Biyolojik Tedavi Alan Ankilozan Spondilit Hastalarında Depresyon, Anksiyete ve Yaşam Kalitesinin Hastalık Aktivitesiyle İlişkisi

Öz

Ankilozan spondilit (AS), aksiyel iskelette yapısal bozukluklara ve fonksiyonel kısıtlılıklara yol açan kronik inflamatuar bir hastalıktır. Hastalığın ilerleyici doğası, hastalarda depresyon ve anksiyete gibi psikiyatrik semptomlarla beraber görülebilen kompleks bir klinik tabloya neden olabilir. Bu çalışmanın amacı, AS hastalarında hastalık aktivitesi ile depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Modifiye New York kriterlerine göre AS tanısı almış 153 hasta üzerinde kesitsel bir analiz gerçekleştirilmiştir. Hastalık aktivitesi Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAI) ve fonksiyonel durum Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI) ile ölçülmüştür. Depresyon ve anksiyete düzeyleri Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Yaşam kalitesi ise SF-36 formu ile değerlendirilmiştir. BASDAI ≥ 4 olan hastalarda fiziksel fonksiyon (p = 0.006), sosyal fonksiyon (p = 0.001), fiziksel rol güçlüğü (p = 0.013), emosyonel rol güçlüğü (p = 0.024) ve ağrı (p = 0.001) gibi SF-36 alt boyutlarında anlamlı düşüşler saptanmıştır. Ancak, depresyon ve anksiyete skorları ile hastalık aktivitesi arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. BASDAI ve BASFI ile psikolojik semptomlar arasında korelasyon bulunmamıştır. Yüksek hastalık aktivitesinin AS hastalarının yaşam kalitesini belirgin şekilde olumsuz etkilediği gözlenmiştir. Ancak biyolojik tedavi altında depresyon ve anksiyete düzeylerinde artış olmaması, tedavinin psikolojik semptomları kontrol edebildiğini düşündürmektedir. AS hastalarında hastalık aktivitesinin yaşam kalitesine olumsuz etkileri açıkça görülmektedir. Biyolojik tedavi, depresyon ve anksiyeteyi kontrol altında tutarak, yaşam kalitesini desteklemektedir. AS yönetiminde bütüncül bir yaklaşım önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ankilozan spondilit
• depresyon
• anksiyete
• aktivite
• BASDAI
• BASFI

Relationship of Depression, Anxiety and Quality of Life with Disease Activity in Ankylosing Spondylitis Patients Receiving Biological Therapy

Öz

Ankylosing spondylitis (AS) is a chronic inflammatory disease that leads to structural damage and functional limitations in the axial skeleton. The progressive nature of the disease often results in a clinical picture where psychiatric symptoms, such as depression and anxiety, frequently co-occur. The aim of this study is to investigate the relationship between disease activity, depression, anxiety, and quality of life in patients with AS. A cross-sectional analysis was conducted on 153 patients diagnosed with AS according to the Modified New York criteria. Disease activity was assessed using the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI), and functional status was evaluated with the Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI). Depression and anxiety levels were measured using the Beck Depression Inventory (BDI) and the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). Quality of life was assessed using the SF-36 questionnaire. In patients with BASDAI≥4, significant decreases were observed in several SF-36 domains, including physical function (p = 0.006), social function (p=0.001), physical role limitation (p=0.013), emotional role limitation (p=0.024), and pain (p=0.001). However, no significant difference was found between disease activity and depression or anxiety scores. Additionally, no correlation was observed between BASDAI or BASFI and psychological symptoms. It was noted that higher disease activity has a markedly negative impact on the quality of life in AS patients. However, the absence of an increase in depression and anxiety levels in patients under biological treatment suggests that these therapies may help control psychiatric symptoms. The detrimental effect of disease activity on quality of life in AS patients is evident. Biological treatments, by controlling depression and anxiety, appear to support better quality of life. A holistic approach is essential in the management of AS.

Anahtar Kelimeler

• Ankylosing spondylitis
• depression
• anxiety
• activity
• BASDAI
• BASFI

Kaynakça

1. 1.Braun J, Sieper J. Ankylosing spondylitis. Lancet. 2007;369(9570):1379-1390. doi:10.1016/S0140-6736(07) 60635-7
2. 2.Zink A, Braun J, Listing J, Wollenhaupt J. Disability and handicap in rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis--results from the German rheumatological database. German Collaborative Arthritis Centers. J Rheumatol. 2000;27(3):613-622.
3. 3.Ward MM. Health-related quality of life in ankylosing spondylitis: a survey of 175 patients. Arthritis Care Res. 1999;12(4):247-255.
4. 4.Challier B, Urlacher F, Vançon G, Lemelle I, Pourel J,Guillemin F. Is quality of life affected by season and weatherconditions in ankylosing spondylitis?. Clin Exp Rheumatol. 2001;19(3):277-281.
5. 5.Hidding, A., van Santen, M., De Klerk, E., Gielen, X., Boers, M., Geenen, R., et al. Comparison between self-report measures and clinical observations of functional disability in ankylosing spondylitis, rheumatoid arthritis and fibromyalgia. The Journal of rheumatology. 1994;21(5), 818–823.
6. 6.Barlow JH, Macey SJ, Struthers GR. Gender, depression, andankylosing spondylitis. Arthritis Care Res. 1993;6(1):45-51. doi:10.1002/art.1790060109
7. 7.Martindale J, Smith J, Sutton CJ, Grennan D, Goodacre L,Goodacre JA. Disease and psychological status in ankylosing spondylitis. Rheumatology (Oxford). 2006;45(10):1288-1293. doi:10.1093/rheumatology/kel115
8. 8.Ayşe Karan, Emel Özcan Yıldız, Resa AYDIN, Ender Berker.Ankilozan Spondilitli Hastaları Değerlendirmede KullanılanSkalaların Karşılaştırılması. Türkiye Fiziksel Tıp veRehabilitasyon Dergisi . 1999;2:18–22.

