Türkiye Varlık Fonu’nun Denetimi

Öz

Geleneksel olarak, doğal kaynak gelirleri ve cari işlem fazlalarına dayalı olarak kurulan, bu değerleri yönetme ya da kuşaklararası servet aktarma amacı taşıyan Ulusal Varlık Fonları, son yıllarda farklı finansal kaynaklar ve stratejik hedeflerle çeşitlenmeye başlamıştır. Bu eğilimin bir yansıması olan Türkiye Varlık Fonu (TVF), kuruluş şekli, amaçları, yönetimi, yetkileri, işlevi, şeffaflığı ve denetimi açısından akademik ve siyasi eleştirilerin odağı halindedir. Ulusal Varlık Fonlarının nitelikleri arasında denetim ise hepsini kapsayan ve eksikliğinde diğerlerinin de anlamını yitirdiği bir üst çerçevedir. Bu makale, TVF'nin mevcut denetim mekanizması ve sürecini, ulusal ve uluslararası standartlar ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada döküman analizi ve karşılaştırmalı analiz teknikleri kullanılarak, TVF’nin üç aşamalı denetim yapısı ele alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre, TVF’nin etkili ve işler bir denetim mekanizması bulunmamaktadır. Tüm bu denetim sürecinde, hukuki düzenleme ve kurumsal yönetişim eksiklikleri, kamuoyu erişimine kapalı olması, uluslararası standartların tam olarak benimsenmemesi, raporların eksik ve düzensiz paylaşılması gibi aksaklıklar gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ulusal Varlık Fonları
• Türkiye Varlık Fonu
• Denetim

Etik Beyan

Bu çalışmanın, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını, araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu beyan ederim.

Audit of the Türkiye Wealth Fund

Öz

Sovereign Wealth Funds, traditionally established based on natural resource revenues and current account surpluses for the purpose of managing these assets or intergenerational wealth transfer, have begun to diversify in recent years with distinct financial resources and strategic objectives. As a reflection of this trend, the Türkiye Wealth Fund (TWF) has been at the center of academic and political criticism regarding its establishment, objectives, management, powers, function, transparency and audit. Among the characteristics of Sovereign Wealth Funds, auditing serves as an overarching framework; its absence renders other organizational features dysfunctional. This article aims to examine the TWF’s current audit mechanism and process in light of national and international standards. Utilizing document analysis and comparative analysis techniques, the study evaluates the TWF’s three stage audit structure. The findings reveal that the TWF lacks an effective and functional audit mechanism. Throughout this audit process, shortcomings were observed such as legal regulation and institutional governance deficiencies, lack of public access, failure to fully adopt international standards, and the incomplete and irregular sharing of reports.

Anahtar Kelimeler

• Sovereign Wealth Funds
• Türkiye Wealth Fund
• Audit

Etik Beyan

I hereby declare that this study is among those that do not require ethics committee approval and that it complies with research and publication ethics.

Kaynakça

1. Acar, H., & Akdeniz, S. (2022). Varlık fonu etkinlik tartışmaları: Türkiye üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, 2(2), 127-144.
2. Akçay, Ü. (2017, 13 Şubat). Türkiye Varlık Fonu'na kanunun denetimi gerek. https://www.academia.edu/31520495/Varl%C4%B1k_Fonu_na_Kamunun_Denetimi_Gerek
3. Aktan, C. C. (2026). Türkiye Varlık Fonu: Varlık fonu, darlık fonu, ba(t)tık fonu: Hangisi? (Kamu Tercihi perspektifinden değerlendirme ve eleştiriler), Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 18(Özel Sayı), 86-105.
4. Akyol, M., & Hayaloğlu, P. (2017). Kurumsal yapının ülkelerin varlık fonları üzerindeki etkisi: Dinamik panel veri analizi. International Journal of Disciplines Economics & Administrative Sciences Studies, 3(4), 270-279. https://doi.org/10.26728/ideas.44
5. Albayrak, T., & Akyol, M. (2020). Ulusal varlık fonları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Panel GMM analizi. The Journal of International Scientific Researches, 5(3), 368-380.
6. Alhashel, B. (2015). Sovereign wealth funds: A literature review. Journal of Economics and Business, 78, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.jeconbus.2014.10.001
7. Anayasa Mahkemesi. (2018). Türkiye Varlık Fonu hakkındaki bazı kurallara ilişkin kararın basın duyurusu. https://www.anayasa.gov.tr/tr/haberler/norm-denetimi-basin-duyurulari/turkiye-varlik-fonu-hakkindaki-bazi-kurallara-iliskin-kararin-basin-duyurusu/
8. Antepli, A., & Alpay, V. (2019). Türkiye Varlık Fonunun İslami finansal enstrümanların gelişmesine muhtemel katkıları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42(1), 163-179.

9. Arslantürk, Y. & Yereli, A. B. (2022). ÇAYKUR’un Türkiye Varlık Fonu’na devrinin ve finansman sorununun analizi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 295-316.
10. Avrupa Komisyonu. (2025). Türkiye 2025 report (commission staff working document SWD (2025) 756 final).
11. BBC. (2021, 9 Mart). Selim Arda Ermut kimdir, Türkiye Varlık Fonu'nun portföyünde hangi şirketler var? https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-56333816.
12. Beck, R., & Fidora, M. (2008). The impact of sovereign wealth funds on global financial markets. Intereconomics. 43(6), 349-358. https://doi.org/10.1007/s10272-008-0268-5
13. Beken, H. G., & Baltacı, N. (2019). Türkiye ulusal varlık fonuna ilişkin bir değerlendirme. Journal of Management and Economics Research, 17(1), 333-356. https://doi.org/10.11611/yead.491144
14. Bernstein, S., Lerner, J. & Schoar, A. (2013). The investment strategies of sovereign wealth funds. Journal of Economic Perspectives, 27(2), 219-238. https://doi.org/10.1257/jep.27.2.219
15. Borsa İstanbul. (2026). Organizasyon. https://www.borsaistanbul.com/kurumsal/hakkinda/organizasyon.
16. Cuervo-Cazurra, A., Grosman, A., & Wood, G. T. (2023). Cross-country variations in sovereign wealth funds’ transparency. Journal of International Business Policy, 306–329. https://doi.org/10.1057/s42214-023-00149-0
17. Demir, E. E. (2021). Türkiye'de devletin finans kısıtı: Türkiye varlık fonu. Çalışma ve Toplum, 1(68), 205-228. https://doi.org/10.54752/ct.1155486
18. Durdu, M. (2018). Türkiye varlık fonu için bir uygulama örneği: Singapur Temasek Holding. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 74-92.
19. Durdu, M. (2025). Türkiye wealth fund: A review. InVest: Journal of Sharia and Economic Law, 5(1), 184-205.
20. Eğilmez, M. (2016, 25 Ağustos). Varlık Fonu. https://www.mahfiegilmez.com/2016/08/varlk-fonu.html
21. Engin, İ. (2022). Türkiye Varlık Fonunun potansiyel riskleri. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1), 141-170.
22. IMF. (2008). Sovereign wealth funds—A work agenda. https://www.imf.org/external/np/pp/eng/2008/022908.pdf.
23. IMF. (2023). Republic of Türkiye: 2022 Article IV consultation-press release; and staff report (IMF Country Report No. 23/303).
24. IWGSWF. (2008). Ulusal varlık fonlarının regülasyonuna yönelik çabalar: Santiago prensipleri. https://www.tvf.com.tr/uploads/file/santiago-prensipleri.pdf
25. Kanışlı, E., & Bozdoğan, D. (2023). Türkiye Ulusal Varlık Fonunun Norveç Emeklilik Fonu çerçevesinde değerlendirilmesi ve şeffaflığının Linaburg-Maduell Şeffaflık Endeksi ile analizi. Gümrük Ticaret Dergisi, 10(31), 8-30.
26. Kayıran, M. (2016). Türkiye Varlık Fonu’nun kuruluş amaçları ve yapısı üzerine bir değerlendirme. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 14(56), 55-90.
27. Konukman, A., & Şimşek, O. (2017). Ulusal varlık fonları ve Türkiye uygulaması. Çalışma ve Toplum, 4(55), 1913-1944.
28. Marufoğlu, A., & Kovancılar, B. (2025). Dünyada varlık fonu uygulamaları ve Türkiye Varlık Fonu. Filiz Kitabevi.
29. Masimov, A., & Turhan, M. S. (2022). Bir örgüt biçimi olarak ulusal varlık fonları: Karşılaştırmalı bir analiz. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 87-102.
