Yabancılara Türkçe Öğretimi Süreçlerinde Yapay Zekâ Entegrasyonu: Öğretmen Görüşleri

Öz

Bu araştırmanın amacı; yabancılara Türkçe öğretenlerin yapay zekâya ilişkin görüşlerini, deneyimlerini ve yapay zekâyı derslerinde kullanma durumlarını ortaya koymaktır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışma, iç içe geçmiş tek durum deseninde tasarlanmış ve farklı kurumlarda görev yapan toplam 25 gönüllü öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde kartopu örnekleme yöntemi kullanılmış, böylece yapay zekâ uygulamalarını aktif olarak deneyimleyen öğretmenlerin görüşlerine derinlemesine ulaşılması amaçlanmıştır. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, elde edilen veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Analiz sonuçları, öğretmenlerin büyük çoğunluğunun yapay zekâ araçlarını dil öğretiminde yararlı, pratik ve özellikle dört temel dil becerisini destekleyici nitelikte gördüğünü ortaya koymuştur. Öğretmenler; yapay zekânın ders materyali ve etkinlik hazırlama süreçlerini hızlandırdığını, özgün içerik üretimini kolaylaştırdığını ve öğrencilerin seviyesine uygun uyarlanabilir öğrenme fırsatları sunduğunu belirtmiştir. Ayrıca yapay zekâ tabanlı araçların ölçme–değerlendirme süreçlerinde zaman kazandırdığı, öğrencilerin bireysel öğrenme hızını desteklediği ve öğrenmeye yönelik güdülenmeyi artırdığı saptanmıştır. Bununla birlikte öğretmenler yapay zekâ kullanımına ilişkin birtakım risklere de dikkat çekmiştir. Yanlış veya hatalı bilgi üretimi, öğrencilerin araştırma yapmadan hazır içeriklere yönelmesi, etik ihlaller ve kişisel veri güvenliği konuları dikkat çeken başlıca kaygılardır. Bazı öğretmenler, yapay zekâya aşırı bağımlılığın öğrenme sorumluluğunu zayıflatabileceğini ifade etmiştir. Araştırma sonucunda, yapay zekâ kullanımının bilinçli, kontrollü ve pedagojik amaçlara uygun biçimde yaygınlaştırılmasının yabancılara Türkçe öğretimine önemli katkılar sağlayacağı belirlenmiştir. Bu doğrultuda öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığını geliştirecek hizmet içi eğitimlerin artırılması ve Türkçenin dil özelliklerine uygun yerli yapay zekâ araçlarının geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital araçlar
• eğitim teknolojileri
• öğretmen görüşleri
• yabancılara Türkçe öğretimi
• yapay zekâ

The Integration of Artificial Intelligence in the Process of Teaching Turkish to Foreigners: Teachers' Opinions

Öz

The aim of this study is to explore the perspectives, experiences, and classroom practices of teachers involved in teaching Turkish as a foreign language regarding the use of artificial intelligence (AI). An embedded single-case design within a qualitative methodology framed this research. Snowball sampling was used to select the 25 volunteers, who then provided data through semi-structured interview forms. Data were digitized and analyzed in detail through content analysis. To enhance validity and reliability, the researchers used the participants' responses verbatim and clearly detailed every stage of the data analysis process. In analyzing the interview form designed to identify teachers’ views and experiences with AI, responses were coded by two independent coders into judgment-based expressions. Repeated codes were consolidated and frequency counts were established. Inter-coder agreement was examined to ensure reliability. The use of artificial intelligence has been found to positively impact the development of students' four core language skills; to facilitate the preparation of course materials, lesson plans, exams, activities, and assessment processes; to support individual learning; to increase learning motivation; and that artificial intelligence may pose various risks and requires adherence to ethical usage rules. Furthermore, it has been determined that the widespread use of artificial intelligence and supportive efforts to develop teachers' AI skills will contribute positively to the teaching of Turkish as a foreign language.

Anahtar Kelimeler

• Artificial intelligence
• digital tools
• educational technologies
• instructor opinions
• teaching Turkish as a foreign language

