Araştırma Makalesi

Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi

Cilt: 6 Sayı: 1 27 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi

Öz

Bu çalışma, bireylerin erteleme eğilimlerini vergi uyumu üzerindeki etkisini davranışsal iktisat perspektifinden incelemektedir. Vergi uyumu literatüründe mükellef davranışları çoğunlukla caydırıcılık ve rasyonel tercih çerçevesinde ele alınmış; bireysel davranışsal eğilimlerin rolü sınırlı biçimde incelenmiştir. Bu araştırma, erteleme eğilimini vergi uyumunun davranışsal bir belirleyicisi olarak ele almakta ve vergi uyumunu gönüllü ve zorunlu uyum olmak üzere iki boyutta değerlendirmektedir. Çalışma, Türkiye’de vergi mükellefi olan 403 bireyden anket yöntemiyle elde edilen veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Erteleme eğilimi Lay’in Genel Erteleme Ölçeği, vergi uyumluluğu ise Kirchler ve Wahl tarafından geliştirilen Vergi Uyumluluk Envanteri aracılığıyla ölçülmüştür. Erteleme eğilimi ile vergi uyumu arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleriyle test edilmiştir. Bulgular, erteleme eğiliminin gönüllü vergi uyumu ile zayıf; zorunlu vergi uyumu ile ise daha güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, vergi uyumsuzluğunun her zaman bilinçli bir kaçınma davranışı olmadığını, bazı durumlarda zamanlama ve öz-denetim sorunlarından kaynaklanabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, vergi uyumunu artırmaya yönelik politikaların yalnızca caydırıcı yaptırımlara değil, aynı zamanda mükelleflerin davranışsal eğilimlerini dikkate alan politika araçlarına da odaklanması gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akerlof, G. A. (1991). Procrastination and obedience. The American Economic Review, 81(2), 1-19.
  2. Allingham, M. G., & Sandmo, A. (1972). Income tax evasion: A theoretical analysis. Journal of Public Economics, 1(3-4), 323-338.
  3. Alm, J., & Torgler, B. (2006). Culture differences and tax morale in the united states and in europe. Journal of Economic Psychology, 27(2), 224-246.
  4. Brown, J. R., Farrell, A. M., & Weisbenner, S. J. (2016). Decision-making approaches and the propensity to default: Evidence and implications. Journal of Financial Economics, 121(3), 477-495.
  5. Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. Johan Wiley & Sons Inc.
  6. Cummings, R. G., Martinez-Vazquez, J., McKee, M., & Torgler, B. (2006). Effects of tax morale on tax compliance: Experimental and survey evidence.
  7. DellaVigna, S., & Malmendier, U. (2004). Overestimating self_control: Evidence from the health club industry. In: National Bureau of Economic Research Cambridge, Mass., USA.
  8. Frey, B. S., & Torgler, B. (2007). Tax morale and conditional cooperation. Journal of comparative economics, 35(1), 136-159.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maliye Politikası, Maliye Kuramı, Maliye Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ocak 2026

Kabul Tarihi

19 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yelboğa, A., & Özdemir, H. (2026). Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, 6(1), 51-72. https://doi.org/10.70101/ussmad.1853912
AMA
1.Yelboğa A, Özdemir H. Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi. USSMAD. 2026;6(1):51-72. doi:10.70101/ussmad.1853912
Chicago
Yelboğa, Alim, ve Hakan Özdemir. 2026. “Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi”. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi 6 (1): 51-72. https://doi.org/10.70101/ussmad.1853912.
EndNote
Yelboğa A, Özdemir H (01 Mart 2026) Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi 6 1 51–72.
IEEE
[1]A. Yelboğa ve H. Özdemir, “Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi”, USSMAD, c. 6, sy 1, ss. 51–72, Mar. 2026, doi: 10.70101/ussmad.1853912.
ISNAD
Yelboğa, Alim - Özdemir, Hakan. “Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi”. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi 6/1 (01 Mart 2026): 51-72. https://doi.org/10.70101/ussmad.1853912.
JAMA
1.Yelboğa A, Özdemir H. Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi. USSMAD. 2026;6:51–72.
MLA
Yelboğa, Alim, ve Hakan Özdemir. “Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi”. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, c. 6, sy 1, Mart 2026, ss. 51-72, doi:10.70101/ussmad.1853912.
Vancouver
1.Alim Yelboğa, Hakan Özdemir. Vergi Uyumu Davranışını Etkileyen Psikolojik Bir Faktör Olarak Erteleme Eğilimi. USSMAD. 01 Mart 2026;6(1):51-72. doi:10.70101/ussmad.1853912