30. Megginson, W. L., & Fotak, V. (2015). Rise of the fiduciary state: A survey of sovereign wealth fund research. Journal of Economic Surveys, 29(4), 733-778. https://doi.org/10.1111/joes.12125
31. Monk, A. H. (2008). Is CalPERS a sovereign wealth fund?. Center for Retirement Research at Boston College, 8-21.
32. Nwachukwu, K. K. (2026). Governance failure and citizen exclusion: Why sovereign wealth funds in resource-rich developing economies underperform. Journal of Management Science & Entrepreneurship, 11(7), 77-106. https://doi.org/10.70382/bejmse.v11i7.067
33. OECD. (2025). OECD economic surveys: Türkiye 2025. OECD Publishing. Paris.
34. Özdemir, M., Kaya, M. V., & Işık, H. B. (2018). Ulusal varlık fonlarına genel bir bakış: Türkiye deneyimi. Dumlupinar University Journal of Social Science, 57, 146-161.
35. Özgenç, İ. (2022, 22 Mart). Türkiye Varlık Fonu Yönetimi AŞ’nin yönetim organlarında görev yapan kişilerin ceza sorumluluğu. https://izzetozgenc.com/data/contents/turkiye-varlik-fonu-yonetimi-as%E2%80%99nin-yonetim-organlarinda-gorev-yapan-kisilerin-ceza-sorumlulugu.pdf
36. Özgül, H. B. (2020). Norveç Varlık Fonu üzerine bir inceleme. International Journal of Public Finance, 5(1), 101-126. https://doi.org/10.30927/ijpf.742800
37. Resmî Gazete. (2011, 17 Aralık). Sayıştay denetim yönetmeliği. Sayı: 28145.
38. Resmî Gazete. (2016, 26 Ağustos). Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin kurulması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun. Sayı: 29813.
39. Resmî Gazete. (2025, 5 Aralık). Anayasa mahkemesi kararı. Sayı: 33098
40. Rozanov, A. (2005). Who holds the wealth of nations. International Journal of Central Banking, 15(4), 52-57.
41. Sak, R., Sak, İ. T. Ş., Şendil, Ç. Ö., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuje/article/843306
42. Saraç, Ş. & Kaplan, O. K. (2023). Ulusal varlık fonlarının büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 1098-1113. https://doi.org/10.11616/asbi.1268120
43. Singh, K. (2008). Sovereign wealth funds: Some frequently asked questions. The Corner House.
44. Sözcü. (2022, 20 Mart). CHP'li Özel'den 'Varlık Fonu Sayıştay denetimine açılsın' teklifi. https://www.sozcu.com.tr/chpli-ozelden-varlik-fonu-sayistay-denetimine-acilsin-teklifi-wp7022840
45. SWFI. (2021). Sovereign wealth fund definition. https://www.swfinstitute.org/news/86134/sovereign-wealth-fund-definition.
46. SWFI. (2026a). Linaburg-Maduell transparency ındex. https://www.swfinstitute.org/research/linaburg-maduell-transparency-index.
47. SWFI. (2026b). Top 100 largest sovereign wealth fund rankings by total assets. https://www.swfinstitute.org/fund-rankings/sovereign-wealth-fund.
48. Şahin, Ö. U. (2017). Kamu maliyesi-varlık fonu ilişkisi: Türkiye için fırsat mı tehdit mi? Journal of Awareness, 2(Özel Sayı), 349-379.
49. Şekeroğlu, M. (2023, 25 Haziran). 'Kayıp komisyon' iddiası: Eski Varlık Fonu Başkanı Mehmet Bostan tutuklandı. Habertürk. https://www.haberturk.com/kayip-komisyon-iddiasi-eski-varlik-fonu-baskani-mehmet-bostan-tutuklandi-3602938-ekonomi
50. Tatar, S. (2022). Time to reconsider the regulatory structure of the Turkish Wealth Fund: A short review. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 8(1), 167-178. https://doi.org/10.55027/tfm.1102190