Kaynakça

1. Adıgüzel, S., Karalı, Y., & Aydemir, H. (2025). Teachers' views on the use of artificial intelligence in the education process. e-Kafkas Journal of Educational Research, 12, 107-125. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.1511789.
2. Akın, E. (2016). Yabancılara Türkçe öğretiminde çoklu ortama dayalı öğretimin kullanımı ve bu yönde yapılan bazı çalışmalar üzerine bir inceleme denemesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(24), 151-162. https://10.16992/ASOS.1044.
3. Al-Awawdeh, N., Al-shaboul, I., A., & Khasawneh, M., A., S. (2023). Advancing foreign language teaching with AI-assısted models; Insights from lecturers and university administrators. Journal of Namibian Studies: History Politics Culture, 33, 1491–1506. https://doi.org/10.59670/jns.v33i.798.
4. Al-khresheh, M., H. (2024). Bridging technology and pedagogy from a global lens: Teachers’ perspectives on ıntegrating ChatGPT in English language teaching. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100218.
5. Aktaş, İ., Küçükönel, O. ve Erol, O. (2025, 25-27 Nisan). Öğretmenlerin eğitimde üretken yapay zeka kullanımına ilişkin görüşlerin incelenmesi [Bildiri sunumu]. 3. International 21st Century Educational Research Congress – INER2025, Burdur Mehmet Âkif Ersoy Üniversitesi, Burdur.
6. Çangal, Ö., Çelik, M. E. ve Başar, U. (2025). Yabancılara Türkçe öğretiminde yapay zekâ kullanımına yönelik öğretici görüşleri. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 10(1), 57-97.
7. Çekici, Y., E. (2022). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programında yer alan kazanımların toplum dilbilimsel yetkinlik bağlamında incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 7(2), 1164-1186. https://doi.org/10.32321/cutad.1136322.
8. Demircioğlu Diren, D. ve Horzum, M. B. (2023). Eğitimde dijital teknoloji kullanımı. A. Okur ve H. Demirören (Ed.), Yabancı dil olarak dijital Türkçe öğretimi içinde (s. 1-35). Sakarya Üniversitesi Yayınları.

