Türkçeyi Yabancı/İkinci Dil Olarak Öğrenenler İçin Akademik Türkçe Öğretimi

Öz

Sosyal iletişim amaçlı genel Türkçe derslerinin, eğitim amacıyla yabancı dil öğrenenlerin fakülte ve enstitülerdeki derslerde karşılaştıkları Türkçe ihtiyaçlarını yeterli düzeyde karşılayamadığı bilinmektedir. Bu nedenle üniversitelerimizde uluslararası öğreniciler için genel iletişim amaçlı Türkçe öğretiminden sonra akademik ortamlardaki iletişimlerini kolaylaştırmak amacıyla akademik Türkçe dersleri verilmektedir. Bu kapsamda akademik Türkçe, akademik dile yönelik betimleyici özellikler ve yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğrenicilerinde geliştirilmesi gereken beceri alanındaki yeterlilikler olmak üzere iki temel kategoride değerlendirilmiştir. Akademik dile yönelik betimleyici özellikler dil bilgisi ve söz varlığı açısından, öğrenicilerde geliştirilmesi gereken becerilerse okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerileri kapsamında araştırma konusu yapılmıştır. Çalışma, yabancı/ikinci dil olarak akademik Türkçenin kapsamı ve öğrenicilerde geliştirilmesi gereken beceri alanlarının betimlenmesi amacındadır. Araştırma alanyazın taraması düzeneğindedir. Bu kapsamda, akademik Türkçenin tanımı ve özellikleri, ilgili alanyazına göre yapılmıştır. Ardından akademik Türkçe metinlerinde kullanılan dil bilgisi yapıları ve bu yapılara bağlı olarak değişen üslup (etken/edilgen dil kullanımı) nedenleriyle açıklanmıştır. Akademik Türkçenin söz varlığına ilişkin akademik ve teknik sözcükler tanımlanmış ve akademik metinlerdeki kullanım yüzdeleri alanyazına göre verilmiştir. Akademik dil becerilerinden okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerileri Global Scale of English Learning Objectives for Academic English’e göre öğrenme amaçlarından örnekler verilerek yorumlanmıştır. Çalışmanın sonucunda akademik Türkçe alanında çalışmak isteyenlere, akademik Türkçenin çalışma kapsamına alınan dil bileşenlerinden dil bilgisi, söz varlığı; dil becerilerinden de okuma, dinleme, konuşma, yazma ve dinleme becerileri konusunda araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Bununla birlikte akademik Türkçe öğretimi üzerine çalışanlara ilgili alanyazın kapsamında bir betimleme sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Akademik dil becerileri
• akademik dil bilgisi
• akademik söz varlığı
• akademik Türkçe

Teaching Academic Turkish as a Foreign/Second Language

Öz

It is well known that general Turkish language courses designed to develop social communication skills do not adequately support the needs of students studying language for academic purposes at faculties and higher institutions. It is for this reason that international university students are offered additional instruction in academic Turkish following the completion of their general Turkish language studies to further facilitate communication in academic environments. With the integration of these courses into school curriculum, researchers' interest has turned to the concept of "academic Turkish,” underlying a notable rise in publications related to the field of academic Turkish. In this study, the dimensions and current situation of academic language curriculum for students of Turkish as a foreign language are discussed. Within this framework, academic Turkish has been evaluated within two basic categories: descriptive features of the academic language itself, and competencies related to the skills to be developed in learners of Turkish as a foreign / second language. The descriptive features of academic language are examined in terms of grammar and vocabulary, as well as the four necessary language skills to be developed in all learners, including reading, listening, speaking, and writing. This study is a compilation of the relevant literature review, and the definition and characteristics of academic Turkish are made according to the relevant available literature. The grammatical structures employed in academic Turkish texts and the dynamic characteristics of these structures (i.e., active / passive language use) are also examined. Vocabulary and technical words related to academic Turkish are defined and their frequencies in academic texts revealed according to the literature. Advanced academic language skills such as reading, listening, speaking, and writing, are also interpreted through examples of learning objectives with reference to the Global Scale of English Learning Objectives for Academic English. In the conclusion of this study, suggestions are made to researchers with interest in relevant fields regarding the language components of academic Turkish, including grammar, vocabulary, and the four language skills.

Anahtar Kelimeler

• Academic grammar academic language skills
• academic Turkish
• academic vocabulary

Kaynakça

1. Ak-Başoğul, D., & Aksu-Raffard, C. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde dilbilgisi. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 271-304). Pegem Akademi.
2. Aksan, D. (2015). Türkçenin sözvarlığı. Bilgi.
3. Ananiadou, S. (1994). A Methodology for automatic term recognition. Published in Proceeding COLING '94 Proceedings of the 15th conference on Computational linguistics, (2), 1034-1038.
4. Boylu, E. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde eylem odaklı etkinliklerle değerlendirme. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 379-428). Pegem Akademi.
5. Chou, C. (2012). Understanding on-Screen Reading Behaviors in Academic Contexts: A Case Study of Five Graduate English-As-A-Second-Language Students. Computer Assisted Language Learning, 25(5), 411-433
6. Coxhead, A. (2000). A New Academic Word List. TESOL QUARTERLY, 34(2),213-238.
7. Çelik, M. E. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde okuma eğitimi. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 131-162). Pegem Akademi.
8. Çoktuksöken, B. (2010). Dış dünya-düşünme-dil ilişkisi olarak bilgi. B. Çotuksöken ve A. Tunçel (Ed.), Bilgi Felsefesi içinde (ss. 17-31). Heyamola.

