Document analysis of Ailem series produced by the Ministry of National Education in terms of Türkiye Century Education Model values

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 14 , 297 - 322

Fatmanur Ekici , Bilal Yorulmaz

https://izlik.org/JA55GG88UB

Öz

The concept of value is defined as the totality of material and spiritual elements that comprise a nation’s social, cultural, economic and scientific values. It serves individuals to gain existential meaning, to add meaning to life, to be harmonious within themselves, and to have a moral and virtuous personality. Media products are effective in transferring values. Individuals who spend a significant part of their time using media tools are exposed to various values through media products. The Ailem series consisting of 27 episodes, is one of the media products in question. The purpose of this research is to examine the frequency of values in the Ailem series published by the Ministry of National Education. In the research, document analysis technique was used during the data collection phase and descriptive analysis method was used while examining data. In the light of the findings obtained, as a result of the research, it was seen that all the values given in the Türkiye Century Education Model (TCEM) (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) were included in the series. The most frequently featured value in the series was family integrity. After the value of family integrity, responsibility, healthy life and respect are the values that appear most frequently in the series. The least included value in the series is the savings value. The value of savings is followed by the values of patriotism, privacy and cleanliness. Ailem series is a production that deals with all the values in TCEM at different frequencies.

Anahtar Kelimeler

Virtue , Value , Action , TCEM , Values Education , Media , Ailem Series

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından üretilen Ailem dizisinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli değerleri açısından doküman analizi

https://izlik.org/JA55GG88UB

Öz

Bir ulusun sahip olduğu sosyal, kültürel, ekonomik ve bilimsel değerlerini kapsayan maddi ve manevi ögelerin bütünü olarak tanımlanan değerler; bireylerin varoluşsal olarak anlam kazanmasına, hayata anlam katmasına, kendi içinde ahenkli olmasına, ahlaklı ve erdemli bir kişilik sahibi olmasına hizmet etmektedir. Değerlerin aktarılmasında medya ürünleri etkili olmaktadır. Zamanlarının önemli bir bölümünü medya araçlarını kullanarak geçiren bireyler medya ürünleri aracılığıyla çeşitli değerlere maruz kalmaktadır. 27 bölümden oluşan Ailem dizisi söz konusu medya ürünlerinden biridir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanan Ailem dizisinde yer alan değerlerin sıklığını incelemektir. Araştırmada; verilerin toplanması aşamasında doküman analizi tekniği, verilerin incelenmesi sırasında ise betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, araştırmanın sonucunda dizide Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde (TYMM) verilen tüm değerlerin yer aldığı görülmüştür. Dizide en sık yer alan değer aile bütünlüğü olmuştur. Aile bütünlüğü değerinden sonra ise sorumluluk, sağlıklı yaşam ve saygı değerleri dizi içerisinde en sık yer alan değerlerdir. Dizi içerisinde en az yer alan değer ise tasarruf değeridir. Tasarruf değerini vatanseverlik, mahremiyet ve temizlik değerleri takip etmektedir. Ailem dizisi TYMM’de yer alan tüm değerleri farklı sıklıklarda ele alan bir yapımdır.

