Uşak’ın Geleneksel ve Modern Mimarisinden Esinlenerek Oluşturulan Bir Giysi Koleksiyonu

Öz

u çalışma, kültürel mirasın moda tasarımı yoluyla korunması ve tanıtılmasını amaçlamaktadır. UNESCO’nun tanımladığı somut ve somut olmayan kültürel miras unsurları, yaratıcı endüstrilere ilham kaynağı oluşturmakta ve özellikle moda tasarımı alanında özgünlük arayışındaki tasarımcılar için önemli bir referans noktası teşkil etmektedir. Çalışmada Uşak iline ait geleneksel ve modern mimari yapılar, giysi tasarımı için tema olarak ele alınmış; Moda Tasarımı eğitimi alan öğrenciler tarafından bu mimari ögelerden ilhamla hazırlanan bir koleksiyon oluşturulmuştur. Tasarımlar, Uşak'ın tarihi evlerinden günümüz çağdaş yapılarındaki formlara kadar uzanan bir mimari çeşitliliği yansıtarak, kültürel değerlerin güncel yorumlarla nasıl yaşatılabileceğini ortaya koymaktadır. Mimarlık ve moda arasındaki tarihsel ve görsel ilişkilerin de değerlendirildiği çalışmada, disiplinlerarası yaklaşım benimsenmiş ve kültürel mirasın yaratıcı biçimlerde yeniden üretimi vurgulanmıştır. Çalışma kapsamında, Uşak Üniversitesinde Moda Tasarımı eğitimine devam eden öğrencilerin kültürel miras konusunda farkındalıklarını artırmak için her öğrencinin birer kolaksiyon çalışması yapması istenmiştir. Tüm süreci bütünlük içinde ele almak için bir öğrencinin çalışmaları detaylı olarak örneklenmiştir. Öğrenci koleksiyon tasarımlarında farklı giysi türlerinden oluşan beş özgün tasarım modeli geliştirilmiştir. Her bir model, Uşak’ın mimari kimliğinden ilham alınarak, renk, form, katman, malzeme ve desen kullanımı açısından özgün biçimlerde tasarlanmıştır. Tasarımlar, yeşil ve turuncu renk paletinde şekillendirilmiş, asimetrik formlar, şeffaf kumaş kullanımı ve aksesuar detayları ile hem bireysel kimlik kazanmış hem de koleksiyon bütünlüğü sağlamıştır. Süreç boyunca öğrencilerin aktif katılımı sağlanmış, bu yönüyle çalışma bir eğitim uygulaması niteliği kazanmıştır. Öğrenciler hem kültürel analiz hem de yaratıcı tasarım süreçlerinde deneyim kazanmış, yerel değerlere duyarlılık geliştirmiştir. Aynı zamanda, ortaya çıkan koleksiyonun toplumla paylaşılabilir nitelikte olması, kültürel farkındalığın artırılması açısından da önemli görülmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, kültürel mirasın moda tasarımı aracılığıyla yeniden yorumlanabileceğini ve hem eğitsel hem toplumsal kazanımlar sağlayabileceğini göstermektedir. Koleksiyon, Uşak kent kimliğinin tanıtılması ve yaşatılması açısından yaratıcı ve sürdürülebilir bir yaklaşım sunmakta; benzer çalışmalara örnek teşkil edecek potansiyele sahip bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Uşak Mimarisi
• Kültürel Miras
• Giysi Tasarımı
• Mimari ve Moda İlişkisi
• Moda Tasarımı

A Clothing Collection Inspired by the Traditional and Modern Architecture of Uşak

