İzole Ekstremite Yaralanması Bulunan Olguların Maluliyet Durumunun Güncel Yönetmelikler Üzerinden Değerlendirilmesi ve Karşılaştırılması

Öz

Çalışmamızda, maluliyet değerlendirilmesi yapılırken sıklıkla kullanılan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik (EEDY) ile Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’nin (ÇGMKY) izole ekstremite yaralanması bulunan olgular üzerinden karşılaştırılması, her iki yönetmeliğin ekstremite arazlarındaki farklılıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı tarafından 2020-2023 yılları arasında düzenlenmiş izole ekstremite yaralanması bulunan 347 olguya ait maluliyet raporları incelenerek her olgu için ÇGMKY ve EEDY hükümleri dikkate alınarak maluliyet oranları hesaplanmıştır. EEDY cetvelinden alınan oranların ortalamasının 6,04±8,83, ÇGMKY cetvelinden alınan oranların ortalamasının 9,12±11,71 olduğu saptanmıştır. ÇGMKY cetvelinden alınan oranların anlamlı derecede daha yüksek olduğu (p<0,05) ve iki cetvel arasında pozitif yönlü güçlü korelasyon olduğu saptanmıştır (r=0,881, p<0,05). En sık yaralanan bölgenin %37,2 ile bacak (kruris) bölgesi olduğu belirlenmiştir. En sık saptanan arızaların ise sırasıyla, eklem hareket kısıtlılığı (%60,2), tanıya dayalı arızalar (%14,7) ve atrofi (%14,1) olduğu tespit edilmiştir. Güncel maluliyet cetvelleri gözden geçirilerek, tüm arızaları kapsayan, arızalara ilişkin maluliyet oranını takdire/kıyasa gerek bırakmayacak şekilde belirten, yorum farklılıklarını ortadan kaldıran yeni bir cetvel düzenlenmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Anahtar Kelimeler

• Maluliyet
• Adli tıp
• Yaralanma
• Ekstremite
• Yönetmelik

Evaluation and Comparison of Disability Status in Cases with Isolated Extremity Injuries Based on Current Regulations

Öz

This study compares two commonly used regulations in disability assessment, the Regulation on Disability Assessment for Adults (RDA) and the Regulation on Determination of Loss of Working Capacity (RLW), by examining cases with isolated extremity injuries. Disability reports from 347 cases with isolated extremity injuries were reviewed. These reports were issued by the Department of Forensic Medicine at the Bursa Uludağ University Faculty of Medicine between 2020 and 2023. For each case, disability rates were calculated according to the RLW and the RDA. The median disability rate was 4 (min-max: 0–57) according to the RDA and 6 (min-max: 0–81) according to the RLW. Disability rates calculated using the RLW were significantly higher than those calculated using the RDA (p<0.001). A strong positive correlation was observed between disability rates calculated according to the two regulations (r=0.881, p<0.001). The leg (cruris) region was identified as the most frequently injured area (37.2%). Range-of-motion limitation (60.2%), diagnosis-based impairments (14.7%), and atrophy (14.1%) were the most common impairments. We believe that the current disability regulations should be reviewed, and that a new regulation should be developed which covers all types of impairments, specifies disability rates without requiring subjective judgment or comparison, and minimizes interpretive differences.

Anahtar Kelimeler

• Disability evaluation
• Forensic medicine
• Injury
• Extremity
• Regulations

Kaynakça

1. 1. Kaya A, Meral O, Erdoğan N, Aktaş EÖ. Maluliyet raporlarının düzenlenmesi: Anabilim dalımıza başvuran olgu özellikleri ile. The Bulletin of Legal Medicine. 2015;20(3):144-51.
2. 2. Keleşoğlu A. Maluliyet kavramı, sorunlar ve Türkiye'deki uygulamalar. Eurasian J Pulmonol. 2004;6(2):295-302.
3. 3. İnce H. Maluliyet oranının zamanla değişimi. Adli Tıp Bülteni. 2004;9(1):19-21.
4. 4. Altındağ H, Şenol E. Maluliyet hesaplamasında göz önünde bulundurulan cetvellerde yer almayan arızaların değerlendirilmesi. Ege Tıp Dergisi. 2022;61(4):636-46.
5. 5. Çelikel A, Muratoğlu G. Cetvellerde karşılığı olmayan klinik durumlar rapora nasıl yansıtılacak? doktorun takdir hakkı, en düşüğü ve en fazlası yazılmış bir aralıkta mı olmalıdır? Türkiye Klinikleri Forensic Medicine-Special Topics. 2019;5(1):24-6.
6. 6. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 17 Nisan 2014 tarihli ve 2013/6463 Esas 2014/5990 karar no.lu ilamı. https://karararama.yargitay.gov.tr (Erişim tarihi: 01/09/2025).
7. 7. Demirci Ş, Erden M, Dinç AH. Trafik Kazaları Maluliyet Raporlarındaki Talepler ve Yanıtların Kılavuzlarla Standardize Edilmesi: Trafik Kazaları Maluliyet Raporlarındaki Talepler ve Yanıtların Kılavuzlarla Standardize Edilmesi. Turk Klin J Med Sci. 2019;5:34-40.
8. 8. Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü (Resmi Gazete: 22.06.1972 tarihli 14223 sayılı) https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=74496&MevzuatTur=2&MevzuatTertip=5(Erişim tarihi: 01/09/2025).

