Türkiye’de hanehalkına yapılan ayni ve nakdi yardımların belirleyicileri: mikro ekonometrik bir analiz

Öz

Bu çalışmada, hanehalkına yapılan sosyal yardımların belirleyicilerini tespit etmek amacıyla sosyo-demografik faktörler incelenmiştir. Araştırmada, Türkiye’de 2021 yılı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Türkiye Aile Yapısı Araştırması Mikro Veri Setinden verisi tam olan 17088 kişi araştırmaya dâhil edilmiştir. Bağımlı değişken hanenin geçimine katkı sağlamak amacıyla ayni ya da nakdi yardım alıp almama durumu iken; ekonometrik yöntem olarak logit regresyon analiz yöntemi uygulanmıştır. Bağımsız değişkenler ise; konut tipi, oda sayısı, mülkiyet, hanehalkı ihtiyaç ölçeği, gelir ve hanehalkı büyüklüğüdür. Araştırma bulgularına göre; müstakil konutlarda yaşayan hanelere kıyasla apartmanda yaşayanların, orta düzeyde ihtiyaçlarını karşılayan hanelere kıyasla ihtiyaçlarını kolay karşılayanların ve yüksek gelir ile daha fazla oda sayısına sahip hanelerin ayni ya da nakdi yardım alma olasılığı daha düşüktür. Buna karşılık orta düzeyde ihtiyaçlarını karşılayan hanelere kıyasla ihtiyaçlarını zor veya çok zor karşılayanlar ile ev sahiplerine kıyasla kiracılar ve hanehalkı büyüklüğü daha fazla olan haneler sosyal yardım alma açısından daha yüksek bir olasılığa sahiptir. İkiz evde yaşama ve ihtiyaçların çok kolay karşılanması ise referans kategorilerine göre yardım alma olasılığını anlamlı düzeyde değiştirmemektedir.

Anahtar Kelimeler

• sosyal yardım
• yoksulluk
• logit regresyon
• Türkiye

Determinants of in-kind and cash assistance to households in Türkiye: a microeconometric analysis

Öz

This study examines socio-demographic factors to identify the determinants of social assistance provided to households. The study included 17,088 individuals with complete data from the 2021 Turkish Statistical Institute Family Structure Survey Micro Data Set. The dependent variable was whether or not the household received in-kind or cash assistance to contribute to its livelihood; the logit regression analysis method was applied as the econometric method. The independent variables were: type of dwelling, number of rooms, ownership, household needs scale, income, and household size. According to the research findings, households living in apartments are less likely to receive in-kind or cash assistance compared to those living in detached houses; households meeting their needs easily are less likely to receive assistance compared to those meeting their needs moderately; and households with higher incomes and more rooms are less likely to receive social assistance compared to those meeting their needs moderately. Conversely, households meeting their needs with difficulty or great difficulty, tenants compared to homeowners, and larger households have a higher probability of receiving social assistance compared to those meeting their needs moderately. Living in a semi-detached house and having easy access to necessities does not significantly alter the likelihood of receiving assistance according to the reference categories.

Anahtar Kelimeler

• social assistance
• poverty
• logit regression
• Türkiye

Kaynakça

1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2024). Sosyal yardım istatistikleri. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
2. Altındağ, Ö. (2019). Yoksulluk üzerine bir değerlendirme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 19(1), 81-114.
3. Barr, N. (2012). The economics of the welfare state (5th ed.). Oxford University Press.
4. Becker, G. S. (1964). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. University of Chicago Press.
5. Cameron, A. C., & Trivedi, P. K. (2005). Microeconometrics: Methods and applications. Cambridge University Press.
6. Canatan, B., & İpek, E. (2021). Türkiye'de hanehalklarına yapılan sosyal yardımların belirleyicileri. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 221-241.
7. Coady, D., Grosh, M. E., & Hoddinott, J. (2004). Targeting of transfers in developing countries: Review of lessons and experience. Washington, DC: World Bank.
8. Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton University Press.

9. Evcim, N., Güneş, S., & Karaalp Orhan, H. S. (2020). Türkiye'de hanehalkı göreli yoksulluğunu etkileyen faktörler: Lojistik regresyon analizi. Sosyoekonomi, 28(43), 11-32.
10. Gough, I. (2000). Global capital, human needs and social policies. Palgrave Macmillan.
11. Grosh, M. E., del Ninno, C., Tesliuc, E., & Ouerghi, A. (2008). For protection and promotion: The design and implementation of effective safety nets. Washington, DC: World Bank.
12. Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic econometrics (5th ed.). McGraw-Hill.
13. Gürler, Ö. K., Emeç, H., & Birecikli, Ş. Ü. (2017). Kamu destekli sosyal yardımlar üzerine ampirik bir çalışma: Türkiye örneği. İnsan Hakları Yıllığı, 35, 97-114.
14. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
15. Hosmer, D. W., Lemeshow, S., & Sturdivant, R. X. (2013). Applied logistic regression (3th ed.). John Wiley & Sons.
16. Karagöl, E. T., Yıldırım, J., Atan, M., Eralp, A., Güneş, F., & Sungur, M. (2013). Türkiye’de Sosyal Yardım Yararlanıcılarını Belirleyen Faktörler. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 1-22.
17. Keyder, Ç., & Buğra, A. (2006). Sosyal politika yazıları. İletişim Yayınları.
18. Kılıç, R., & Çetinkaya, Ş. (2012). Türkiye'de Yoksullukla Mücadelede Sosyal Yardım Stratejileri Ve Bir Model Önerisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (34), 93-114.
19. Levitas, R. (2005). The inclusive society?: social exclusion and New Labour (2th ed.). Springer.
20. Long, J. S., & Freese, J. (2006). Regression models for categorical dependent variables using Stata (Vol. 7). Stata press.
21. Pigou, A. (2017). The economics of welfare. Routledge.
22. Ravallion, M. (2016). The economics of poverty: History, measurement, and policy. Oxford University Press.
23. Rawls, J. (1971). A Theory of Justice. Harvard University Press, Cambridge, Mass.
24. Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
25. Sigeze, Ç., & Şengül, S. (2018). Türkiye’de yoksulluğun rassal etkiler multinomial logit model ile incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(4), 503-521.
26. Silver, H. (1994). Social Exclusion and Social Solidarity: Three Paradigms. International Labour Review, 133(5–6), 531–578.
27. Townsend, P. (1979). Poverty in the United Kingdom. Penguin Books.
28. Türkoğlu, İ. (2013). Sosyal devlet bağlamında Türkiye’de sosyal yardım ve sosyal güvenlik. Journal of Academic Inquiries, 8(3), 275-305.
29. Zengin, E., Şahin, A., & Özcan, S. (2012). Türkiye’de sosyal yardım uygulamaları. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 19(2), 133-142.