The Effect of a Short-Term Educational Intervention on “I” Language and Empathy Awareness: A Quasi-Experimental Study on Religious Officials

Öz

“I” language and empathy are core communication skills that help build trust with the interlocutor in religious services and strengthen guidance-oriented communication. This article examines the impact of a short-term, focused training on religious officials’ competencies in “I” language and empathy. The study used a single-group pretest-posttest design with 52 religious officials. Participants’ conceptual knowledge of “I” language and empathy, as well as their responses to realistic communication scenarios, were assessed before and after the training. The findings show that correct definitions of “I” language increased from 23.1% to 59.6%, while the misconception equating “I-messages” with selfishness or self-centeredness decreased from 38.5% to 11.5%. Irrelevant or incomplete responses also declined from 25.0% to 11.5%. For empathy, correct or appropriate definitions increased from 69.2% to 76.9%, while misconceptions decreased from 9.6% to 3.8%. Scenario-based findings indicate that participants frequently preferred empathic “I” language responses, especially in doubt-and-questioning, mosque-based generational conflict, faith-sensitivity, communication feedback, and behavior management scenarios. Overall, the results suggest that even a short and focused training can strengthen the basic conceptual schema of “I” language, reduce false equivalences, and support the use of empathic “I” language in religious guidance and interpersonal communication.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Non-formal Religious Education
• “I” Language
• Empathy
• Communication

Kısa Süreli Eğitim Müdahalesinin Ben Dili ve Empati Farkındalığına Etkisi: Din Görevlilerinde Yarı Deneysel Bir Çalışma

Öz

Ben dili ve empati, din hizmetlerinde muhatapla güven ilişkisinin kurulmasını ve rehberlik iletişiminin niteliğini güçlendiren temel iletişim becerilerindendir. Bu çalışmada, kısa süreli ve odaklı bir eğitimin ben dili ve empati yeterlikleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Tek gruplu ön ölçüm son ölçüm deseninde yürütülen araştırmaya 52 din görevlisi (N=52) katılmıştır. “Ben Dili ve Empatik Tepki Değerlendirme Formu” eğitim öncesinde ve eğitim sonrasında uygulanmıştır. Bulgular, ben dilinde doğru tanımın %23,1 (n=12) düzeyinden %59,6’ya (n=31) yükseldiğini göstermiştir. Ben dili ile bencillik ya da benmerkezcilik eşitlemesi %38,5’ten (n=20) %11,5’e (n=6) gerilemiştir. Ben dili ile beden dilini karıştırma oranı %13,5 (n=7) düzeyinde değişmemiştir. İlgisiz ve eksik yanıtlar %25,0’ten (n=13) %11,5’e (n=6) düşmüştür. Empatide doğru ve yerinde tanım %69,2 (n=36) düzeyinden %76,9’a (n=40) yükselmiştir. Kavram karışmaları %9,6’dan (n=5) %3,8’e (n=2) gerilemiştir. Muğlak ve eksik yanıtlar %5,8’den (n=3) %3,8’e (n=2) düşmüştür. Kısmi ve doğruya yakın yanıtlar %15,4 (n=8) düzeyinde sabit kalmıştır. Senaryo temelli değerlendirmelerde empatik ben dili yanıtlarının genel olarak öne çıktığı görülmüştür. Şüphe ve sorgulama içeren senaryoda empatik ben dili tepkileri %76,9 düzeyindedir. Camide kuşaklararası sorun senaryosunda empatik ben dili %44,2 ve arabulucu, davetkâr yaklaşım %34,6 düzeyindedir ve toplam %78,8’e ulaşmaktadır. İnanç hassasiyeti içeren başvuruda empatik yönlendirme ve davet %55,8’dir. İletişim tarzına yönelik eleştirel geri bildirim senaryosunda empatik ben dili %69,2’dir. Kurs ve sınıf ortamında davranış düzenleme gerektiren senaryoda empatik yaklaşım toplamı %53,8’dir. Sonuçlar, kısa bir müdahalenin ben dilinin temel şemasını güçlendirdiğine, yanlış eşitlemeleri azalttığına ve senaryo temelli maddelerde empatik ben dili yönelimini desteklediğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Yaygın Din Eğitimi
• Ben Dili
• Empati
• İletişim

أثرُ تدخّلٍ تدريبيٍّ قصيرِ الأمد على الوعي بخطاب «الأنا» والتعاطف: دراسةٌ شبهُ تجريبية لدى العاملين في الخدمة الدينية

Öz

تُعَدُّ رسائلُ الأنا والتعاطفُ من المهارات الاتصالية الأساسية التي تُسهم في بناء علاقة ثقة مع المخاطَب في الخدمات الدينية، وتُعزّز جودة التواصل الإرشادي. هدفت هذه الدراسة إلى فحص أثر تدريب قصير ومركّز على كفاءات رسائل الأنا والتعاطف لدى العاملين في الخدمة الدينية. أُجريت الدراسة بتصميم مجموعة واحدة بقياس قبلي وبعدي، وشارك فيها 52 من العاملين في الخدمة الدينية. وطُبِّق نموذج تقييم رسائل الأنا والاستجابة التعاطفية قبل التدريب وبعده. أظهرت النتائج أن نسبة التعريف الصحيح لرسائل الأنا ارتفعت من 23.1% إلى 59.6%، بينما انخفض الخلط بينها وبين الأنانية أو التمركز حول الذات من 38.5% إلى 11.5%. كما تراجعت الإجابات غير ذات الصلة أو الناقصة من 25.0% إلى 11.5%. وفي ما يتعلق بالتعاطف، ارتفعت نسبة التعريف الصحيح أو المناسب من 69.2% إلى 76.9%، وانخفض الخلط المفاهيمي من 9.6% إلى 3.8%. وفي التقييم القائم على السيناريوهات، برزت استجابات رسائل الأنا التعاطفية في مواقف الشك والتساؤل، وتوتر الأجيال داخل المسجد، والحساسية الدينية، ونقد أسلوب التواصل، وضبط السلوك داخل الصف أو الحلقة. وتشير النتائج إلى أن تدخّلًا تدريبيًا قصيرًا يمكن أن يرسّخ بنية رسائل الأنا، ويقلل الخلط المفاهيمي، ويدعم التوجه نحو تواصل إرشادي أكثر تعاطفًا في الخدمات الدينية.