9. Eral, S., H. (Ed.). (2024). Eğitimde yapay zekâ uygulamaları uluslararası forumu raporu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü. https://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_09/11104346_meb_egitimde_uyz_formu_raporu_web_28082024_tr.pdf
10. Ercan, M. (2024). Türkçe öğretiminde teknoloji kullanımı. N. Bahşi (Ed.), Dijital çağda Türkçe eğitimi (s. 15-37). Eğitim Yayınevi.
11. Galán Rodríguez, N., M., Bobadilla Pérez, M. & Barros Grela, E. (2025). Attitudes and perceptions: The role of artificial ıntelligence in the training of future secondary school foreign language teachers. Texto Livre, 18(1), 1-13. https://doi.org/10.1590/1983-3652.2025.51692.
12. Gençer, G. (2024). XXI. Yüzyıl eğitiminde yazılım destekli teknolojilerin Türkçe eğitiminde kullanımı. N. Bahşi (Ed.), Dijital çağda Türkçe eğitimi içinde (s. 39-65). Eğitim Yayınevi.
13. Kalaba Yıldırım, Ö. ve Önder A. (2025). Okul öncesi dönemdeki eğitimde yapay zekâ kullanımı verilerinin incelenmesi. Kastamonu İnsan ve Toplum Dergisi, 3(5), 133-166. https://doi.org/10.5281/zenodo.15488892.
14. Kaleli, A. ve Özdemir, C. (2025). Yapay zekâ destekli dil öğretiminde yeni bir yaklaşım: Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yapay zekâ uygulamaları”. IJSSAR International Journal of Social Sciences and Academic Research, 2(3), 77-91. https://10.52096/issar.02.03.05.
15. Karagöl, E. ve Yıldırım Bilgen, D. (2025a). Türkçe eğitiminde yapay zekâ kullanımı: Türkçe eğitimcileri yapay zekâ hakkında ne düşünüyor. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(2), 356-374. https://doi.org/10.16916/aded.1611540.
16. Karagöl, E. ve Yıldırım Bilgen, D. (2025b). Türkçe öğretmeni adaylarının gözünden yapay teknolojileri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(46), 654-672. https://doi.org/10.35675/befdergi.1605113.
17. Khattak, Z., I., Ghorbanpoor, M., & Mathew, B. (2025). Perceptions of EFL teachers on integrating AI tools for foundation-level English language instruction. International Journal of Education and Practice, 13(2), 653-668. https://doi.org/10.18488/61.v13i2.4122.
18. Korkmaz, H. ve Akbıyık, M. (2024). Unlocking the potential: Attitudes of tertiary level EFL learners towards using AI in language learning. Participatory Educational Research, 11(6), 1-19. https://doi.org/10.17275/per.24.76.11.6.
19. Köçeri, K. ve Kırkkılıç, H. A. (2024). Yapay zekânın Türkçe dil yeterliliğinin gelişimi üzerindeki etkileri: Türkçe ve Türk dili öğretmenleri üzerine bir araştırma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 475-489. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1504250.
20. Köksal, H. ve Yılmaz, D. (2024). Yabancı dil eğitiminde yapay zekâ uygulamalarına yönelik bir doküman incelemesi. H. Asutay, S. Akol Göktaş, B. Arabacı Candan ve R. Şentürk (Ed.), Dil ve eğitimde yapay zekâ Trakya Germanistik araştırmaları Cilt 3 içinde (s. 1-14). Trakya Üniversitesi Yayınevi.
21. Köroğlu, A. ve Kana, F. (2025). Türkçe öğretmeni adaylarının dil öğretiminde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(45), 1-37. https://doi.org/10.35675/befdergi.1560034.
22. Lai, W., Y., W., & Lee, J., S. (2024). A systematic review of conversational AI tools in ELT: Publication trends, tools, research methods, learning outcomes and antecedents. Computers and Education: Artificial Intelligence, 7, 1-18. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100291.
23. Merzifonluoğlu, A., & Gonulal, T. (2018). Review of digital language learning and teaching: Research, theory and practice. Langage Learning & Techonology, 22(1), 65-68. https://doi.org/10.64152/10125/44580.
24. Orhan Karsak, H. G. (2024). Türkçe öğretimini üretken yapay zekâ uygulamaları ile bütünleştirmek. N. Bahşi (Ed.), Dijital Çağda Türkçe Eğitimi içinde (s. 153-182). Eğitim Yayınevi.
25. Öztürk Demir, S. ve Çetin, M. (2025). Bir üretken yapay zekâ aracı olarak Chatgpt’nin yabancı dil öğretiminde kullanılmasına ilişkin görüşler. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(1), 207-234. https://doi.org/10.31464/jlere.1501596.
26. Pikhart, M., & Al-Obaydi, L., H. (2025). Reporting the potential risk of using AI in higher education: subjective perspectives of educators. Computers in Human Behavior Reports, (18), 1-10. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2025.100693.
27. Riasati, M. J., Allahyar, N., & Tan, K. E. (2012). Technology in language education: Benefits and barriers. Journal of Education and Practice, 3(5), 25-30.
28. Sarıgül, K. (2021). Yabancı dil öğrenme yönetim sistemi tasarımı önerisi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö10), 127-142. https://doi.org/10.29000/rumelide.1009047.
29. Sawangwan, S. (2024). ChatGPT vs teacher roles in developing EFL writing. IJCALLT, 14(1), 1-21. https://10.4018/IJCALLT.361235.
30. Sevim, O. ve Mercan, M. (2022). Dil öğretiminde WEB 2.0 araçlarının kullanımı ve önemi. H. A. Kırkkılıç, A. H. Ulaş, O. Sevim ve C. Epaçan (Ed.), Web 2.0 Araçları İle Türkçe Öğretimi 1-8. Sınıflar için Uygulama Örnekleri içinde (s. 21-30). Anı Yayıncılık.
31. Sığrı, Ü. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. Beta Yayıncılık.
32. Şanlı, A., Ateş, E., Bayburtlu, N., Bektaş, M. & Özdemir, K. (2023). Yapay zeka kullanımında öğretmen eğilimleri. International Journal of Social Sciences, 7(28). 206-222. https://10.52096/usbd.7.28.15.
33. Turan, E., Z. (2024, 21-24 Mayıs). İngilizce öğretmen adaylarının yapay zeka kavramına ilişkin algılarının metafor aracılığıyla incelenmesi [Bildiri sunumu]. XI. Internaitonal Eurasian Educational Research Congrress, Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
34. Uğurlu, C.T. ve Usta, H., G. (2025). Yapay zekânın (YZ) eğitime yansımaları: Öğretmenlerin bakış açıları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 1350-1374. https://doi.org/10.51460/baebd.1578952.
35. Wu, X., Y. (2024). Artificial intelligence in L2 learning: A meta-analysis of contextual, ınstructional, and social-emotional moderators. System, (126), 1-20. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103498.
36. Yang, A. (2024). Challenges and opportunities for foreign language teachers in the Era of artificial intelligence. International Journal of Education and Humanities, 4(1), 39–50. https://doi.org/10.58557/(ijeh).v4i1.202 .
37. Yang, F., & Xiya, W. (2023). A comparative study on the development of Chinese and English abilities of Chinese primary school students through two bilingual reading modes: Human-AI robot interaction and paper books. Frontiers in Psychology, 14, 1-17. https://10.3389/fpsyg.2023.1200675.
38. Yeşiltaş, E. (2024). Öğretmen mesleki yeterlikleri açısından bir değerlendirme: Yapay zekâ öğretmenin yerini alabilir. T. Çalık ve S. Eryılmaz (Ed.), Türk Asrı Eşiğinde Eğitim Bilimleri Ve Sosyal Bilimler Üzerine Değerlendirmeler içinde (s. 120-132.). Türk Eğitim-Sen Genel Merkezi Yayınları.
39. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
40. Zainuddin, N. (2023). Technology enhanced language learning research trends and practices: A systematic review (2020–2022). Electronic Journal of e-Learning, 21(2), 69–79. https://doi.org/10.34190/ejel.21.2.2835.
41. Zenginaloğlu, K., & Özçelik, N. (2025). Fransızca yabancı dil öğretiminde kültürel içerik aracılığıyla yazma becerisinin geliştirilmesinde chatgpt kullanımı: Öğrenci görüşleri. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 13(1), 94-119. https: 10.71084/ijlet.1620923.
42. Zheng, S. (2024). The effects of Chatbot use on foreign language reading anxiety and reading performance among Chinese secondary school students. Computers and Education: Artificial Intelligence, 7, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100271.