TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ

Arif Korkmaz

TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ

Öz

“Toplumsal değişim” sosyoloji ve din sosyolojisinin en önemli konuları arasındadır. Hatta modern sosyolojinin Avrupa toplumlarının geleneksel tarım toplumlarından modern sanayi toplumlarına dönüşmesi sürecinin bir sonucu olarak ortaya çıktığı bile söylenebilir; yani sosyolojinin kendisi bile varlığını “toplumsal değişim” olgusuna borçludur. Ancak “toplumsal değişim” sürecine yönelik ilgi “toplumsal devamlılık” olgusunun gözden kaçırılmasına neden olmamalıdır. Zira her toplumda değişen ögeler olduğu gibi zaman içinde değişmeden kalan bir takım gerçeklikler de vardır. Bu açıdan “devamlılık” ve “değişim”, bir madalyonun iki yüzü gibi, toplumları karakterize eden eş–zamanlı olgulardır. Örneğin İslam Cahiliye dönemine ait pek çok inanç ve uygulamayı değiştirmesine rağmen bazı Cahiliye inanç ve uygulamalarını yürürlükte bırakmıştır. Cahiliye ile İslam arasındaki inanç, ibadet, hukuk ve ahlak alanlarında önemli farklılıklar olduğu kadar bazı paralellikler de bulunmaktadır. Bu bağlamda bu makalede Cahiliye ile İslam arasındaki “toplumsal devamlılık” hukuk ve giyim–kuşam alanlarındaki benzerlikler çerçevesinde analiz edilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Din Sosyolojisi,Toplumsal Değişme,Toplumsal Devamlılık,Cahiliye,İslam,Hukuk,Giyim-Kuşam

Kaynakça

Abdürrezzak es–Sanani, Ebubekir (1983). el–Musannef, 3. Beyrut: el–Mektebetü’l–İslami
Ahmed b. Hanbel, Ebu Abdullah Ahmed b. Muhammed b. Hanbel (2002). Ahkamü’n–Nisa. Beyrut: Müessesetü’r–Reyyan
Apaydın, H. Yunus (2011). Tesettür. TDV İslam Ansiklopedisi, 40. İstanbul, TDV, s. 538–543
el–Asmai, Ebu Said Abdülmelik b. Kureyb b. Abdülmelik (1963). el–Asmaiyyat. Kahire: Daru’l–Maarif
Azimli, Mehmet (2016). Cahiliyye’yi Farklı Okumak. Ankara: Ankara Okulu Yayınları
Balcı, İsrafil (2014). Peygamberlik Öncesi Hz. Muhammed. Ankara: Ankara Okulu Yayınları
Bardakoğlu, Ali (1994). Diyet. TDV İslam Ansiklopedisi, 9. İstanbul, TDV, s. 473–479
Birekul, Mehmet, Yılmaz, Fatih Mehmet (2001). Peygamber Günlerinde Sosyal Hayat ve Aile. Konya: Yediveren Kitap

