Development of a Graded Assessment Rubric for Evaluating Memoir Texts

Öz

The present study aims to develop a Memoir Graded Assessment Rubric (MGAR) for evaluating the memoir genre among informative texts. To this end, the relevant literature was initially reviewed, the boundaries and characteristics of the memoir genre were defined, and subsequently, the status of the memoir genre within the 2024 Turkish Language Curriculum for middle schools—developed within the framework of the Türkiye Century Education Model (TCEM-TYMM)— was examined. Assessment rubrics designed for various text types were also analyzed. Based on the literature and the curriculum, original MGAR items were established for the evaluation of memoir texts, building upon existing assessment models, and were structured on a four-level performance scale. Furthermore, the study focused not only on the evaluation of memoir texts but also on the instructional aspects of writing them, and expert consultations were sought at every stage of the research. To ensure validity, expert opinions were elicited via qualitative methods (Lawshe, 1975), incorporating the perspectives of 10 Turkish language education experts. Regarding reliability, 40 memoir texts authored by 5th-grade middle school students within a central metropolitan district of Ankara during the 2024-2025 academic year were scored by four Turkish language teachers. The levels and outcomes of the Intraclass Correlation Coefficients (ICC) were determined utilizing quantitative methodologies. The developmental stages of this MGAR, designed specifically for the composition and evaluation of memoirs, are explained in comprehensive detail in this study. Consequently, a valid and reliable MGAR that can be utilized in the writing and measurement of memoir texts at the middle school level has been contributed to the existing literature.

Anahtar Kelimeler

• Informative text
• memoir
• rubric development
• Turkish language education
• writing skill

Destekleyen Kurum

The Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBITAK)

Proje Numarası

2024.10

Etik Beyan

Yıldız Technical University Social and Human Sciences Research Ethics Committee, Date: 31.10.2024, Number: 2024.10

Teşekkür

We would like to thank The Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK) for supporting this study within the scope of the Science Fellowships and Grant Programmes Directorate (BİDEB) 2211-National Graduate Scholarship Programme.

Anı Metin Türünü Değerlendirmeye Yönelik Dereceli Puanlama Anahtarı Geliştirme Çalışması

Öz

Bu çalışmada, bilgilendirici metinlerden anı (hatıra) türünün değerlendirilmesine yönelik bir dereceli puanlama anahtarı (DPA) geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda önce ilgili literatür taranmış, bu çerçevede anı türünün sınırları çizilip özellikleri belirlendikten sonra Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) çerçevesinde 2024 yılında hazırlanan ortaokul Türkçe dersi programında anı türüne yer verilme durumu tespit edilmiş, farklı metin türlerinde hazırlanmış DPA’lar incelenmiştir. Literatür ve program çerçevesinde, daha önce hazırlanmış DPA’lar doğrultusunda anı türünde yazılan metinlerin değerlendirilmesine yönelik özgün DPA maddeleri hazırlanmış ve bu maddeler dörtlü likert şekilde derecelendirilmiştir. Ayrıca söz konusu DPA ile anı metinlerinin nasıl değerlendirileceğinin yanı sıra nasıl yazılacağı üzerinde de durulmuş, çalışmanın her aşamasında uzman görüşlerine başvurulmuştur. Çalışmada geçerlik sağlamak amacıyla nitel yöntem olarak uzman görüşlerine (Lawshe, 1975) başvurulmuş, bu kapsamda 10 Türkçe eğitimi alan uzmanının görüşü alınmıştır. Güvenirlik çalışmaları kapsamında ise 2024-2025 eğitim öğretim yılında Ankara il merkezine bağlı bir ilçede ortaokul 5. sınıf düzeyinde eğitim gören öğrenciler tarafından yazılmış 40 anı metni 4 Türkçe öğretmeni tarafından puanlanmış, nicel araştırma yöntemi olarak puanlayıcılar arası uyum [Intraclass Correlation Coefficient (ICC)] düzeyleri ve sonuçları ortaya konmuştur. Çalışmada anı türündeki yazıların değerlendirilmesine yönelik hazırlanan bu DPA’nın geliştirilme aşamaları ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Çalışmanın sonucunda ise ortaokul düzeyinde bilgilendirici metinlerden anı (hatıra) türünün yazım sürecinde ve yazılan metinlerin ölçülüp değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir DPA alan yazına kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Anı
• bilgilendirici metin
• dereceli puanlama anahtarı geliştirme
• Türkçe eğitimi
• yazma becerisi

