THE MAKING OF THE RHODOPEAN BORDERS AND CONSTRUCTION OF THE POMAK IDENTITIES IN THE BALKANS

Yıl 2016, Sayı: 17, 47 - 99, 06.02.2026

Cengiz Haksöz

Öz

Nation-state borders are a phenomenon became part of the international relations as well as the everyday lives of people. Even though borders, in theory, are constructed entities state borders directly or indirectly influence identity formation of communities. The Pomaks are Slavic-speaking Muslim population living historically in the Rhodope Mountains region on the Bulgarian-Greek border. In Bulgarian, Greek, and Turkish nation-building processes, Pomak identity was continuously contested by all the three states. For the Bulgarian state, the Pomaks are ethnic Bulgarians who forcefully converted to Islam. Thus, if this process can be reversed, they can become “real” Bulgarians, again. For the Greek state, the Pomaks are descendants of Hellenic tribes who were assimilated by more populous Slavic-speaking populations in the region. In Turkey, the Pomaks are regarded as descendants of pre-Ottoman Turkic tribes, such as Kumans and Pechenegs, who later assimilated by Slavic-speaking populations. This paper discusses how the modern Rhodopean borders were created and how their creation influenced and shaped the construction of Pomak identity in Bulgaria, Greece, and Turkey. The first part focuses on the making of the modern Rhodope Mountains borders between Bulgaria and Greece. The second part evaluates the identity construction processes of Pomaks in Bulgaria, Greece, and Turkey. Finally, the paper discusses how the making of state borders, directly and indirectly, influenced the construction of Pomak identity boundaries in Bulgaria, Greece, and Turkey.

Anahtar Kelimeler

Pomaks , Identity , Borders , Bulgaria , Greece , Turkey , Balkans.

RODOPLAR SINIRININ OLUŞUMU VE BALKANLAR’DA POMAK KİMLİĞİNİN İNŞASI

Öz

Ulus devlet sınırları sadece uluslararası ilişkilerin değil aynı zamanda insanların da günlük hayatının bir parçası haline gelmiş bir olgudur. Her ne kadar, teoride sonradan oluşturulmuş da olsalar, sınırlar doğrudan yada dolaylı olarak toplumlulukların kimlik inşasını etkilemektedirler. Pomaklar, Slavca konuşan Müslüman bir nüfus olup, tarihsel olarak Bulgaristan-Yunanistan sınırındaki Rodop Dağları’nda yaşamaktadırlar. Bulgar, Yunan ve Türk ulus kurma süreçlerinde Pomak kimliği sürekli olarak bir çekişmeye maruz kalmıştır. Bulgaristan devleti için Pomaklar zorla müslümanlaştırılan etnik Bulgarlardır. Dolayısıyla, bu durum geri döndürülebilirse Pomaklar yeniden “gerçek” birer Bulgar olabilirler. Yunanistan devleti içinse Pomaklar, zaman içinde bölgedeki kendilerinden daha kalabalık Slavca konuşan nüfusça asimile edilmiş Helen boylarıdır. Türkiye’de ise Pomakların, Osmanlı öncesi Kumanlar ve Peçenekler gibi Türki boyların soyundan geldikleri, daha sonra Slavca konuşan nüfusça asimile edilmiş oldukları kabul edilir. Bu makalede, Rodoplardaki sınırların oluşturulmasını ve bu sınır oluşumunun Bulgaristan, Yunanistan ve Türkiye’deki Pomakların kimlik inşalarını nasıl etkileyip şekillendirdiği tartışılmaktadır. Makalenin ilk bölümü, günümüzde Bulgaristan ve Yunanistan arasında yer alan Rodop Dağları’ndaki sınırın oluşumuna odaklanmaktadır. Makalenin ikinci bölümünde ise Pomakların Bulgaristan, Yunanistan ve Türkiye’deki kimlik inşa süreçleri değerlendirilmektedir. Son olarak ise, ülke sınırlarının doğrudan yada dolaylı olarak Pomak kimliğinin sınırlarının oluşumuna etkileri tartışılmaktadır.

Kaynakça

• Ágoston, Gábor. “A Flexible Empire: Authority and its Limits on the Ottoman Frontiers,” in Ottoman Borderlands: Issues, Personalities and Political Changes, edited by Kemal H. Karpat and Robert W. Zens, pp. 15-32. Madison: The University of Wisconsin Press, 2003.
• Ágoston, Gábor. “Treaty of Karlowitz,” in Encyclopedia of the Ottoman Empire, edited by Gábor Ágoston and Bruce Masters, New York: Infobase Publishing, 2010.