Öz

This study aims to preserve and promote cultural heritage through fashion design. Tangible and intangible cultural heritage elements defined by UNESCO are a source of inspiration for creative industries and constitute an important reference point for designers in search of originality, especially in the field of fashion design. In the study, traditional and modern architectural structures of Uşak province were taken as a theme for clothing design; a collection inspired by these architectural elements was created by students studying Fashion Design. The designs reflect an architectural diversity ranging from the historical houses of Uşak to the forms in today's contemporary buildings, revealing how cultural values can be kept alive with contemporary interpretations. The study, which also evaluates the historical and visual relationships between architecture and fashion, adopts an interdisciplinary approach and emphasizes the creative reproduction of cultural heritage. Within the scope of the study, in order to raise the awareness of students studying Fashion Design at Uşak University about cultural heritage, each student was asked to make a collage work. One student's work was sampled in detail in order to address the whole process as a whole. In the student collection designs, five original design models consisting of different garment types were developed. Each model was inspired by the architectural identity of Uşak and designed in unique ways in terms of color, form, layering, material and pattern use. The designs were shaped in a green and orange color palette, asymmetrical forms, transparent fabric and accessory details, which gave them individual identity and collection integrity. The active participation of the students was ensured throughout the process, and in this respect, the work has gained the quality of an educational practice. Students gained experience in both cultural analysis and creative design processes and developed sensitivity to local values. At the same time, the fact that the resulting collection can be shared with the society is also considered important in terms of increasing cultural awareness. As a result, this study shows that cultural heritage can be reinterpreted through fashion design and can provide both educational and social gains. The collection offers a creative and sustainable approach for the promotion and preservation of Uşak city identity and has the potential to set an example for similar studies.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Uşak Architecture
• Cultural Heritage
• Clothing Design
• Relationship between Architecture and Fashion
• Fashion Design

Kaynakça

1. ABS Mimarlık. “Kültürel Miras ve Mimarlık: Geçmişin İzlerini Geleceğe Taşımak.” 26 Ocak 2025. Erişim 27 Ekim 2025. https://www.absmimarlik.com.tr/kulturel-miras-ve-mimarlik-gecmisinizlerini-gelecege-tasimak/
2. Acar, İnci. “Moda ve Mimarlık Üzerine.” Losvista. 2023. https://losvista.com/moda-ve-mimarlikuzerine/. Erişim tarihi: 04 Nisan 2025.
3. Akçura, Leyla. “Mimarlık ve Moda Tasarımı Harmanlanıyor: Mimariden Esinlenen Tasarımcılar.” PlumeMag, 20 Şubat 2021. Erişim 18 Eylül 2025. https://www.plumemag.com/mimarlikve-moda-tasarimi-harmanlaniyor-mimariden-esinlenen-tasarimcilar/
4. Aydın, Ali Fikret. “Kent Markalaşması Açısından Kültürel Mirasın Önemi / Kent Markası Açısından Kültürel Mirasın Önemi.” İletişimde Güncel Çalışmalar – 1, 141–157. Ankara: İKSAD Yayın Evi, Aralık 2023.
5. Barnard, Malcolm. Art, Design and Visual Culture: An Introduction. London: Palgrave Macmillan, 1998. Betsky, Aaron. “The Marvels of the Mundane.” 2018. https://www.architectmagazine.com/design/themarvels-of-the-mundane_o
6. Çeğindir, Neşe Yaşar. 100 Soruda Giysi Mimarisi. Ankara: Gazi Kitabevi, 2017.
7. Fondation Louis Vuitton, Erişim: 06 Eylül 2025. https://www.fondationlouisvuitton.fr/en/fondation/ the-building,
8. “Geleneksel Mimari.” Kültür ve Yaşam, 2021. https://kulturveyasam.com/ornekleriyle-birliktegeleneksel-mimari-yapi-turleri/. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.