9. 9. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği (Resmî Gazete: 11.10.2008 tarihli 27021 sayılı). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=12511&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5(Erişim tarihi: 01/09/2025).
10. 10. Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği (Resmi Gazete: 03.08.2013 tarihli 28727 sayılı) https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=38968&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5. (Erişim tarihi: 01/09/2025).
11. 11. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik. (Resmi Gazete: 20.02. 2019 tarihli 30692 sayılı) https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=31275&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim tarihi: 01/09/2025).
12. 12. Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik. (Resmi Gazete: 20.02. 2019 tarihli 30692 sayılı) https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=31274&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim tarihi: 01/09/2025).
13. 13. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik. (Resmi Gazete: 30.03.2013 tarihli 28603 sayılı) https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/03/20130330-4.htm (Erişim tarihi: 01/09/2025).
14. 14. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2021/6770 E., 2022/2427 K. sayılı ilamı. https://karararama.yargitay.gov.tr (Erişim tarihi: 01/09/2025).
15. 15. Türk Ceza Kanununda Tanımlanan Yaralama Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi Rehberi. Adli Tıp Kurumu. İstanbul; 2019. https://www.atk.gov.tr/tckyaralama24-06-19.pdf (Erişim tarihi: 01/09/2025).
16. 16. Kaya A, Çelik C, Aktaş EÖ. Yargıtay kararları ışığında trafik kazasına bağlı maluliyet oranı hesaplamalarında dikkat edilecek unsurlar. The Bulletin of Legal Medicine. 2020;25(3):176-81.
17. 17. Hilal A, Akgündüz E, Kaya K, Yılmaz K, Çekin N. Çukurova üniversitesi tıp fakültesi adli tıp anabilim dalına gelen maluliyet raporlarının retrospektif olarak değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni. 2017;22(3):189-93.
18. 18. Hilal A. Maluliyet hesaplamalarında karşılaşılan sorunlar. Adli Tıp Bülteni. 2016;21(2).
19. 19. Ata U, Şenol E, Çelik C. Ege üniversitesi tıp fakültesi adli tıp anabilim dalına başvuran olguların meslekte kazanma gücünde kayıp oranları ile engellilik oranlarının karşılaştırılması. The Bulletin of Legal Medicine. 2021;26(3):180-8.
20. 20. Ünal V, Yurtseven A. Erdoğan M. Travma sonrası meydana gelen alt ekstremite amputasyonlarında etiyoloji ve maluliyet değerlendirilmesi. The Bulletin of Legal Medicine. 2016;21(1):31-8.
21. 21. Eroğlu İ, Küpeli A. Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı ve Engel Oranı Değerlendirmesinde Kullanılan Yönetmeliklerin Karşılaştırılması. Adli Tıp Bülteni. 2020;25(3):182-90.
22. 22.Yürürdurmaz B, Ünüvar Göçeoğlu Ü, Kıymet Özkan ME, Balcı Y.Maluliyet Oran Hesaplarında Tek Travma Modeli Üzerinden Farklı Cetvellerin Karşılaştırılması: Tanımlayıcı Çalışma. Türkiye Klinikleri J Foren Sci Leg Med. 2024;21(2):70-8.
23. 23.Kadı MR, Kadı G, Balcı Y, Göçeoğlu ÜÜ. Meslekte kazanma gücü kaybı oranları ile takdir oranlarının değerlendirilmesi: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi tıp fakültesi adli tıp anabilim dalı olguları. The Bulletin of Legal Medicine. 2018;23(2):77-88.
24. 24.Gürbüz V. 2013-2016 yılları arasında Necmettin ErbakanÜniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Adli Tıp Ana bilim dalı tarafından yazılan maluliyet raporlarının değerlendirilmesi, ülkemizdeki ve dünya çapındaki kıyaslamaları (Tıpta Uzmanlık Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi; 2017.
25. 25.Vural T, Şener MT, Kök AN. Comparison of Disability RatesAfter Traffic Accidents According to Legislation Regulations.Bull Leg Med. 2022;27(3):254-261.
26. 26.Peden M, Scurfield R, Sleet D, (eds). World Report on RoadTraffic Injury Prevention. Geneva: World Health Organization;2004.
27. 27.Hekimoğlu Y, Gümüş O, Kartal E ve ark. Maluliyet Oranlarının Yaş ve Cinsiyet ile İlişkisinin Değerlendirilmesi. Van Tıp Dergisi. 2015;24(3):173-81.
28. 28.Uludağ BS. Trafik kazalarına bağlı vertebra yaralanmalarına yönelik maluliyet değerlendirilmesi (Tıpta Uzmanlık Tezi).İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi; 2024.
29. 29.World Health Organization. Global status report on road safety2023. https://www.who.int/publications/i/item/9789241565684. (Erişim Tarihi:01/09/2025).
30. 30.Altun G, Azmak D, Yılmaz A, Yılmaz G. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Adli Olguların Özellikleri. Adli Tıp Bülteni. 1997;2(2):62-6.
31. 31.Kanal T. Bursa uludağ üniversitesi tıp fakültesi Acil Servisi’ne 2020 yılında başvuran adli olguların değerlendirilmesi (Tıpta Uzmanlık Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi; 2022.
32. 32.Yetiş H. Pamukkale üniversitesi tıp fakültesi adli tıp anabilim dalında 2013-2022 yılları arasında adli olaylarda maluliyetdurumunun belirlenmesi amacıyla muayene edilen hastalarınmedikolegal değerlendirilmesi (Tıpta Uzmanlık Tezi). Pamukkale Üniversitesi; 2024.
33. 33.Düzcan AM, Durak D, Fedakar R, Türkmen İnanır N. Adli tıpana bilim dalı tarafından düzenlenen maluliyet raporlarının retrospektif incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2023;49(1):9-16.
34. 34.Serinken M, Özen M. Pediyatrik yaş grubunda trafik kazası sonucu oluşan yaralanmalar ve özellikleri. Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi. 2011;17(3):243-7.
35. 35.Bostanci K. Sivas cumhuriyet üniversitesi tıp fakültesi adli tıp anabilim dalı’nda 2020-2023 yılları arasında alt ekstremite yaralanması bulunan olgulara düzenlenen maluliyet raporlarının değerlendirilmesi (Tıpta Uzmanlık Tezi). Sivas CumhuriyetÜniversitesi; 2025.
36. 36.Polat O. Adli travmatolojide trafik kazalarına genel bakış. AdliTıp Bülteni. 1996;1(1):18-25.
37. 37.Şenol E, Çelik C, Ata U, Meral O, Özkayın N. Ekstremite kırığı olgularında tedavi seçeneklerinin ve meslekte çalışma gücü kaybı ve engellilik oranlarının karşılaştırılması. Adli Tıp Bülteni. 2019;24(2):108-14.
38. 38.Eröz H. Kas iskelet sistemi sonucu oluşan maluliyet durumunun "Amerikan tıp birliği (american medical association) yaralanma kılavuzu" ile ülkemizde yürürlükte olan"çalışma gücü ve meslekte kazanma gücü kaybı oranı tespit işlemleri yönetmeliği" cetveli ile olgular üzerinden karşılaştırılması ve öneriler (Tıpta Uzmanlık Tezi). Gaziantep Üniversitesi; 2022.
39. 39.Eroğlu İ. 2015-2016 yılları arasında adli tıp anabilim dalında çalışma gücü ve meslekte kazanma gücü kaybı oranı tespit işlemleri yönetmeliği cetvelleri kullanılarak düzenlenmiş iş gücü kaybı (maluliyet) konulu rapor sonuçlarının özürlülükölçütü, sınıflandırması ve özürlülere verilecek sağlık kuruluraporları hakkında yönetmeliğindeki özür oranları cetveli ile karşılaştırılması (Tıpta Uzmanlık Tezi). Süleyman DemirelÜniversitesi; 2017.
40. 40.Köyük H. Erciyes üniversitesi tıp fakültesi adli tıp anabilim dalına başvuran maluliyet olgularının değerlendirilmesi ve ölçütlerin karşılaştırılması. (Tıpta Uzmanlık Tezi). Erciyes Üniversitesi; 2022.
41. 41.Birgen N, Okudan M, İnanıcı MA, Okyay M. İş kazasına bağlı olgularda maluliyet oranı hesaplanması adli tıp açısındandeğerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni. 1999;4(3):101-8.
42. 42.Aygün İN. 2023 yılında süleyman demirel üniversitesi tıp fakültesi adli tıp ana bilim dalına başvuran maluliyetolgularının değerlendirilmesi ve ölçütlerin karşılaştırılması. (Tıpta Uzmanlık Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi; 2024.
43. 43.Öztürk AM. Üst ekstremite yaralanması bulunan olgularınçalışma gücü ve meslekte kazanma gücü kaybı oranı tespit işlemleri yönetmeliği’ne ve erişkinler için engellilik değerlendirmesi hakkında yönetmelik’e göre maluliyet/engellilik durumlarının karşılaştırılması. (Tıpta Uzmanlık Tezi). Kocaeli Üniversitesi; 2023.