Ankara: Akçağ Yayınları.
2. Alptekin, A. B. (2002). Taşeli Masalları. Ankara: Akçağ Yayınları.
3. Banarlı, N. S. (1935). Türk Halk Hikâyelerinin Doğuşu ve Ferhat ile Şerife Hanım Hikâyesi, Altıok Dergisi 22, 19-22.
4. Boratav, P. N. (1988). Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği. İstanbul: Adam Yayınları.
5. Ekici, M. (1998). Halk Bilimi Çalışmalarında Metin (Text), Doku (Texture), Sosyal Çevre ve Şartlar (Konteks) İlişkisinin Önemi. Milli Folklor, 10(39), 25-34.
6. Elçin, Ş. (1993). Halk Edebiyatına Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
7. Koz, M. S. (1992). Türk Halk Hikâyelerinde Aile. Sosyo-Kültürel Değişme Sürecinde Türk Ailesi, II. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu.
8. Köse, N. (1996). Araştırmalar I. Ankara: Milli Folklor Yayınları.

9. Oğuz, Ö. vd., (2017). Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları.
10. Özdemir, M. (2019). Aşk ve Kahramanlık Konulu Türk Halk Hikâyelerinde Düşman Tipi. İstanbul: Arı Sanat Yayınları.
11. Sakaoğlu, S. (1988). Bay Böyrek Hikâyesindeki Kıyafet Değiştirme Motifi ile Diğer Bazı Motiflerin Anadolu Masallarında Görülmesi. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 36, 130-139.
12. Thompson, S. (1946). The Folktale. London: Los Angeles, Univ. California Press.