Evaluation of the 2024 Geography Course Curriculum in Terms of Dispositions

Yıl 2025, Sayı: 19, 805 - 827, 30.09.2025

Muhammet Altundağ

https://doi.org/10.47994/usbad.1724120

Öz

Dispositions are defined as voluntary mental orientations that determine under which conditions, in what direction, and to what extent individuals will apply their knowledge and skills. They play a critical role in the learning process. In education, it is essential to develop not only knowledge and skills but also the dispositions related to the use of that knowledge and those skills. Otherwise, individuals’ potential may not become fully visible. This study aims to examine the 2024 Geography Curriculum in terms of the "dispositions" component defined in the Türkiye Maarif Model. The study adopts a qualitative case study design and analyzes the curriculum data through document analysis using MAXQDA 24 software. The findings reveal that intellectual dispositions (79 frequencies) are predominantly represented in the curriculum, while social dispositions (6 frequencies) are limited. It is particularly noteworthy that certain dispositions such as “self-confidence,” “independence,” “trust,” “assertiveness,” and “doubt” are not included at all. The distribution of dispositions also varies by unit; the “Disasters and Sustainable Environment” unit stands out as the section where both social and intellectual dispositions are most densely concentrated. Intellectual dispositions are also dominant in learning-teaching practices. As a result, it is recommended that the curriculum demonstrates a more balanced distribution in terms of dispositions and that adjustments be made to strengthen the social dimension. This study aims to contribute to the literature by reflecting on how the dispositions defined in the Türkiye Maarif Model are represented within the context of geography education.

Anahtar Kelimeler

Maarif Model , Geography , Curriculum , Dispositions , Units

2024 Coğrafya Dersi Öğretim Programı’nın Eğilimler Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Eğilimler, bireylerin bilgi ve becerileri hangi koşullarda ne yönde ve ne düzeyde uygulayacaklarını belirleyen gönüllü zihinsel yönelimler olarak tanımlanmakta ve öğrenme sürecinde kritik bir rol oynamaktadır. Eğitimde yalnızca bilgi ve becerilerin değil, bu bilgi ve becerilerin kullanımıyla ilgili eğilimlerin de geliştirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde bireylerin sahip oldukları potansiyel yeterince görünür olmayabilir. Bu araştırma, 2024 Coğrafya Dersi Öğretim Programı'nın, Türkiye Maarif Modeli’nde tanımlanan "eğilimler" bileşeni açısından incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni benimsenmiş, doküman analizi yoluyla program verileri MAXQDA 24 programıyla analiz edilmiştir. Bulgular, programda entelektüel eğilimlerin (79 frekans) ağırlıklı olarak yer aldığını; sosyal eğilimlerin (6 frekans) ise sınırlı şekilde temsil edildiğini ortaya koymuştur. Özellikle “öz güven”, “bağımsızlık”, “güven”, “girişkenlik” ve “şüphe duyma” gibi bazı eğilimlerin programda hiç yer almaması dikkat çekmektedir. Eğilimlerin dağılımı ünitelere göre de farklılık göstermekte; “Afetler ve Sürdürülebilir Çevre” ünitesi, sosyal ve entelektüel eğilimlerin en yoğun yer aldığı bölüm olarak öne çıkmaktadır. Öğrenme-öğretme uygulamalarında da entelektüel eğilimlerin baskın olduğu görülmektedir. Sonuç olarak, öğretim programının eğilim boyutunda daha dengeli bir dağılım göstermesi ve sosyal yönü güçlendirecek düzenlemelere gidilmesi önerilmektedir. Bu çalışma, Türkiye Maarif Modeli'nde tanımlanan eğilimlerin coğrafya eğitimi bağlamındaki yansımalarına dair literatüre katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Maarif modeli , Coğrafya , Öğretim Programı , Eğilimler , Üniteler

Etik Beyan

Bu araştırma için etik kurul izni gerekmemektedir.