9. Demir, N. (2017). Temel Kavramlar. H. Pilancı (Ed.), Türkçe Biçim Bilgisi içinde, (ss. 2-25). Anadolu Üniversitesi.
10. Demir, N. (2020a). Akademik dil ve akademik Türkçe. 27 Şubat 2021’de https://fikircografyasi.com/makale/akademik-dil-ve-akademik-turkce adresinden erişildi
11. Demir, N. (2020b). Akademik Türkçe ve temel sorunları. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 1-20). Pegem Akademi.
12. Demir, N., & Yılmaz, E. (2012). Türk dili el kitabı. Grafiker.
13. Diani, G. (2009). Exploreing the polyphonic dimension of academic book review articles in the discourse of linguistics. Dervin, F and Suomela-Salmi, E. (Eds.) Cross-Linguistic and Cross-Cultural Perspectives on Academic Discourse içinde (ss. 135-149). Amsterdam: John Benjamins.
14. Ercan-Güven, A., & Gürbüz-Us, R. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde dinleme eğitimi. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 191-221). Pegem Akademi.
15. Erkuş, A. (2009). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin.
16. Fløttum, K. (2009). Academic voices in the research article. Cross-Linguistic and Cross-Cultural Perspectives on Academic Discourse, (F. Dervin, E. Suomela-Salmi, Ed.) içinde (ss. 107-122). John Benjamins.
17. Göçen, G. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde konuşma eğitimi. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 225-266). Pegem Akademi.
18. Güneş, F. (2010). Öğrenicilerde ekran okuma ve ekranik düşünme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 1-20.
19. Güngör, H. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde yazma eğitimi. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 165-187). Pegem Akademi.
20. İmer, K., Kocaman, A., & Özsoy, S. (2013). Dilbilim sözlüğü. Boğaziçi Üniversitesi.
21. Jackson, H. (2016). Sözlükbilime giriş. (Çev. Gürlek, M. ve Patat, E.). Kesit.
22. Karagöl, E. (2018). Akademik yazma açısından lisansüstü tezler [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
23. Karaman, B. İ. (2011). Terim oluşturma yöntemleri. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 2009/II.
24. Kıran, Z., & Eziler-Kıran, A. (2013). Dilbilime giriş. Seçkin.
25. Kocaman Gürata, E., & Durmuş. M. (2020). Özel amaçlı yabancı/ikinci dil öğretimi kapsamında akademik amaçlı Türkçenin yeri. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 41-66). Pegem Akademi.
26. Kocaman, A., & Osam, N. (2000). Uygulamalı dilbilim-yabancı dil öğretimi terimleri sözlüğü. Hitit.
27. Kramsch, C., (2006). Culture in language teaching.K. Brown (Ed.). Encyclopedia of Language & Linguistics (2.bs.) içinde (ss. 322-329). Elsevier Science.
28. Liu, Z. (2005). Reading Behavior in The Digital Environment: Changes in Reading Behavior Over The Past Ten Years. Journal of Documentation, 61(6), 700-712.
29. Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University.
30. Özden, M., & Saban, A. (2019). Nitel araştırmalarda paradigma ve teorik temeller. A. Saban & A. Ersoy (Ed.), Eğitimde nitel araştırma desenleri içinde (ss. 1-29). Anı.
31. Seyedi, G. (2020). Akademik dilin tanımı ve genel yapısı. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi içinde (ss. 23-38). Pegem Akademi.
32. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2011). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri. Anı.
33. Tüfekçioğlu, B. (2018a). Yabancı dı̇l olarak Türkçe öğretı̇mı̇nde akademı̇k sözcükler-sosyal bilimlerde derlem tabanlı bir çalışma. Pegem Akademi.
34. Tüfekçioğlu, B. (2018b). Türkçe bilimsel metinlerdeki fiillerin biçimbirimsel birleşimleri ve sıklıkları -derlem tabanlı bir çalışma. Dr. A. Doğan ve diğerleri (Yay. haz.). XIII. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı, 25-28 Eylül 2018, Varşova-Polonya. Bildiriler içinde (s. 685-695). Bilkent Üniversitesi,
35. Tüfekçioğlu, B. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi açısından sözlükler. E. Boylu ve L. İltar (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi politika, program, yöntem ve öğretim içinde (ss. 215-237). Pegem Akademi.
36. Uzun, N. E. (2006). Biçimbilim temel kavramlar. Papatya. 1 Mart 2021’de http://b-li.ir/ar/06CEFR/4.GSE_LO_Academic_English.pdf adresinden erişildi.