Araştırma Makalesi

GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ

Cilt: 25 Sayı: 3 31 Aralık 2020
PDF İndir
TR EN

GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ

Öz

Bu çalışmada su sıcaklığı (T), özgül iletkenlik (Öİ) verilerinden hesaplanmış elektriksel iletkenlik (Eİ), pH ve debi (Q) verileri kullanılarak çok değişkenli uyarlanabilir regresyon eğrileri (MARS) ve regresyon analizi (RA) yöntemleri ile ÇO konsnatrasyonunun tahmin edilmesi amaçlanmıştır. MARS yönteminde en iyi tahmin değerlerini üreten temel fonksiyonlar ve denklemler belirlenmiş, RA yöntemi doğrusal, üs, üstel ve kuadratik olmak üzere dört farklı fonksiyona uygulanmış ve bu fonksiyonlara ait katsayılar hesaplanmıştır. Modelleme çalışmalarında Amerika Birleşik Devletleri’nin Oregon eyaletinin kuzey batısında yer alan Willamette Nehri’nin yan kollarından biri olan ve yaklaşık 2435 km2’lik bir havza alanına sahip Clackamas Nehri’ne ait Eylül 2016 − Ağustos 2017 dönemi günlük ortalama verileri kullanılmıştır. Her bir su kalitesi değişkeninin ÇO konsantrasyonu tahmin performansına etkisini belirlemek amacıyla sekiz farklı model oluşturulmuştur. ÇO konsantrasyonu tahmininde kurulan modellerin ve kullanılan yöntemlerin performanslarının değerlendirilebilmesi için çeşitli istatistikler (ortalama karesel hatanın karekökü, ortalama mutlak hata, saçılım indeksi ve Nash Sutcliffe verimlilik katsayısı) kullanılmıştır. Modelleme çalışmalarından elde edilen sonuçlar irdelendiğinde, MARS yönteminin RA yönteminden daha iyi sonuçlar verdiği anlaşılmıştır. Regresyon fonksiyonları içerisinden ise en başarılı tahmin sonuçlarının kuadratik fonksiyondan elde edildikleri ve MARS yöntemi ile elde edilen değerlere de oldukça yakın oldukları görülmüştür. ÇO konsantrasyonu tahmininde en etkili değişkenlerin T ve Q oldukları dolayısıyla en etkisiz değişkenlerin ise Eİ ve pH oldukları anlaşılmıştır. Model 3, Model 5, Model 7 ve Model 8’den elde edilen sonuçların birbirine çok yakın olması sebebiyle daha az değişken ile güçlü tahminler yapması ve daha sade bir model olması bakımından ÇO tahmininde Model 3’ün kullanılmasının daha avantajlı olacağı sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbal, F., Gurel, L., Bahadir, T., Guler, I., Bakan, G. ve Buyukgungor, H. (2011) Multivariate statistical techniques for the assessment of surface water quality at the mid-black sea coast of Turkey, Water, Air, and Soil Pollution, 216(1-4), 21-37.
  2. Antanasijevic, D., Pocajt, V., Povrenovic, D., Peric-Grujic, A. ve Ristic, M. (2013) Modelling of dissolved oxygen content using artificial neural networks: Danube River, North Serbia, case study. Environmental Science and Pollution Research, 20(12), 9006-9013.
  3. Ay, M. ve Kisi, O. (2012) Modeling of dissolved oxygen concentration using different neural network techniques in Foundation Creek, El Paso County, Colorado, Journal of Environmental Engineering, 138(6), 654-662.
  4. Ay, M. ve Kisi, O. (2017) Estimation of dissolved oxygen by using neural networks and neuro fuzzy computing techniques, KSCE Journal of Civil Engineering, 21(5), 1631-1639.
  5. Bayazıt, M., (1981) Hidrolojide istatistik yöntemler, İTÜ Matbaası, Gümüşsuyu, İstanbul.
  6. Bayazıt, M., Yeğen Oğuz, B. (2005) Mühendisler için istatistik, Birsen Yayınevi, İstanbul.
  7. Bayram, A. ve Kankal, M. (2015) Artificial neural network modeling of dissolved oxygen concentration in a Turkish Watershed, Polish Journal of Environmental Studies, 24(4), 1507-1515.
  8. Bayram, A., Kankal, M. ve Onsoy, H. (2012) Estimation of suspended sediment concentration from turbidity measurements using artificial neural networks, Environmental Monitoring and Assessment, 184(7), 4355-4365.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

10 Haziran 2020

Kabul Tarihi

4 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 25 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Nacar, S., Mete, B., & Bayram, A. (2020). GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 25(3), 1479-1498. https://doi.org/10.17482/uumfd.750518
AMA
1.Nacar S, Mete B, Bayram A. GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 2020;25(3):1479-1498. doi:10.17482/uumfd.750518
Chicago
Nacar, Sinan, Betül Mete, ve Adem Bayram. 2020. “GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 25 (3): 1479-98. https://doi.org/10.17482/uumfd.750518.
EndNote
Nacar S, Mete B, Bayram A (01 Aralık 2020) GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 25 3 1479–1498.
IEEE
[1]S. Nacar, B. Mete, ve A. Bayram, “GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ”, UUJFE, c. 25, sy 3, ss. 1479–1498, Ara. 2020, doi: 10.17482/uumfd.750518.
ISNAD
Nacar, Sinan - Mete, Betül - Bayram, Adem. “GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 25/3 (01 Aralık 2020): 1479-1498. https://doi.org/10.17482/uumfd.750518.
JAMA
1.Nacar S, Mete B, Bayram A. GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 2020;25:1479–1498.
MLA
Nacar, Sinan, vd. “GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 25, sy 3, Aralık 2020, ss. 1479-98, doi:10.17482/uumfd.750518.
Vancouver
1.Sinan Nacar, Betül Mete, Adem Bayram. GÜNLÜK ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN KONSANTRASYONUNUN ÇOK DEĞİŞKENLİ UYARLANABİLİR REGRESYON EĞRİLERİ İLE TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 01 Aralık 2020;25(3):1479-98. doi:10.17482/uumfd.750518

Cited By

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr