Eşitlik, Teşvik ve Akademik Emek: Türkiye’de Geliştirme Ödeneğinin Kamu Politikası Açısından Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de akademik personelin mali hakları kapsamında uygulanan geliştirme ödeneğini kamu politikası perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, geliştirme ödeneğini akademik emek, eşitlik ve teşvik ilkeleri bağlamında normatif bir çerçevede ele almaktadır. Nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak yürütülen çalışmada doküman incelemesi ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ve Geliştirme Ödeneği Ödenmesine Dair Karar (2005/8681) ile OECD, Avrupa Birliği ve UNESCO gibi uluslararası kuruluşların politika belgeleri analiz edilmiştir. Bulgular, geliştirme ödeneğinin yasal bir dayanağa sahip olmakla birlikte, uygulamada aynı akademik unvan ve sorumluluklara sahip akademik personel arasında yerleşim yerine dayalı kalıcı mali farklılıklar yarattığını göstermektedir. Ayrıca ödeneğin, performans ve akademik nitelik temelli bir teşvik mekanizmasından ziyade statik bir mali düzenleme niteliği taşıdığı değerlendirilmektedir. Çalışma, geliştirme ödeneği uygulamasının eşitlik, teşvik etkinliği ve sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden ele alınması gerektiği sonucuna ulaşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Akademik emek
• geliştirme ödeneği
• yükseköğretim politikası
• mali teşvik
• eşitlik

Equality, Incentives, and Academic Labor: A Public Policy Analysis of the Development Allowance in Türkiye

Öz

This study aims to examine the development allowance applied within the scope of academic staff’s financial rights in Türkiye from a public policy perspective. The research addresses the development allowance within a normative framework grounded in the principles of academic labor, equality, and incentives. Adopting a qualitative research design, the study employs document analysis and comparative analysis methods. In this context, the Law No. 2914 on Higher Education Personnel, the Decision on the Payment of the Development Allowance (No. 2005/8681), and policy documents published by international organizations such as the OECD, the European Union, and UNESCO are analyzed. The findings indicate that although the development allowance has a legal basis, its implementation creates permanent location-based financial disparities among academic staff holding the same academic titles and responsibilities. Moreover, the allowance functions as a static financial arrangement rather than a performance- or quality-based incentive mechanism. The study concludes that the development allowance should be reconsidered in line with the principles of equality, incentive effectiveness, and sustainability.

Anahtar Kelimeler

• Academic labor
• development allowance
• higher education policy
• financial incentives
• equality

Kaynakça

1. Altbach, P. G., Reisberg, L., & Rumbley, L. E. (2010). Trends in global higher education: Tracking an academic revolution. UNESCO Publishing. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000183219 European Commission. (2020). A new ERA for research and innovation (COM(2020) 628 final). Publications Office of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52020DC0628 Geliştirme Ödeneği Ödenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı. (2005). Geliştirme ödeneği ödenmesine dair karar (Karar Sayısı: 2005/8681). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 25791, 19 Nisan 2005). https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2020/01/2005-8681-say%C4%B1l%C4%B1-Geli%C5%9Ftirme-%C3%96dene%C4%9Fi-%C3%96denmesine-Dair-Bakanlar-Kurulu-Kara....doc