51. T.C. Sayıştay Başkanlığı. (2024). 2023 yılı kamu işletmeleri genel raporu. https://www.sayistay.gov.tr/reports/download/bmg0qX8Q0O-2023-yili-kamu-isletmeleri-genel-raporu.
52. TBMM. (2016, 9 Ağustos). Türkiye Varlık Fonu kurulması ile Katma Değer Vergisi Kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ve gerekçesi (Esas No: 2/1319). https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T2/WebOnergeMetni/31da3123-28eb-4463-b176-771f96aaaeae.pdf
53. TBMM. (2019, 16 Ekim). Plan ve Bütçe Komisyonu tutanak dergisi: 2. toplantı. https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakGoster/2385.
54. TBMM. (2021, 27 Ocak). Plan ve Bütçe Komisyonu tutanak dergisi: 30. toplantı. https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakGoster/2644
55. TBMM. (2024, 1 Şubat). Plan ve Bütçe Komisyonu tutanak dergisi: 30. toplantı. https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakGoster/3225.
56. TBMM. (2025, 14 Ocak). Plan ve Bütçe Komisyonu tutanak dergisi: 25. toplantı. https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakGoster/4077.
57. TBMM. (2026a, 14 Ocak). Plan ve Bütçe Komisyonu tutanak dergisi: 25. toplantı. https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakGoster/5343
58. TBMM. (2026b, 19 Ocak). Bazı kanunlarda ve 375 sayılı kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi ve plan ve bütçe komisyonu raporu (Sıra sayısı: 248). https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y4/T2/DosyaKomisyonRaporunuVerdi/d808ba77-8b75-41ed-94f4-964258660380.pdf
59. TBMM. (2026c, 22 Ocak). TBMM genel kurul tutanakları, 28. Dönem, 4. Yasama Yılı, 50. Birleşim. https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/Tutanak?Id=cfa340eb-b28f-4cd1-8f70-019be57ed424
60. Temasek Holdings. (2025). Temasek review 2025. Temasek Holdings (Private) Limited.
61. Temasek. (t.y.). Temasek anti-bribery and anti-corruption (abac) statement. https://www.temasek.com.sg/content/dam/temasek-corporate/about-us/managing-risk/Temasek%20Anti-Bribery%20and%20Anti-Corruption%20(ABAC)%20Statement.pdf
62. Toker, Ç. (2023, 23 Haziran). Varlık Fonu operasyonunun asıl yüzü. https://t24.com.tr/yazarlar/cigdem-toker/varlik-fonu-operasyonunun-asil-yuzu,40593.
63. Transparency International. (2025). Tracking implementation of NIS recommendations: Turkey. https://www.transparency.org/en/nis/countries/turkey
64. Truman, E. M. (2009). A blueprint for sovereign wealth fund best practices. Revue d'economie Financiere, 9(1), 429-451.
65. TVF. (2024). Entegre faaliyet raporu. https://www.tvf.com.tr/uploads/file/tvf-entegre-faaliyet-raporu-2024.pdf#page=55.99
66. TVF. (2026a). Genel bilgiler. https://www.tvf.com.tr/biz-kimiz/hakkimizda/genel-bilgiler.
67. TVF. (2026b). Portföyümüz. https://www.tvf.com.tr/portfoyumuz.
68. Yalçıner, K., & Sürekli, A. M. (2015). Ekonominin çeşitlendirilmesinin bir aracı olarak ulusal refah fonu modelinin Türkiye ekonomisi açısından uygulanabilirliği. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 1-29.
69. Yanardağ, M. Ö. (2022). Dünyada ve Türkiye’de ulusal varlık fonları. Gazi Kitabevi.
70. Zengin, B., Koçoğlu, Ş., & Tanrıöven, C. (2020). Dünyada varlık fonları ve Türkiye Varlık Fonunun diğer ülke varlık fonları ile karşılaştırılması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(1), 95-110. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.830