9. 9.Younes M, Jalled A, Aydi Z, Younes K, Jguirim M, Zrour S, etal. Qualité de vie au cours de la spondylarthrite ankylsante. LaTunisie Medicale. 2011;89(04):374-378.
10. 10.Akkoc Y, Karatepe AG, Akar S, Kirazli Y, Akkoc N. A Turkish version of the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index: Reliability and validity. Rheumatol Int. 2005;25(4):280–284.
11. 11.Ozer HTE, Sarpel T, Gulek B, Alparslan ZN, Erken E. The Turkish version of the Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index: Reliability and validity. Clin Rheumatol. 2005;24(2):123–128.
12. 12.Aydemir Ö, Güvenir T, Küey L, Kültür S. Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği Türkçe Formunun Geçerlilik veGüvenilirlik Çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi. 1997;8(4):280-287.
13. 13.Hisli N. Beck Depresyon Envanterinin Geçerliği Üzerine Bir Çalışma. Psikoloji Dergisi. 1988;22:118-126.
14. 14.Kücükdeveci AA, McKenna SP, Kutlay S, Gürsel Y, Whalley D, Arasil T. The development and psychometric assessment ofthe Turkish version of the Nottingham Health Profile. Int J Rehabil Res. 2000;23(1):31-38. doi:10.1097/00004356-200023010-00004
15. 15.Baysal, O., Durmuş, B., Ersoy, Y., Altay, Z., Senel, K., Nas,K., et al. Relationship between psychological status and disease activity and quality of life in ankylosing spondylitis. Rheumatology international. 2011;31(6):795–800. https://doi.org/10.1007/s00296-010-1381-x
16. 16.Ariza-Ariza R, Hernández-Cruz B, Navarro-Sarabia F. Physical function and health-related quality of life of Spanish patients with ankylosing spondylitis. Arthritis Rheum. 2003;49(4):483-487. doi:10.1002/art.11197
17. 17.Law L, Beckman Rehnman J, Deminger A, Klingberg E, Jacobsson LTH, Forsblad-d'Elia H. Factors related to health-related quality of life in ankylosing spondylitis, overall and stratified by sex. Arthritis Res Ther. 2018;20(1):284. Published2018 Dec 27. doi:10.1186/s13075-018-1784-8
18. 18.Katon, W. J., Lin, E. H., Von Korff, M., Ciechanowski, P., Ludman, E. J., Young, B., et al. Collaborative care for patients with depression and chronic illnesses. The New Englandjournal of medicine. 2010;363(27):2611–2620. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1003955
19. 19.Eren, İ., Sahin, M., Cüre, E., İnanlı, İ., Tunc, Ş., Kücük, A. Interaction between psychiatric symptoms and disability and quality of life in ankylosing spondylitis patients. Arch Neuropsychiatr. 2007;44: 1-9.
20. 20.Denise M. Sloan, Brian P. Marx, Margaret M. Bradley, Cyd C. Strauss, Peter J. Lang, Bruce C. Cuthbert. Examining the High-End Specificity of the Beck Depression Inventory Using an Anxiety Sample. Cognitive Therapy and Research.2002;26(6):719-722.
21. 21.Sağ S, Nas K, Sağ MS, Tekeoğlu İ, Kamanlı A. Relationship of work disability between the disease activity, depression and quality of life in patients with ankylosing spondylitis. J Back Musculoskelet Rehabil. 2018;31(3):499-505. doi:10.3233/BMR-169657
22. 22.Güvener SK, Güvener O, Sarıkaya PM et al. The association between disease activity and depression, anxiety, and quality oflife in patients with ankylosing spondylitis. J Turk Soc Rheumatol. 2021 Dec;13(3):94-99. doi:10.4274/raed.galenos.2021.19480.
23. 23.Xu X, Shen B, Zhang A, et al. Anxiety and depression correlatewith disease and quality-of-life parameters in Chinese patients with ankylosing spondylitis. Patient Prefer Adherence.2016;10:879-885. Published 2016 May 20. doi:10.2147/PPA.S86612
24. 24.Raison CL, Capuron L, Miller AH. Cytokines sing the blues: inflammation and the pathogenesis of depression. TrendsImmunol. 2006;27(1):24-31. doi:10.1016/j.it.2005.11.006
25. 25.Berk M, Williams LJ, Jacka FN, et al. So depression is an inflammatory disease, but where does the inflammation come from?. BMC Med. 2013;11:200. Published 2013 Sep 12. doi:10.1186/1741-7015-11-200
26. 26.Ersözlü-Bozkırlı ED, Keşkek SO, Bozkırlı E, Yücel AE. Theeffect of infliximab on depressive symptoms in patients with ankylosing spondylitis. Acta Reumatol Port. 2015;40(3):262-267.