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)

Proje Numarası

2024.10

Etik Beyan

Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu, Tarih: 31.10.2024, Sayı: 2024.10

Teşekkür

TÜBİTAK’a Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) 2211-Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında bu çalışmaya verdiği destekten dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Akar, Ş. K. ve Karakoç, İ. K. (2004). Siyasî tarih kaynağı olarak hatırat ve gezi notları. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, (3), 383-422. https://izlik.org/JA96WT62JB
2. Aksak, A. (2024). Yabancı/İkinci dil olarak Türkçe öğretiminde yazmanın değerlendirilmesi için puanlama anahtari önerisi: B1-B2 düzeyi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi.
3. Altınova, B. (2003). Kavram kargaşası çerçevesinde edebî bir tür olarak "Hatıra". Türkbilig, (6), 3-12. https://izlik.org/JA52RZ79BT
4. Anadol, H. Ö. ve Doğan, C. D. (2018). Dereceli puanlama anahtarlarının güvenirliğinin farklı deneyim yıllarına sahip puanlayıcıların kullanıldığı durumlarda incelenmesi. İlköğretim Online, 17(2), 1066-1076. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.419355
5. Andrade, H. G. (2005). Teaching with rubrics: The good, the bad, and the ugly. College teaching, 53(1), 27-31. https://doi.org/10.3200/CTCH.53.1.27-31
6. Arıcı, A. F. ve Ungan, S. (2017). Yazılı anlatım el kitabı (4. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
7. Aslan, Y. (2019). Bir Cumhuriyet çocuğunun anılarında Manisa. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16 (44), 103-119. https://izlik.org/JA84LY87BM
8. Ayre, C. ve Scally, A. J. (2014). Critical values for lawshe’s content validity ratio: revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47(1), 79-86. https://doi.org/10.1177/0748175613513808