9. Güldür, Muhammed Mustafa ve Sinem Bayram. “Disiplinler Arası Etkileşim Üzerine Bir Çalışma: Moda ve Mimari Arasındaki Etkileşim.” The Journal of International Lingual, Social and Educational Sciences 2, no. 2 (2016).
10. Güler, Tahsin, Sinem Şahnagil, ve Hazan Güler. “Kent Kimliğinin Oluşturulmasında Kültürel Unsurların Önemi: Balıkesir Üzerine Bir İnceleme.” Paradoks: Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi 11, Özel Sayı (Aralık 2016): 85–104.
11. Gürsoy, Emine. “Uşak’taki Tarihi Evlerde Çıkmalar.” Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 6, no. 2 (2016): 349–361.
12. Harmankaya, H., A. Yılmaz, A. Çetin, ve D. Ercan. “Moda ve Mimari.” Zeitschrift für die Welt der Türken, Journal of World of Turks 6, no. 1 (2014).
13. Koca, Emine. “Moda Tasarımı Çıktılarının Kültürel Değerler İle Beslenmesine Yönelik Tasarımcı Yaklaşımları.” Researcher 6, no. 4 (2018): 109–117.
14. “Koleksiyonlar.” Bashaques. Erişim 15 Eylül 2025. https://www.bashaques.com/the-door/
15. Öktem, M. Kemal, ve Gül Kalyoncu. “Kültürel Miras ve Yerel Kalkınma.” Tarihin Peşinde: Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 23 (2020): 213–222.
16. Önal, Büşra, ve Erhan Karakoç. “Giyilebilir Mimarlık: Dönüşebilen Bir Mimari Prototip.”  XIII. Mimarlıkta Sayısal Tasarım Ulusal Sempozyumu. 17-18 Haziran 2019, Kocaeli Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi.
17. Özeren, Edibe Begüm, ve Bahar Sultan Qurraie. “Sinematik İlhamın Grafik, Mimarlık ve Moda Tasarımı Eğitimine Etkisi: Soyut Kavramların Somut Çıktılara Dönüşümünde Disiplinlerarası Yaklaşımlar.” Online Journal of Art and Design 12, no. 4 (Ekim 2024).
18. Pürlüsoy, İnci, ve Rabia Köse Doğan. “Moda Bağlamında Yapı ve Mekân Üzerine Bir Değerlendirme.” Yakın Mimarlık Dergisi 3, no. 1 (2019).
19. Şahin Ören, Tuba. “Dülgeroğlu Otel (Paşa Hanı).” Türkiye Turizm Ansiklopedisi. 2019. Erişim 26 Ekim 2025. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/dulgeroglu-otel-pasa-hani T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Ata Park”, Uşak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, https://usak.ktb.gov. tr/TR-295217/ata-park.html.
20. Thomas, Amy. “Architecture in Fashion.” New York Times, January 28, 2009. https://www.nytimes.com, erişim: 05.09.2025
21. Türkiye’nin Tarihi Eserleri. “Bedesten – Uşak Merkez.” Erişim 22 Ekim 2025. https://www. turkiyenintarihieserleri.com/?oku=2402
22. Tylerjadineid. “Its Architecture Couture Darling….” The Lecture Series: Fashion and Architecture, November 18, 2015. https://tylerjadineinteriordesign.wordpress.com/2015/11/18/thelecture-series-fashion-and-architecture
23. UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. 2003. https://ich.unesco. org/en/convention.
24. Uşak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Mimari.” Uşak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Erişim 14 Mart 2025. https://usak.ktb.gov.tr/TR-75327/mimari.html.
25. Uşak Üniversitesi Prof. Dr. Fuat Sezgin Kütüphanesi Öğrencilerine Bilgiye Sınırsız Erişim İmkanı Sunuyor,” Uşak Üniversitesi, erişim tarihi 25 Ekim 2025, https://www.usak.edu.tr/Home/ Haber/3160
26. Uşak Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Uşak İl Tanıtım Kitabı. Uşak: Uşak Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2020.
