Multipl Skleroz Hastalarında Hastalık Modifiye Edici Tedavilere Uyumu Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi

Öz

Multipl skleroz, dünya çapında yaklaşık 2,3 milyon insanı etkileyen, en sık genç yetişkinlerde görülen, edinilmiş sakatlığa yol açan nörolojik bir hastalıktır. MS kronik bir hastalık olduğundan hastaların uzun süreli tedavi kullanması gerekmektedir. Hastaların tedaviye uyumu hastalığın seyrini ve uzun dönem prognozu etkilediğinden öncelikli olarak dikkate alınması gereken bir konudur. Tedavi uyumunu etkileyen birçok faktör vardır. Olumsuz faktörlerin tespiti ve düzeltilmesi tedavi etkinlik ve güvenirlilik sonuçlarını ve hastalık sonlanımını etkiler. Bu çalışmada MS polikliniğinde takip edilen hastaların hastalık modifiye edici tedavilere uyumuna etki eden faktörlerin değerlendirilmesi planlanmıştır. Çalışmaya 209 MS hastası dahil edildi ve hastaların yaşı, cinsiyeti, hastalık süresi, eğitim düzeyi, geliri, ilaç kullanımı ve ilaç uygulanma şekli kaydedildi. MS hastalarına Morisky İlaç Uyum Ölçeği-8 (MMAS-8) uygulandı. Ortalama MMAS-8 puanı 6,05±1,94 idi. Tedavi uyumu %31 düşük (n=66), %36,4 orta (n=76) ve %32,1 yüksek (n=67) idi. Yaş, cinsiyet, hastalık süresi, gelir düzeyi, hastalığı değiştirici tedaviler, bu tedavilerin türü ve uygulanma şekline göre tedaviye uyum açısından farklılık saptanmadı (p= 0,074, 0,070, 0,600, 0,976, 0,940, 0,356, 0,249, 0,053, 0,701). Çalışmamızda MS hastalarında yaş, eğitim düzeyi, hastalık süresi, tedavi seçeneği veya uygulama şeklinin hastalık değiştirici tedaviye uyumu etkilemediği görüldü. Çalışma sonuçlarımız MS hastalarında ilaç uyumunu etkileyen farklı faktörlerin açıklanması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Multipl skleroz
• hastalık modifiye edici tedavi
• ilaç uyumu

Evaluation of Factors Affecting Compliance With Disease-Modifying Treatments in Multiple Sclerosis Patients

Öz

Multiple sclerosis is an acquired disabling neurological disease that affects approximately 2.3 million people worldwide, most commonly in young adults. Since MS is a chronic disease, patients need to use long-term treatment. Patients' compliance with treatment is an issue that should be taken into consideration as a priority since it affects the course of the disease and long-term prognosis. Many factors affect treatment compliance. Identifying and correcting adverse factors affects treatment efficacy, safety, and disease outcomes. In this study, we aimed to evaluate the factors affecting the compliance of patients followed in an MS clinic to disease-modifying treatments. 209 MS patients were included in the study, and their age, gender, disease durations, education level, income, medication usage, and the administered way were recorded. The Morisky Medication Adherence Scale-8 (MMAS-8) was applied to the patients with MS. The mean MMAS-8 score was 6.05±1.94. Treatment compliance was 31% low (n=66), 36.4% moderate (n=76), and 32.1% high (n=67). No difference was detected in terms of treatment compliance according to age, gender, disease duration, income level, disease-modifying treatments, and the type and administration way of these treatments (p= 0.074, 0.070, 0.600, 0.976, 0.940, 0.356, 0.249, 0.053, 0.701, respectively). In our study, age, education level, disease duration, treatment option, or route of administration did not affect compliance with disease-modifying treatment in MS patients. Our study results indicate that different factors affecting medication adherence in MS patients need to be explained.

Anahtar Kelimeler

• Multiple sclerosis
• disease-modifying therapy
• medication adharance

Kaynakça

1. 1. Dobson R, Giovannoni G. Multiple sclerosis - a review. Eur J Neurol. 2019;26:27-40.
2. 2. Burkhard A, Toliver J, Rascati K. Association between multiple sclerosis disease severity and adherence to disease-modifying therapies. J Manag Care Spec Pharm. 2021;27:915-923.
3. 3. Costello K, Kennedy P, Scanzillo J. Recognizing nonadherence in patients with multiple sclerosis and maintaining treatment adherence in the long term. Medscape J Med. 2008;10:225.
4. 4. Hacıhasanoğlu Aşılar R, Gözüm S, Çapık C, Morisky DE. Reliability and validity of the Turkish form of the eight-item Morisky medication adherence scale in hypertensive patients. Anadolu Kardiyol Derg. 2014;14:692-700.
5. 5. Morisky DE, Ang A, Krousel-Wood M, Ward HJ. Predictive validity of a medication adherence measure in an outpatient setting. J Clin Hypertens (Greenwich). 2008;10:348-54.
6. 6. Kołtuniuk A, Chojdak-Łukasiewicz J. Adherence to Therapy in Patients with Multiple Sclerosis-Review. Int J Environ Res Public Health. 2022;19:2203.
7. 7. Bustos K, Navarra J, Godoy M, González M. Personality styles and adherence to treatment in adult patients with Multiple Sclerosis. Mult Scler Relat Disord. 2022 Apr;60:103699.
8. 8. Minden S, Hoaglin D, Jureidini S, et al. Disease-modifying agents in the Sonya Slifka Longitudinal Multiple Sclerosis Study. Mult Scler . 2008;14:640–655.

9. 9. Ben-Zacharia AB, Walker B, Ross AP, Tornatore C, Edwards NC, Lipman Y, Phillips AL. Factors Associated With Disease-Modifying Therapy Adherence and Persistence in Multiple Sclerosis: A Scoping Literature Review. Int J MS Care. 2023;25(5):188-195.
10. 10. Stratos K, McGarragle K, Thistle J, Vyas MV, Lee L. Non-compliance with disease modifying therapies in patients with Multiple Sclerosis: A qualitative analysis. Mult Scler Relat Disord. 2020 Jun;41:102016.