Disiplinlerarası Alanlarda Katılımcı Gözlemin Bibliyometrik Analizi
Öz
Sosyoloji ve antropoloji kökenli bir nitel araştırma yöntemi olan katılımcı gözlem, günümüzde spor bilimleri, rekreasyon, serbest zaman, eğitim, sağlık ve yönetim bilişim sistemleri gibi farklı disiplinlerde giderek daha fazla kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, katılımcı gözlem yönteminin tarihsel gelişimini, disiplinlerarası yayılımını, tematik yoğunlaşmalarını ve metodolojik dönüşümünü bibliyometrik analiz yoluyla incelemektir. Araştırmada Scopus ve Web of Science veri tabanlarında indekslenen, 1990-2026 yılları arasında yayımlanmış, İngilizce ve hakemli dergi makaleleri analiz kapsamına alınmıştır. Yayın eğilimleri, disiplin dağılımı, anahtar kelime ağı, uluslararası iş birliği örüntüleri, araştırma kümeleri ve tematik evrim bibliyometrik analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, katılımcı gözlem araştırmalarının son otuz yılda istikrarlı biçimde arttığını ve yöntemin klasik sosyoloji ve antropoloji bağlamlarının ötesine geçerek disiplinlerarası bir araştırma yaklaşımına dönüştüğünü göstermektedir. Spor bilimleri, rekreasyon ve serbest zaman araştırmaları, katılımcı gözlemin gelişmekte olan önemli kullanım alanlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca dijital etnografi, çevrim içi katılımcı gözlem, e-spor, kapsayıcı rekreasyon, sürdürülebilirlik ve hibrit araştırma tasarımları yöntemin güncel yönelimleri arasında yer almaktadır. Sonuç olarak, katılımcı gözlem yöntemi deneyimlerin, sosyal ilişkilerin, kimlik oluşum süreçlerinin ve katılım pratiklerinin doğal bağlamlarında anlaşılması açısından güçlü bir metodolojik potansiyel taşımaktadır. Bu nedenle yöntemin spor bilimleri, rekreasyon ve serbest zaman araştırmalarında daha sistematik ve refleksif biçimde kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Atkinson, P., & Hammersley, M. (1998). Ethnography and participant observation. Strategies of Qualitative Inquiry. Sage, 248-261.
- Buckley, R. (2012). Rush as a key motivation in skilled adventure tourism: Resolving the risk recreation paradox. Tourism Management, 33(4), 961–970. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2011.10.002
- Campbell, M. (2005). Climbing culture: Participant observation in the Scottish climbing community [Master's thesis, University of Edinburgh].
- Champ, J., Nesti, M., Ronkainen, N., Tod, D., & Littlewood, M. (2020). An exploration of the experiences of elite youth footballers: The impact of organizational culture. Journal of Applied Sport Psychology, 32(2), 146–167. https://doi.org/10.1080/10413200.2018.1514429
- Corrigan, O. (2003). Empty ethics: The problem with informed consent. Sociology of Health & Illness, 25(7), 768–792. https://doi.org/10.1046/j.1467-9566.2003.00369.x
- Dawson, E. (2014). "Not designed for us": How science museums and science centers socially exclude low-income, minority ethnic groups. Science Education, 98(6), 981–1008. https://doi.org/10.1002/sce.21133
- Derbyshire, P. (2014). Spiritual transformation of imprisoned boys in the Philippines [Doctoral dissertation, University of Birmingham].
- DeWalt, K. M., & DeWalt, B. R. (2011). Participant observation: A guide for fieldworkers (2nd ed.). AltaMira Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Devrim Zerengök
*
0000-0002-8042-5898
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
28 Mart 2026
Kabul Tarihi
2 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1