Demircan, Adnan (2003). Cahiliyye ve Hz. Peygamber Döneminde Çok Kadınla Evlilik. İstem, 1 (2), ss. 9–32
Demircan, Adnan (2013). Cahiliye ve Hz. Peygamber Dönemi Uygulamalarıyla Nikâh. Diyanet İlmi Dergi, 49 (3), ss. 21–42
Dindi, Emrah (2014). Kur’an’da İslam Öncesi Kültürün İzleri (Muamelat Örneği). Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul
Duman, Fatih (2006). İslamiyet Öncesi Arap Folklorunun Kur’an’daki Yeri. Yüksek Lisans Tezi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kahramanmaraş
Ebu Temmam, Habib b. Evs et–Tai (1998). Divanü’l–Hamase. Beyrut: Daru’l–Kütübi’l–İlmiyye
Ergun, Doğan (1974). 100 Soruda Sosyoloji El Kitabı. 2. Baskı. İstanbul: Gerçek Yayınevi
Erul, Bünyamin (2006). Hz. Aişe Kaç Yaşında Evlendi? Dokuz mu? On Dokuz mu? İslami Araştırmalar, 19, (4), ss. 637–649
Giddens, Anthony (2000). Sosyoloji. Yayına Hazırlayanlar: Hüseyin Özel, Cemal Güzel. Ankara: Ayraç Yayınevi
Görgülü, Hasan Ali (1999). Cahiliye Devrinde Boşanma Çeşitleri ve İslam’ın Boşanmada Örfe İtibar Etmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6, ss. 111–126
Gürkan, Salime Leyla (2011). Tesettür: Diğer Dinlerde. TDV İslam Ansiklopedisi, 40. İstanbul, TDV, s. 543–545
Hançerlioğlu, Orhan (1986). Toplumbilim Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi
İbn Ebu Şeybe, Ebubekir Abdullah b. Muhammed b. İbrahim (2004). el–Musannef, 3. Riyad: Mektebetü’r–Rüşd Naşirun
İbn Habib, Abdülmelik (1992). Kitabü Edebi’n–Nisa. Beyrut: Daru’l–Garbi’l–İslami
İbn Habib, Ebu Cafer Muhammed (1942). Kitabü’l–Muhabber. Haydarabad–Dekken: Matbaatü Cemiyyeti Daireti’l–Maarifi’l–Osmaniyye
İbn Habib es–Sülemi, Abdülmelik (2013). Kadınların Edepleri. Çev.: Ebu Muaz Seyfullah Erdoğmuş. İstanbul: Mercan Kitap
İbn Kesir, Ebü’l–Fida İsmail b. Ömer (1999). Tefsiru’l–Kur’ani’l–Azim, 6. Riyad: Daru Tıybe
İbn Sad, Muhammed b. Sad b. Meni ez–Zühri (2001). Kitabü’t–Tabakati’l–Kebir, 10. Kahire: Mektebetü’l–Hanci
Jeffery, Arthur (1937). Materials For The History Of The Text Of The Qur’an. Leiden: E. J. Brill
Koçak, Zeynep Canan (2017). İslam Öncesi Arap Aile Yapısının Hz. Peygamber ve Hadisler Üzerindeki Etkisi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4 (7), ss. 237–271
Korkmaz, Arif (2015). Kadına Yönelik Şiddet ve Din Üzerine Bir Tipoloji Denemesi: Sosyolojik Bir Analiz. Toplum Bilimleri Degisi, 9 (18), ss. 41–60
el–Kurtubi, Ebu Abdullah Muhammed b. Ahmed b. Ebubekir (2006). el–Cami li–Ahkami’l–Kur’an, 17. Beyrut: Müessesetü’r–Risale
Mahalli, Celalüddin, Süyuti, Celalüddin (1998). Tefsiru’l–Celaleyn. Beyrut: Daru’l–Fikr
el–Maverdi, Ebü’l–Hasen Ali b. Muhammed b. Habib (1994). el–Havi’l–Kebir, 10. Beyrut: Daru’l–Kütübi’l–İlmiyye
Mufaddal ed–Dabbi (1942). el–Mufaddaliyyat. Kahire: Daru’l–Maarif
Muhammed Hamidullah (2003). İslam Peygamberi, I. Çev.: Salih Tuğ. Ankara: Yeni Şafak
Ozankaya, Özer (1975). Toplumbilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
Öğmüş, Harun (2013). Cahiliye Döneminde Araplar: Cahiliye Şiirine Göre İslam Öncesi Arap Toplumu ve Kur’an’ın Getirdiği Değişim. İstanbul: İz Yayıncılık
Öztürk, Mustafa (2011). İslam Öncesi Arap Toplumunda Ahval–i Şahsiyye Hukuku. Kur’an’ın Anlaşılmasına Katkısı Açısından Kur’an Öncesi Mekke Toplumu. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Kültür Müdürlüğü, ss. 229–273
Süyuti, Celalüddin (2006). Lübabü’n–Nükul fi Esbabi’n–Nüzul. Beyrut: Daru’l–Kitabi’l–Arabi
Şah Veliyyullah Dihlevi (1994). Hüccetullahi’l–Baliğa, 1. Çev.: Mehmet Erdoğan. İstanbul: İz Yayıncılık
eş–Şehristani (1956). Kitabü’l–Milel ve’n–Nihal, 2. Tahric: Muhammed b. Fethullah Bedran. Kahire: Mektebetü’l–Enclo’l–Mısriyye
Taberi, Ebu Cafer Muhammed b. Cerir (2001). Tefsiru’t–Taberi: Camiu’l–Beyan An Tevili Ayi’l–Kur’an, 19. Kahire: Merkezü’l–Bühus ve’d–Dirasati’l–Arabiyye ve’l–İslamiyye Bi–Dari Hicr
Tonkiss, Fran (2012). Devamlılık/Değişim. Çev.: Erkan Koca. Temel Sosyolojik Dikotomiler. Ed.: Chris Jenks. Ankara: Birleşik Yayınevi, ss. 60–78
Ünal, İsmail Hakkı (2001). Hadislere Göre Kadının Örtünmesi. İslamiyat, IV (2), ss. 53–68
el–Vahidi, Ebü’l–Hasen Ali b. Ahmed (1991). Esbabu Nüzuli’l–Kur’an. Beyrut: Daru’l–Kütübi’l–İlmiyye
Zencirkıran, Memet (2016). Sosyoloji. 4. Baskı. Bursa: Dora Yayıncılık

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Arif Korkmaz ^*
0000-0002-3298-3887
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

5 Haziran 2020

Kabul Tarihi

16 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA76XD34ML

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Korkmaz, A. (2020). TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 54-70. https://izlik.org/JA76XD34ML

AMA

1.Korkmaz A. TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ. utsobilder/IJOSSAR. 2020;4(1):54-70. https://izlik.org/JA76XD34ML

Chicago

Korkmaz, Arif. 2020. “TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi 4 (1): 54-70. https://izlik.org/JA76XD34ML.

EndNote

Korkmaz A (01 Haziran 2020) TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi 4 1 54–70.

IEEE

[1]A. Korkmaz, “TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ”, utsobilder/IJOSSAR, c. 4, sy 1, ss. 54–70, Haz. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76XD34ML

ISNAD

Korkmaz, Arif. “TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi 4/1 (01 Haziran 2020): 54-70. https://izlik.org/JA76XD34ML.

JAMA

1.Korkmaz A. TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ. utsobilder/IJOSSAR. 2020;4:54–70.

MLA

Korkmaz, Arif. “TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2020, ss. 54-70, https://izlik.org/JA76XD34ML.

Vancouver

1.Arif Korkmaz. TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE DEVAMLILIK BAĞLAMINDA CAHİLİYE–İSLAM İLİŞKİSİ: HUKUK VE GİYİM–KUŞAM ÖRNEĞİ. utsobilder/IJOSSAR [Internet]. 01 Haziran 2020;4(1):54-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76XD34ML