Araştırma Makalesi

ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI

Cilt: 31 Sayı: 2 4 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI

Öz

Endüstriyel üretim süreçlerinde makinelerin güvenilirliği ve kullanılabilirliği, üretim verimliliği açısından kritik öneme sahiptir. Geleneksel bakım yaklaşımları, arıza gerçekleştikten sonra veya belirli periyotlarla müdahaleyi esas alırken, bu yöntemler gereksiz bakım maliyetlerine ve plansız duruşlara neden olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, yapay zeka tabanlı ön kestirimci bakım yaklaşımı geliştirerek, ekipman arızalarının gerçekleşmeden önce tahmin edilmesini sağlamaktır. Araştırmada, CMX 1100 V model CNC freze tezgahından elde edilen açık kaynaklı sensör verileri kullanılmış; veriler Python ortamında işlenmiş ve XGBoost algoritması ile analiz edilmiştir. Model, işleme durumunu yüksek doğruluk oranı ile sınıflandırmış ve olasılık tabanlı bakım kararı verebilen bir karar destek sistemi olarak tasarlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, yapay zeka destekli ön kestirimci bakımın üretim süreçlerinde bakım planlamasını optimize ederek maliyetleri azaltabileceğini ve üretim sürekliliğini artırabileceğini göstermektedir. Çalışma, makine öğrenimi tabanlı karar mekanizmalarını endüstriyel bakım stratejilerine entegre ederek Endüstri 4.0'ın dijital dönüşümüne katkıda bulunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akdeniz, E. ve Arslan, H. (2024). Experimental study on new tool holder design to reduce vibration in turning operations. Journal of Vibration Engineering ve Technologies, 12, 6341–6353. https://doi.org/10.1007/s42417-023-01255-2
  2. Arrieta, A. B., Díaz-Rodríguez, N., Del Ser, J., Bennetot, A., Tabik, S., Barbudo, A., ... ve Herrera, F. (2020). Explainable Artificial Intelligence (XAI): Concepts, taxonomies, opportunities and challenges toward responsible AI. Information Fusion, 58, 82–115. https://doi.org/10.48550/arXiv.1910.10045
  3. Bannat, A., Bautze, T., Beetz, M., Blume, J., Diepold, K., Ertelt, C., Geiger, F., Gmeiner, T., Gyger, T., Knoll, A., Lau, C., Lenz, C., Ostgathe, M., Reinhart, G., Roesel, W., Ruehr, T., Schuboe, A., Shea, K., Stork genannt Wersborg, I., … ve Zaeh, M. F. (2011). Artificial cognition in production systems. IEEE Transactions on Automation Science and Engineering, 8(1), 148–174. https://doi.org/10.1109/TASE.2010.2053534
  4. Bhattacharya, S., ve Chakraborty, S. (2021). Application of XGBoost algorithm as a predictive tool in a CNC turning process. Reports in Mechanical Engineering, 2(1), 190–201. https://www.rme-journal.org/index.php/asd/article/view/51
  5. Breiman, L. (2001). Random forests. Machine Learning, 45, 5–32. https://doi.org/10.1023/A:1010933404324
  6. Bukhsh, Z. A., Saeed, A., Stipanovic, I., ve Dorée, A. G. (2019). Predictive maintenance using tree-based classification techniques: A case of railway switches. Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 101, 35–54. https://doi.org/10.1016/j.trc.2019.02.001
  7. Carvalho, T. P., Soares, F. A., Vita, R., Francisco, R. D. P., Basto, J. P., ve Alcalá, S. G. S. (2019). A systematic literature review of machine learning methods applied to predictive maintenance. Computers ve Industrial Engineering, 137, 106024. https://doi.org/10.1016/j.cie.2019.106024
  8. Christian, C. (2024). Predictive maintenance market report 2023–2030. https://iot-analytics.com/iot-2023-in-review/. (Son erişim tarihi: 25 Aralık 2025)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kontrol Mühendisliği, Mekatronik ve Robotik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

4 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

16 Ocak 2026

Kabul Tarihi

16 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 31 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Menteşe, Y. B., & Özkahraman, M. (2026). ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 31(2), 759-778. https://doi.org/10.17482/uumfd.1864880
AMA
1.Menteşe YB, Özkahraman M. ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI. UUJFE. 2026;31(2):759-778. doi:10.17482/uumfd.1864880
Chicago
Menteşe, Yakup Bedirhan, ve Merdan Özkahraman. 2026. “ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31 (2): 759-78. https://doi.org/10.17482/uumfd.1864880.
EndNote
Menteşe YB, Özkahraman M (01 Ağustos 2026) ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31 2 759–778.
IEEE
[1]Y. B. Menteşe ve M. Özkahraman, “ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI”, UUJFE, c. 31, sy 2, ss. 759–778, Ağu. 2026, doi: 10.17482/uumfd.1864880.
ISNAD
Menteşe, Yakup Bedirhan - Özkahraman, Merdan. “ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31/2 (01 Ağustos 2026): 759-778. https://doi.org/10.17482/uumfd.1864880.
JAMA
1.Menteşe YB, Özkahraman M. ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI. UUJFE. 2026;31:759–778.
MLA
Menteşe, Yakup Bedirhan, ve Merdan Özkahraman. “ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 31, sy 2, Ağustos 2026, ss. 759-78, doi:10.17482/uumfd.1864880.
Vancouver
1.Yakup Bedirhan Menteşe, Merdan Özkahraman. ENDÜSTRİYEL EKİPMANLARDA YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖN KESTİRİMCİ BAKIM STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE UYGULANMASI. UUJFE. 01 Ağustos 2026;31(2):759-78. doi:10.17482/uumfd.1864880

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr