Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları

Fatih Orhan

doi:10.56361/usul.508326

Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları

Öz

Öz: Nassın manaya olan delaleti, mantûk ve meskûtun anh şeklinde ikiye ayrılır. Söz sahibinin, hakkında sükût etmeyi tercih ettiği bir anlamın şer’î hüküm istinbâtında kullanılması, “mefhûmü’l-muhâlefe” başlığı altında ele alınmış ve alimler nezdinde bir ihtilaf konusu olmuştur. Ancak Hanefi usûlcüler meskûtun anha dair bu tartışmayı içerik olarak daha geniş bir alana taşımışlardır. Bu çalışmada Hanefi usûlcülerinin meskûtun anh kavramı ile neyi kastettikleri, Serahsî özelinde ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Abstract: Nas’s manifestation is divided into two types as mantûk and meskûtun anh. Using the meaning of the speaker who prefers to be silent in ser’î judgement is discussed under the heading of “divergent meaning” (mefhûmü’l-muhâlefe) and it has been a matter of controversy in the presence of scholars. But Hanafi scholars enlarged this debate about “meskûtun anh” to a larger area with regard to content. In this study, it will be tried to reveal what Hanafi scholars -especially Sarakhsî- mean with the concept of meskûtun anh.

Anahtar Kelimeler

Serahsî,mefhûm,mantûk,meskûtun anh

Kaynakça

Abdülaziz el-Buhârî, Alâüddîn Abdülazîz b. Ahmed b. Muhammed, Keşfü’l-esrâr fî şerhi Usûli’l-Pezdevî, tah. Abdullah Mahmud Muhammed Ömer, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1997.
Âmidî, Ebü’l-Hasen (Ebü’l-Kāsım) SeyfüddînAlî b. Muhammed b. Sâlim es-Sa‘lebî, el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm, tah. AbdürrezzâkAfîfî, Beyrut: Mektebetü’l-İslâmî, ts.
Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn b. Alî, Ma’rifetü’s-sünen ve’l-âsâr, tah. Abdülmu’tî Emin Kal’acî, Şam: DâruKuteybe, 1991. es-Sünenü’l-Kübrâ, tah. Muhammed Abdülkadir Atâ, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm, el-Câmiu’s-Sahîh, tah. Mustafa Dîb el-Boğa, Beyrut: DâruİbnKesîr, 1987.
Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî, el-Fusûl fil Usûl, Kuveyt: Vizâratü’l-evkâfi’l-Kuveytiyye, 1994. Ahkâmü’l-Kur’ân, Muhammed Sadık el-Kamhâvî, Beyrut: Dâruihyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1405.
Cüveynî, Ebü’l-Meâlî Rüknüddîn Abdülmelik b. Abdillâh b. Yûsuf, et-Telhîs fi Usûli’l-Fıkh, tah. Abdullah en-Nibâlî ve Beşîr el-Ömerî, Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslamî, ts.
Debûsî, Ebû Zeyd Abdullah (Ubeydullah) b. Muhammed b. Ömer b. Îsâ, Takvîmü’l-Edillefi’l-Usûl, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2007.
Ebû Dâvûd Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk, es-Sünen, tah. Şuayb el-Arnaût, yy.: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 2009.

Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed, el-Müstasfâ fî ilmi’l-usûl, tah. Muhammed b. Süleyman el-Eşkar, Beyrut: Müessesetü’-Risâle, 1997.
Hayta, Mustafa, Fıkıh Usûlünde Bir Bütüncül Okuma Yöntemi: Mutlakın Mukayyede Hamli ve Fıkhî İhtilaflardaki Rolü, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16 (2), Adana 2016.
Hûrî, Abdulilâh, Esbâbuihtilafi’l-müfessirîn fî tefsîriâyâti’l-ahkâm, Kahire Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2001. Kahire
İbn Dakîkul’îd, Ebü’l-Feth Takıyyüddîn Muhammed b. Alî b. Vehb, İhkâmü’l-ahkâm şerhu Umdeti’l-ahkâm, yy.: Matbaatü’s-sünneti’-l-Muhammedî, ts.
İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd, es-Sünen, tah. Şuayb el-Arnaût vd., yy.: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 2009.
İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd, Fethu’l-kadîrli’l-âcizi’l-fakîr, Beyrut: Dâru’l-fikr, ts.
Malik b. Enes, EbûAbdillâh Mâlik b. Enes b. Mâlik b. Ebî Âmir, Muvatta’, tah. Muhammed Fuad Abdülbaki, Mısır: Dâruihyai’t-türâsi’l-Arabî, ts.
Mâverdî, Ebü’l-HasenAlî b. Muhammed b. Habîb, el-Hâvi’l-kebîr, tah. Ali Muhammed Muavvad ve Adil AhmedAbdülmevcud, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999.
Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc, el-Câmiu’s-sahîh, tah. Muhammed Fuad Abdülbaki, Beyrut: Dâruihyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
Nas, Taha, “Mefhûmu’l-Muhâlefe’nin Delâleti”, Usûl İslâm Araştırmaları, S. 14, Temmuz-Aralık 2010.
Orhan, Fatih, Arap Dilinde Hurûfu’l-Meânî ve Fıkhî İhtilaflardaki Rolü, Adana: Giriş Basımevi, 2014.
Sem’ânî, Ebü’l-Muzaffer Mansûr b. Muhammed b. Abdilcebbâr, Kavâtı’u’l-Edillefi’l-Usûl, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999.
Serahsî, Ebû Bekr Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed, Usûlü’l-Fıkh (Usûlü’s-Serahsî), tah. Ebü’l-Vefâ el-Afgânî, Lübnan: Dârü’l-Fikr, 2005. el-Mebsût, Beyrut: Dâru’l-Marife, 1993.
Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs, el-Ümm, tah. Muhammed İbrahim el-Hafnâvî, Ezher: Dâru’l-hadîs, 2007.
Şîrâzî, Ebû İshâk Cemâlüddîn İbrâhîm b. Alî b. Yûsuf, el-Lüma’ fî Usûli’l-Fıkh, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
el-Mühezzeb, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, tz.
Zeylaî, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdullāh b. Yûsuf b. Muhammed, Nasbü’r-râyelitahrîciehâdîsi’l-Hidâye, Beyrut-Cidde: Müessesetü’r-rüyânli’t-tabâati ve’n-neşr, 1997.
Zeylaî, Ebû Muhammed Fahruddîn Osmân b. Alî b. Mihcen b. Yûnus, Tebyînü’l-hakâik şerhu Kenzi’d-dekâik, Kahire: el-Matbaatü’l-Kübra’l-Emiriyye, 1313.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatih Orhan ^*

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2017

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2017

Kabul Tarihi

14 Mayıs 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 28 Sayı: 28

DOI

https://doi.org/10.56361/usul.508326

IZ

https://izlik.org/JA33YK27WG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Orhan, F. (2017). Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları. Usul İslam Araştırmaları, 28(28), 123-148. https://doi.org/10.56361/usul.508326

AMA

1.Orhan F. Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları. USUL. 2017;28(28):123-148. doi:10.56361/usul.508326

Chicago

Orhan, Fatih. 2017. “Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları”. Usul İslam Araştırmaları 28 (28): 123-48. https://doi.org/10.56361/usul.508326.

EndNote

Orhan F (01 Ekim 2017) Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları. Usul İslam Araştırmaları 28 28 123–148.

IEEE

[1]F. Orhan, “Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları”, USUL, c. 28, sy 28, ss. 123–148, Eki. 2017, doi: 10.56361/usul.508326.

ISNAD

Orhan, Fatih. “Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları”. Usul İslam Araştırmaları 28/28 (01 Ekim 2017): 123-148. https://doi.org/10.56361/usul.508326.

JAMA

1.Orhan F. Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları. USUL. 2017;28:123–148.

MLA

Orhan, Fatih. “Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları”. Usul İslam Araştırmaları, c. 28, sy 28, Ekim 2017, ss. 123-48, doi:10.56361/usul.508326.

Vancouver

1.Fatih Orhan. Serahsî’ye Göre Naslardan Hüküm Çıkarma Ameliyesinde Meskûtun Anha Dair Yapılan İçtihat Hataları. USUL. 01 Ekim 2017;28(28):123-48. doi:10.56361/usul.508326