9. Batur, Z. ve Gözlet, D. (2020). Gezi yazısını değerlendirmeye yönelik bir ölçme aracı geliştirme çalışması. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 8(4), 65-80. https://doi.org/10.29228/ijlet.47766
10. Bayat, N. (2024). Yazma eğitimi sürecinde ölçme ve değerlendirme. G. Çetinkaya (Ed.), Türkçe eğitimi sürecinde ölçme ve değerlendirme (2. baskı) içinde (s. 119-144). Anı Yayıncılık.
11. Beyreli, L., Çetindağ Z. ve Celepoğlu A. (2017). Yazılı ve sözlü anlatım (9. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
12. Bilican Demir, S. ve Yıldırım, Ö. (2019). Yazılı anlatım becerilerinin değerlendirilmesi için dereceli puanlama anahtarı geliştirme çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47,457-473. https://doi.org/10.9779/pauefd.588565
13. Bostancı, E. B. ve Doğan, Y. (2023). Ortaokul öğrencilerinin cümle ve paragraf yazma becerilerini geliştirmeye yönelik bir öneri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 453-477. https://doi.org/10.37217/tebd.1227232
14. Brookhart, S. M. (2023). Dereceli puanlama anahtarlarının hazırlanması ve uygulanması. (İ. Karakaya ve F.N., Fişne, Çev. Ed.) Pegem Akademi Yayıncılık.
15. Deniz, E. (2017). Yedinci sınıf öğrencilerinin dil bilgisi, kelime bilgisi ve okuduğunu anlama düzeyleri ile yazma becerileri arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış doktora tezi). İnönü Üniversitesi.
16. Dölek, O. ve Hamzadayı, E. (2022). Bilgilendirici metin yazma başarımını değerlendirmeye yönelik bir ölçek önerisi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 115-130. https://izlik.org/JA42LT87WL
17. Duran, E. ve Soyuçok, M. (2020). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin anı yazma beceri düzeylerinin belirlenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 4(1), 45-55. https://doi.org/10.15659/ankad.v4i1.93
18. Duran, E., ve Özdil, Ş. (2020). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma beceri düzeylerinin belirlenmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 8(1), 21-31. https://doi.org/10.35233/oyea.696288
19. Gibney, T. (2012). Teaching memoir in the elementary school classroom: A genre study approach. The Reading Teacher, 66(3), 243-253. https://doi.org/10.1002/TRTR.01108
20. Göçer, A. (2014). Süreç(performans) ve sonuç (ürün) değerlendirme yöntem ve araçlarıyla Türkçe eğitiminde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
21. Göçer, A. (2019). Yazma eğitimi (4. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
22. Gümüş, M. (2022). Bâbürnâme'nin edebî tür açısından özellikleri. Uzbekistan Til Va Madaniyat. Uzbekistan Language and Culture, 1(1), 78–88.
23. Güneş, F. (2020). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve modeller (9. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
24. Kavcar, C., Oğuzkan F. ve Aksoy Ö. (2015). Yazılı ve sözlü anlatım (10. baskı). Anı yayıncılık.
25. Koo, T. K. ve Li, M. Y. (2016). A guideline of selecting and reporting intraclass correlation coefficients for reliability research. Journal of Chiropractic Medicine, 15(2), 155-163. https://doi.org/10.1016/j.jcm.2016.02.012
26. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
27. Lee, M. (2012). The many pedagogies of memoir: A study of the promise of teaching memoir in college composition, Electronic Theses and Dissertations. 2147. https://stars.library.ucf.edu/etd/2147
28. Mertler, C. A. (2000). Designing scoring rubrics for your classroom. Practical assessment, research, and evaluation, 7(1), 25. https://doi.org/10.7275/gcy8-0w24
29. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli Türkçe dersi öğretim programı (ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ortaokul-turkce-dersi
30. Moskal, B. M. ve Leydens, J. A. (2000). Scoring rubric development: Validity and reliability. Practical assessment, research, and evaluation, 7(1), 10. doi: https://doi.org/10.7275/q7rm-gg74
31. Müldür, M. ve Çevik, A . (2019). Ortaokul öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma becerilerinin incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (5), 141-149. https://doi.org/10.18506/anemon.520992
32. Müldür, M. (2017). Öz düzenlemeye dayalı yazma eğitiminin ortaokul öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma becerisine, yazmaya yönelik öz düzenleme becerisine ve yazma öz yeterlik algısına etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi.
33. Özdemir, E. (2008). Sözlü-yazılı anlatım sanatı. Remzi Kitabevi.
34. Parlak, B. ve Doğan, N. (2014). Dereceli puanlama anahtarı ve puanlama anahtarından elde edilen puanların uyum düzeyleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(29-2), 189-197. https://izlik.org/JA26HJ99UN
35. Popham, W. J. (1997). What’s Wrong -and what’s right-with rubrics. Educational Leadership, 55(2), 72–75.
36. Şaşmaz, E. ve Çifci, S. (2023). Determining the levels of writing travel articles of secondary school 7th grade students. International Journal Of Education And Literacy Studies, 11(4) 76-84. https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.11n.4p.76
37. Şener, G. E. ve Kana, F. (2021). Yazma tekniklerinin ortaokul öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma becerisine etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 50(231), 353-382. https://doi.org/10.37669/milliegitim.737742
38. Taşkın, Y., Yorgancı, O. K. ve Harmankaya, M. Ö. (2023). Ortaokul öğrencileri için bilgilendirici metin dereceli puanlama anahtarı geliştirme çalışması. Turkish Studies - Language, 18(3), 1971-1988. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.72227
39. Tekin, G. (2023). Betimleyici anlatım türü: gezi ve anı yazma, H. Karatay (Ed.), Süreç ve tür temelli yazma eğitimi içinde (s. 285-322 ). Pegem Akademi Yayıncılık.
40. Türk Dil Kurumu (TDK). (2025). Anı. Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/?ara=an%C4%B1
41. Yıldırım, N. K. (2025). 12. sınıf Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük ders kitaplarında millî mücadele dönemi hatıratlarının kullanımı (2000–2024). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.