LED LAMBALARDAN DEĞERLİ METALLERİN GERİ KAZANIMI
Öz
LED lambalar, enerji tasarrufu, daha uzun ömür, daha küçük boyut ve ağırlık, renk çeşitliliği, düşük sıcaklıklara tolerans ve cıva içermeme gibi çeşitli avantajları nedeniyle günümüzde yavaş yavaş geleneksel ampullerin (akkor ve floresan) yerini almaktadır. Gelecekte LED lambaların daha yaygın kullanılması, çevre dostu ve enerji verimli aydınlatma çözümlerine yönelik önemli bir adım olacağı öngörülmektedir. LED lambalar, kaynak kullanımında verimliliğe, geri dönüşüm ve tehlikeli maddelerin ortadan kaldırılması gibi çevresel ve ekonomik açıdan iyileştirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Uzun ömürlü oluşlarının yanı sıra içerdikleri değerli metaller ve nadir toprak elementleri, geri dönüşüm açısından son derece kritik bir öneme sahip olup, doğal kaynak tasarrufu ve çevresel sürdürülebilirlik için önemli bir rol oynamaktadır. Günümüzde LED lambaların kullanım ömrü sona erdiğinde doğru bir atık yönetim süreci belirlenmemiştir. Derlemede LED’lerin genel çalışma prensibi, LED ampullerin yapısı, literatürde LED ampullerin geri dönüşüm süreçleri ile ilgili yapılmış çalışmalar yer almaktadır. Çalışmalar incelendiğinde genel olarak fiziksel ve kimyasal zenginleştirme yöntemlerinin kullanıldığı belirlenmiştir. Fiziksel zenginleştirme yöntemi ön zenginleştirme olarak değerlendirilmiş olup ön zenginleştirme+liç ya da doğrudan liç ile zenginleştirme uygulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Althaf, S., Babbitt, C.W., Chen, R. (2019). Forecasting electronic waste flows for effective circular economy planning. Resour. Conserv. Recycl. 151, 104362. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2019.05.038
- Annoni R., Lange L.C., Santos Amaral M.C., Silva AM, Assunçao M.C., Franco M. B. (2020). Light emitting diode waste: potential of metals concentration and acid reuse via the integration of leaching and membrane processes. Journal of Cleaner Production, 246: 119057. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119057.
- Chen W.S, Hsu L.L., Wang L.P. (2018). Recycling the GaN waste from the LED industry by the pressurized leaching method. Metals, 8. https://doi.org/10.3390/ met8100861.
- Chen, W.S., Chung, Y.F., Tien, K.W. (2020). Recovery of gallium and indium from waste light emitting diodes. In: 15th International Symposium on East Asian Resources Recycling Technology. The Korean Institute of Resources Recycling. https://j-kirr.or.kr/articles/xml/PNqX/
- Cenci, M.P., Dal-Berto, F.C., Schneider, E.L., Veit, H.M., Pilotto, M., Christ, F., Berto, D., Luis, E., Marcelo, H. (2020b.) Assessment of LED lamps components and materials for a recycling perspective. Waste Management. 107, 285–293. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2020.04.028
- de Oliveira, R.P., Benvenuti, J., Espinosa, D.C.R. (2021). A review of the current progress in recycling technologies for gallium and rare earth elements from light-emitting diodes. Renew. Sustain. Energy Rev. 145, 111090. https://doi.org/10.1016/j.rser.2021.111090
- Du, X., Graedel, T.E., (2011). Global in-use stocks of the rare earth elements: a first estimate. Environ. Sci. Technol., 45(9):4096-4101. https://doi: 10.1021/es102836s.
- Dzombak, R., Padon, J., Salsbury, J., Dillon, H. (2017). Assessment of end-of-life design in solid-state lighting, Environ. Res. Lett. 12, 084013. https://doi.org/10.1088/1748- 9326/aa7ab1
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Enerji Sistemleri Mühendisliği (Diğer), Polimer Bilimi ve Teknolojileri, Malzeme Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Ş. Beste Aydın
*
0000-0003-3873-6593
Türkiye
Nazlım İlkyaz Dinç
Bu kişi benim
0000-0003-0720-667X
Türkiye
Gülnihal Aygün
Bu kişi benim
0009-0006-2113-2477
Türkiye
Yunus Emre Ilgın
Bu kişi benim
0009-0000-6279-1926
Türkiye
Irmak Demirel
Bu kişi benim
0009-0007-0919-6379
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
10 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
27 Mart 2025
Kabul Tarihi
7 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 31 Sayı: 1