27. Üner, Gülşah, ve Ebru Erdoğan. “Mimarlığın Diğer Sanat Dalları ile İlişkisi.” Online Journal of Art and Design 8, no. 2 (2020).
28. Victoria and Albert Museum. Fashion in Motion: Gareth Pugh. 2007. https://www.vam.ac.uk/articles/ fashion-in-motion-gareth-pugh?srsltid=AfmBOoqAB_uEj0PdZjojpAM3XXwrdkU_ zSYPwWmf LnSv-yCupVnaP3ty
29. Yayla, Mine, ve Fadime Yazıcı. “Mimari Yapılardaki Estetik Görsellerin Giysi Tasarımlarına Yansıması.” Uluslararası Hakemli Tasarım ve Mimarlık Dergisi, no. 2 (2014): 65–85.
30. Yıldız, Şerife. “Gotik Dönem Mimarisi ve Dönem Giysi Tasarımlarına Etkisi.” International Journal of Sport Culture and Science  3, Special Issue 4 (2015): 247–258.  https://doi.org/10.14486/ IJSCS386.
31. Görsel Kaynakçası
32. Görsel 1. Fondazione Prada, https://www.architectmagazine.com/wp-content/uploads/ sites/5/2025/06/fondazioneprada-6.jpg?resize=1024,819 , https://wwwarchitectmagazine.com/wp-content/uploads/sites/5/2025/06/aaron-betsky-pradafoundation-10.jpg, https://www.architectmagazine.com/wp-content/uploads/ sites/5/2015/fondazioneprada-5.jpg?resize=459,367
33. Görsel 2. Louis Vuitton Vakfı, https://www.arkitektuel.com/wp-content/uploads/2017/02/louisvuitton-vakfi.jpg, https://www.arkitektuel.com/wp-content/uploads/2017/02/louisvuitton-vakfi-4.jpg,
34. Görsel 3. Hüseyin Çağlayan’ın Sehpa Eteği, (2000), https://www.plumemag.com/wp-content/ uploads/2021/02/mimarlik-ve-moda-huseyin-caglayan-2048x1024.jpg.webp
35. Görsel 4. Gareth Pugh 2009 İlkbahar Koleksiyonu ve Hearts Binası, https://www.nytimes.com/ images/blogs/themoment/posts/0127archfashion.hearst.jpg
36. Görsel 5. Gianfranco Ferre’nin 2009 İlkbahar Koleksiyonu ve Sidney Opera Binası, https://www. nytimes.com/images/blogs/themoment/posts/0127archfashion.opera2.jpg
37. Görsel 6. Mary Katrantzou 2011 Defilesi, https://i0.wp.com/tylerjadineinteriordesign. wordpress.com/wp-content/uploads/2015/11/mary-katrantzou-spring-2011. jpg?w=322&h=240&ssl=1
38. Görsel 7. Dubai’deki Burj Khalifa Motifleriyle Süslenmiş Karl Lagerfeld Tasarımı (2015), https:// tylerjadineinteriordesign.wordpress.com/wp-content/uploads/2015/11/00-architecturefashion-holding_094940226122.jpg
39. Görsel 8. Başak Cankes, Sonbahar / Kış sezonu The Door koleksiyonu (2016) https://www.bashaques. com/the-door/
40. Görsel 9. Tarihi Uşak Evleri, Eser sahipleri: Erdal Türkoğlu, Mehmet Çakır, Emel Güney, Beytullah Bayram.
41. Görsel 10. Taşhan, Paşa Hanı, Tiritoğlu Konağı, https://www.kulturportali.gov.tr/repoKulturPortali/ large/05022013/7e4aaeaf-6cfd-477c-bcd4-27c03e6c5a09.jpg?format=jpg&quality=50
42. Görsel 11. Uşak Bedesteni, https://www.turkiyenintarihieserleri.com/ foto_y/2020/05/b/1588606775.jpg
43. Görsel 12. Uşak Atapark, https://i.ytimg.com/vi/GIZvxZvPcZY/maxresdefault.jpg, https://dynamic-media-cdn.tripadvisor.com/media/photo-o/07/03/5b/ de/atapark.jpg?w=900&h=500&s=1,https://www.usaklilar.com/ images/Usak/Sosyal/Atapark/2013_DSC_0178.jpg,https://i.pinimg. com/736x/4b/39/8a/4b398a57cf08d968061a720a15351420.jpg
44. Görsel 13. Uşak Üniversitesi Fuat Sezgin Kütüphanesi, https://www.usak.edu.tr/UsersData/ haber/3160/K%C3%BCt%C3%BCphane.JPG