Kaynakça

• Aşkar, P., Topçu, H. İ., Altun, A., Cırık, İ., & Kandırmaz, M. (Ed.). (2023). K12 beceriler çerçevesi Türkiye bütüncül modeli. Millî Eğitim Bakanlığı.
• Babb, J., Yates, D., & Waguespack, L. (2025). On Becoming: Why Disposition Distinguishes Information Systems Education from Training. A Commentary on Model Curricula. Information Systems Education Journal, 23(1). Barnett, R. (2007). A will to learn: Being a student in an age of uncertainty. McGraw-Hill Education (UK).
• Creswell, J. W. (2015). Nitel araştırma yöntemleri beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (M. Bütün & S. B. Demir, Ed.). Siyasal Kitabevi.
• Dede, C. & Etemadi, A. (2021). Why dispositions matter for the workforce in turbulent, uncertain times. The Next Level Lab at the Harvard Graduate School of Education. President and Fellows of Harvard College: Cambridge, MA. https://projects.iq.harvard.edu/files/nextlevellab/files/nll_brief_2._dispositions.july_2021.pdf
• Dede, C., & Etemadi, A. (2022, 24 Mart). Skills are not enough: Developing workers’ dispositions to succeed in an uncertain, disruptive world. The EvoLLLution. https://evolllution.com/revenue-streams/workforce_development/skills-are-not-enough-developing-workers-dispositions-to-succeed-in-an-uncertain-disruptive-world
• Facione, P. A. (2011). Critical thinking: What it is and why it counts. Insight assessment, 1(1), 1-23.
• Frezza, S., Clear, T., & Clear, A. (2020, October). Unpacking dispositions in the CC2020 computing curriculum overview report. İçinde 2020 IEEE Frontiers in Education Conference (FIE) (ss. 1-8). IEEE. https://doi.org/10.1109/FIE44824.2020.927 3973.
• Katz, L. G. (1993). Disposition: Definitions and implications for early childhood practices. Perspectives from ERIC/EECE, A monograph series No. 4.c.
• Kiesler, N., MacKellar, B. K., Kumar, A. N., McCauley, R., Raj, R. K., Sabin, M., & Impagliazzo, J. (2023). Computing students’ understanding of dispositions: A qualitative study. İçinde Proceedings of the 2023 Conference on Innovation and Technology in Computer Science Education Vol. 1 (ss. 103–109). ACM. https://doi.org/10.1145/3587102.3588797
• McDonough, S., & McGraw, A. (2021). Thinking dispositions for teaching: Enabling and supporting resilience in context. İçinde C. F. Mansfield (Ed.), Cultivating teacher resilience: international approaches, applications and impact (69-84). Springer.
• MEB. (2024). Coğrafya Dersi Öğretim Programı. Millî Eğitim Bakanlığı. https://mufredat.meb.gov.tr/ MEB. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni. Millî Eğitim Bakanlığı. https://mufredat.meb.gov.tr/ Perkins, D. N., Jay, E., & Tishman, S. (1993). Beyond abilities: A dispositional theory of thinking. Merrill-Palmer Quarterly 39(1): 1–21.
• Riveros, A., Norris, S. P., Hayward, D. V., & Phillips, L. M. (2012). Enhancing the Quality of Learning: Dispositions, Instruction, and Learning Processes. In M. J. Lawson & J. R. Kirby (Eds.), Dispositions and the Quality of Learning (1st ed., ss. 32–50). Cambridge University Press.
• Ritchhart, R. (2001). From IQ to IC: A dispositional view of intelligence. Roeper Review, 23(3), 143-150.
• Sabin, M., Alrumaih, H., Impagliazzo, J., Lunt, B., Zhang, M., Byers, B., Newhouse, W., Paterson, B., Tang, C., van der Veer, G., & Viola, B. (2017). Information technology curricula 2017. ACM. https://doi.org/10.1145/3173161
• Seow, T., Barton, K. C., & Ho, L. C. (2024). Empathy and compassion in geography education. In Handbook of Geography Education (ss. 161-180). Cham: Springer Nature Switzerland.
• Spray, E., Holbrook, A., Scevak, J., & Cantwell, R. (2022). Student dispositions towards learning: A cross-sectional analysis. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-1440345/v1
• Şanlı, C.& Kırkeser, S. (2025). Mekânsal düşünme becerisinin 2024 coğrafya dersi öğretim programındaki yeri ve program bileşenleriyle ilişkisi. Cumhuriyet International Journal of Education, 14(1), 197-210 https://doi.org/10.30703/cije.1514088
• Tahiroğlu, M., & Çetin, T. (2019). Sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi ve diğer duyuşsal süreçlerde ölçme ve değerlendirme: Sorunlar ve çözüme yönelik etkinlik örnekleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(38), 295-331. https://doi.org/10.34234/ded.577347
• Thornton, H. (2006). Dispositions in action: Do dispositions make a difference in practice?. Teacher Education Quarterly, 33(2), 53-68.
• Uçan, S. (2022). Durum çalışması araştırması. İçinde S. Şen & İ. Yıldırım (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (3. bs, ss. 355-375). Nobel Akademi.
• Yiğit Özüdoğru, H. (2024). Cumhuriyet dönemi coğrafya dersi öğretim programları (1924-2024). İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(49), 1714-1737. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1477944