Derleme

Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme

Cilt: 49 Sayı: 1 9 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme

Öz

Preklinik çalışmalar, tıp bilimlerinin farklı disiplinlerdeki birçok araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmaların önemli bir bölümünde yer alan deney hayvanları; biyolojik, fizyolojik ve patolojik mekanizmaları anlamak, sistem yanıtlarını incelemek ve türler arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmak için kullanılan canlı organizmalardır. Deney hayvanları araştırmalarında standardizasyon, deneysel bulgulara etki eden biyolojik ve çevresel faktörlerin benzer olmasını ifade eder. Böylece, benzer araştırma prosedürleri sabit koşullarda bir başka laboratuvarda uygulandığında, eşdeğer ve birbiri ile karşılaştırılabilir sonuçların alınması sağlanır. Standardizasyonu etkileyen öncelikli faktörler, deney içi ve deneyler arası varyasyonların bütünü olarak değerlendirilmektedir. Bu varyasyon kaynakları ile deneyler etkilenir ve farklı bulguların ortaya çıkmasına sebep olur. Standardizasyonun asıl amacı, deneydeki varyasyonları azaltmaktır. Varyasyonların azaltılması istatistiksel olarak çalışmalarda kullanılan hayvan sayısının azaltılmasını ve hayvan refahının artmasını sağlar. Ayrıca, varyasyonların azaltılması zaman ve para israfını da önler. Standardize deneyler; tekrar edilebilirliğe, laboratuvarlar arası karşılaştırılabilirliğe ve bilimsel güvenilirliğe olanak sağlar. Araştırmanın hipotezine uygun deneysel süreç yönetiminin planlanması, prosedürlerdeki yanlılığın en aza indirilmesi, eğer varsa araştırmaya uygulanan iyileştirme tekniklerinin belirtilmesi bilimsel araştırmaların kalitesini artırır. Deney hayvanları araştırmalarında deneysel tasarımdan itibaren uygulanan standardizasyon ile nitelikli araştırmalar artar, bilimsel ilerlemeye katkı sağlar. Dolayısıyla bu derlemenin amacı, güncel paradigmalar ışığında hayvan deneylerinin standartlaştırılmasında, kullanılan deney hayvanlarının çevre, barınma, beslenme koşullarının ve uygulanan deneysel yöntemlerin sabit tutulması ile kontrol altına alınmasının önemini vurgulamak, bu konuda farkındalık yaratmak ve standardize olan ya da olmayan deneylerin hayvan refahı ve araştırma sonuçları üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. National Research Council (US) Committee. Guide for the Care and Use of Laboratory Animals. 8. Baskı. Washington (DC): National Academies Press (US); 2011. PMID: 21595115.
  2. 2. Laboratory vs. Experimental Animals – CroLASA [Internet]. 2022 [Erişim tarihi: 3 Ekim 2022]. https://www.crolasa.com/en/laboratorijske-zivotinje/
  3. 3. Sert NP du, Ahluwalia A, Alam S, Avey MT, Baker M, Browne WJ, et al. Reporting animal research: Explanation and elaboration for the ARRIVE guidelines 2.0. PLOS Biol. Public Library of Science. 2020;18(7): e3000411.
  4. 4. Russell WMS, Burch RL. The Principles of Humane Experimental Technique. 1. Baskı. İngiltere: Methuen Publishing Ltd.; 1959.
  5. 5. Poyraz Ö. Laboratuvar Hayvanları Bilimi. 1. Baskı. Ankara: Kardelen Ofset.; 2000. p. 21–40.
  6. 6. Enriquez J, Mims BMD, Trasti S, Furr KL, Grisham MB. Genomic, microbial and environmental standardization in animal experimentation limiting immunological discovery. BMC Immunol. 2020; 21:50. PMCID: PMC7464063.
  7. 7. Van Zutphen LFM, Baumans V, Beynen AC, eds. İde T, çeviri editörü. Laboratuvar Hayvanları Biliminin Temel İlkeleri. 1. Baskı. Ankara: Özkan Matbaacılık Ltd. ŞTİ.; 2003.
  8. 8. Richter SH, Garner JP, Auer C, Kunert J, Würbel H. Systematic variation improves reproducibility of animal experiments. Nat Methods. 2010;7(3):167–168.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

9 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

8 Aralık 2022

Kabul Tarihi

5 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 49 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çelik, A., Baksi, N., & Güneli, M. E. (2023). Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme. Journal of Uludağ University Medical Faculty, 49(1), 125-132. https://doi.org/10.32708/uutfd.1216412
AMA
1.Çelik A, Baksi N, Güneli ME. Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme. Uludağ Tıp Derg. 2023;49(1):125-132. doi:10.32708/uutfd.1216412
Chicago
Çelik, Aslı, Nazan Baksi, ve Mehmet Ensari Güneli. 2023. “Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme”. Journal of Uludağ University Medical Faculty 49 (1): 125-32. https://doi.org/10.32708/uutfd.1216412.
EndNote
Çelik A, Baksi N, Güneli ME (01 Haziran 2023) Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme. Journal of Uludağ University Medical Faculty 49 1 125–132.
IEEE
[1]A. Çelik, N. Baksi, ve M. E. Güneli, “Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme”, Uludağ Tıp Derg, c. 49, sy 1, ss. 125–132, Haz. 2023, doi: 10.32708/uutfd.1216412.
ISNAD
Çelik, Aslı - Baksi, Nazan - Güneli, Mehmet Ensari. “Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme”. Journal of Uludağ University Medical Faculty 49/1 (01 Haziran 2023): 125-132. https://doi.org/10.32708/uutfd.1216412.
JAMA
1.Çelik A, Baksi N, Güneli ME. Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme. Uludağ Tıp Derg. 2023;49:125–132.
MLA
Çelik, Aslı, vd. “Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme”. Journal of Uludağ University Medical Faculty, c. 49, sy 1, Haziran 2023, ss. 125-32, doi:10.32708/uutfd.1216412.
Vancouver
1.Aslı Çelik, Nazan Baksi, Mehmet Ensari Güneli. Deney Hayvanları Araştırmalarında Standardizasyonun Yeri ve Önemi: Geleneksel Derleme. Uludağ Tıp Derg. 01 Haziran 2023;49(1):125-32. doi:10.32708/uutfd.1216412

Cited By

ISSN: 1300-414X, e-ISSN: 2645-9027

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi "Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License" ile lisanslanmaktadır.


Creative Commons License
Journal of Uludag University Medical Faculty is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

2023