Anahtar Kelimeler

• التربية الدينية
• التعليم الديني غير النظامي
• خطاب “الأنا”
• التعاطف
• التواصل

Kaynakça

1. Akyüz, Yahya. Türk Eğitim Tarihi. Ankara: Pegem Yayıncılık, 2004.
2. Altaş, Nurullah - Arıcı, İsmail “Din Eğitiminin Bilimselleşme Süreci”. Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü - Nurullah Altaş. İstanbul: Ensar, 2016.
3. Aydın, Muhammed Şevki. Din Eğitimi Bilimi. Kayseri: Kimlik Yayınları, 2021.
4. Bilgin, Beyza. Eğitim Bilimi ve Din Eğitimi. Ankara: Gün Yayınları, 2007.
5. Bridge, Berna. Okulda İletişim. İstanbul: Beyaz Yayınları, 2003.
6. Cebeci, Suat. Din Eğitimi Bilimi ve Türkiye’de Din Eğitimi. Ankara: Akçağ, 2015.
7. Delice, Ali. “The Sampling Issues in Quantitative Research”. Educational Sciences: Theory and Practice 10/4 (2010), 2001-2018.
8. Demir, Muhammed Hüseyin. “Din Görevlilerinin İletişim Yeterlilikleri”. Kocaeli İlahiyat Dergisi 4/2 (25 Aralık 2020), 313-354.

9. Demi̇rci̇oğlu, Aytekin - Çeli̇k, Büşra. “Yaygın Din Eğitiminin Neliği”. Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/1-2 (05 Nisan 2020), 7-23.
10. Dinçer, Duygu. “Carl r. Rogers ve Öğrenme Özgürlüğü: Etkili Bir Öğrenme Ortamının Mimarı Olarak Öğretmen ve Öğretmen Tutumları”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 8/4 (15 Aralık 2019), 2341-2358.
11. Dönmezer, İbrahim. Ailede İletişim ve Etkileşim. İstanbul: Sistem Yayıncılık, 1999.
12. Gözütok, Şakir. İslam Medeniyetinde Eğitim Felsefesi. İstanbul: Ensar, 2019.
13. Kalkınç, Fatih. Okul Evde Başlar. İzmir: Nobel Yayın Dağıtım, 2004.
14. Karacoşkun, Mustafa Doğan. “Din Psikolojisi Bilimi ve Türkiye’deki Gelişimi”. Din Psikolojisi. ed. Mustafa Doğan Karacoşkun. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
15. Kasapoğlu, Abdurrahman. “İletişimde Ben-Dili -‘Ashâbu’l-Karye’ Kıssasından Bir Kesit-”. Hikmet Yurdu 2 (Aralık 2008), 57-70.
16. Kaymakcan, Recep. Yaygın Din Eğitiminde Yöntem. İstanbul: Ensar Neşriyat, ts.
17. Lincoln, Yvonna S. - Guba, Egon G. Naturalistic Inquiry. United States of America: Sage Publications, 1985.
18. Macit, Yusuf. “Din Hizmetlerinde Sözlü ve Sözsüz İletişim”. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2008.
19. Memduhoğlu, Hasan Basri - Kürşat Yılmaz (ed.). Eğitime Giriş. Ankara: Pegem Akademi, 2018.
20. Miles, Matthew B. vd. Qualitative Data Analysis A Methods Sourcebook. United States of America: SAGE, 2014.
21. Mountrose, Phillip. Çocuklarla ve Gençlerle İletişime Geçmenin 25 Yöntemi. çev. Fatma Can Akbaş. İstanbul: Kariyer Yayıncılık, 2000.
22. Özbey, Çetin. Çocuk Sorunlarına Yapıcı Çözümler. İstanbul: İnkılap Kitabevi, 2004.
23. Özen, Yener. Sorumluluk Eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 2003.
24. Seçer, Zarife Şahin. Anne-Baba Eğitimi. Konya: Eğitim Kitabevi, 2004.
25. Tosun, Cemal. Din Eğitimini Bilimine Giriş. Ankara: Pegem Akademi, 10. Basım, 2020.
26. Wickman, Acott A. - Rogers, Carl R. “The necessary and sufficient conditions of therapeutic personality change”. Journal of Consulting Psychology 21/2 (2011), 95-103.
27. Yavuzer, Haluk. Çocuk Eğitimi El Kitabı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1997.
28. Yılmaz, Hüseyin. Din Eğitimi ve Sosyal Barış. İstanbul: Dem Yayınları, 2019.
29. Yılmaz, Hüseyin. “Yaygın Din Eğitimi Kurumları ve Toplumsal Barış”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/2 (2001).