Anahtar Kelimeler

Erdem , Değer , Eylem , TYMM , Değerler Eğitimi , Medya , Ailem Dizisi

Kaynakça

• Aktepe, V. (2021). An analysis of cartoons in terms of values education in Turkey. International Journal of Modern Education Studies, 5(2), 364-393.
• Altmış, Z. G. (2021). 9-11 yaş grubu çocuklara yönelik Türk yapımı çizgi filmlerde değerler eğitimi (TRT Çocuk örneği). (Tez No 681070) [Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi, Türkiye]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Aydemir, S. (2019). Değerler eğitimi bağlamında Zeki Alasya-Metin Akpınar filmleri. (Tez No 585683) [Yüksek Lisans Tezi, On Dokuz Mayıs Üniversitesi, Türkiye]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Bengi, H., & Kara, Y. (2023). Televizyon dizisinde jeopolitik, jeokritik ve kültürel açısından bakış: Bir Zamanlar Çukurova örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(3), 398-413.
• Beyazit, F. B. (2024). Kızılcık Şerbeti dizisinin din ve değerler eğitimi açısından incelenmesi. (Tez No 877976) [Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi, Türkiye]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Can, A., & Yorulmaz, B. (2020). Yeşilçam dönemindeki hazretli filmlerin din ve değerler eğitimi açısından değerlendirilmesi. İstanbul: Urzeni.
• Çakmak, E. N., & Duman, G. (2024). Çocuk çizgi filmlerinin içerik ve verilen değerler yönünden incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 9(1), 1-16. https://doi.org/10.52797/tujped.1355922
• Çelik, S., & Genel, M. G. (2024). TRT’nin kamu yayıncılığı çerçevecisinde manevi değerlerin diziler üzerinden aktarımının incelenmesi “Gönül Dağı örneği”. Hattusas 1st International Conference on Social Sciences, 270-287.
• Daşar, E. S. (2024). Sevilen çizgi karakterlerin değerler açısından incelenmesi (MEB okul öncesi eğitim programı-2024). Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 9(2), 85-102.
• Erjem, Y., & Çağlayandereli, M. (2006). Televizyon ve gençlik: yerli dizilerin gençlerin model alma davranışı üzerindeki etkisi. C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 30(1), 15-30.
• Güven, M. Ö., & Çınar, F. (2024). Gençler arasında popüler olan dizilerin değerler açısından analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 218–239. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1189878
• Holat, O. (2015). Türk sinemasında polisiye filmlerde değer temsili. (Tez No 410110) [Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Türkiye] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Kaçmaz, M. Y. (2020). Hababam Sınıfı filmlerinin değerler eğitimi açısından değerlendirilmesi. (Tez No 620154) [Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Türkiye] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Karabulut, N. (2022). Değerler Eğitimi Kapsamında TRT Çocuk Kanalında Yayınlanan Çizgi Filmlerin İncelenmesi. (Tez No 721120) [Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Türkiye]Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar ilkeler teknikler. Ankara: Nobel Akademi .
• Kaya, S., & Kımter, N. (2022). Yerli iki televizyon dizisinin din ve değerler psikolojisi açısından karşılaştırmalı olarak incelemesi: (Gönül Dağı ve Yasak Elma örnekleri). Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(4), 387-416.
• Keskin, Z. (2025). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerler bağlamında EBA'daki Gezgin ile Meraklı çizgi filminin incelenmesi. (Tez No 978466) [Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Türkiye] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• MEB. (2025, 01 22). Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/erdem-deger-eylem-cercevesi
• Oregui, E., & Aierbe, A. (2019). Structure of cartoons, narrative skills and perception of values/countervalues in primary school. Culture and Education, 31(3), 609–639.
• Özdemir, Z. T. (2020). Türkiye'de çocuk kanallarında yayınlanan çizgi filmlerin değerler eğitimi açısından incelenmesi ve bu çizgi filmlerin Türkçe öğretimine katkısı. (Tez No 636639) [Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Türkiye] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Özel, Ö., & Küçükkart, Z. N. (2023). TRT Çocuk kanalındaki çizgi filmlerin değerler eğitimi açısından incelenmesi: “Akıllı Tavşan Momo” ve “Pırıl” örneği. Journal of Uludag University Faculty of Education, 36(2), 534-559. https://doi.org/10.19171/uefad.1267427
• Sak, R., Sak, İ. T., Şendil, Ç. Ö., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
• Şahin, R. N. (2019). TRT’nin çocuklara yönelik çizgi filmlerinin Türkçe öğretimi ve değer aktarımı açısından incelenmesi. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi(2), 1-10.
• Taş, K., & Bursa, S. (2025). Çizgi filmlerin değerler eğitimine olan katkılarının belirlenmesi: Değerler Takımı örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2), 53-59. https://doi.org/10.17679/inuefd.1653412
• TDK. (2025, 12 1). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 12.2025 https://sozluk.gov.tr/
• Ünal, O. (2020a). Eğitim temalı Türk filmlerinde yer alan değerlerin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 18(39), 107-036. https://doi.org/10.34234/ded.608530
• Ünal, O. (2020b). Türk filmlerinde yer alan değerlerin incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(2), 910-929. https://doi.org/10.18039/ajesi.759910
• Ünal, O. (2020c). Yakın dönem Türk animasyon filmlerinin değerler eğitimi bağlamında incelenmesi. International Journal of Field Education, 6(2), 64-83.
• Watch, E., & Ward, R. (2013). Learning about Qualitative Document Analysis (Practice Paper In Brief 13). Institute of Development Studies.
• Yakar, Y. M., & Yılmaz, O. (2016). Çizgi filmler aracılığıyla Türk soylulara Türkçe ve değer öğretimi. A. Okur, B. İnce, & İ. Güleç içinde, Yabancılara Türkçe Öğretimi Üzerine Araştırmalar (s. 265-273). Sakarya: Sakarya Üniversitesi Türk Dili Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları.
• Yener, Y., Yılmaz, M., & Şen, M. (2021). Çizgi filmlerde değer eğitimi: TRT Çocuk örneği. International Journal of Social Sciences and Education Research, 7(2), 114-128. https://doi.org/10.24289/ijsser.846419
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
• Yılmaz, S. (2023). Din ve değerler eğitimi aracı olarak sinemanın etkisi ve gücü. Nisar(2), 173-195.
• Yorulmaz, B. (2017). Ailede Değerler Eğitimi. İstanbul: Erkam.
• Yorulmaz, B., & Akar, T. S. (2020). Cem Yılmaz filmlerinin din ve değerler açısından incelenmesi (G.O.R.A., A.R.O.G. ve ARİF V 216 örneği). The Journal of International Social Research, 13(71), 1087-1103.
• Yurderi, M. M. (2014). Romandan uyarlanan televizyon dizilerinde değişen değer temsili. (Tez No 370678) [Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, Türkiye] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Yurderi, M. M., & Eminağaoğlu, Z. (2018). TV dizilerindeki değer temsillerinin mekânsal kullanımlar aracılığıyla karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(57), 1000-1008.