Migren Özellikleri, Uyku Kalitesi Ve İnsomnia Arasındaki İlişki: Hiyerarşik Bir Analiz

Öz

Bu çalışmanın amacı, migren özellikleri, uyku kalitesi ve insomnia şiddeti arasındaki ilişkiyi hiyerarşik bir yaklaşımla incelemektir. ICHD-3 kriterlerine göre migren tanısı alan toplam 50 hasta; İnsomnia Şiddet İndeksi (ISI), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Baş Ağrısı Etki Testi (HIT-6) ve Beck Depresyon ve Anksiyete Envanterleri kullanılarak prospektif olarak değerlendirildi. Kohortun %70'inin kötü uyku kalitesine sahip olduğu ve %68'inin sabah baş ağrısı bildirdiği anlamlı bir uyku yükü saptandı. İki aşamalı hiyerarşik lineer regresyon analizi uygulandı; ağrı şiddeti (VAS) ve yeti yitimini (HIT-6) içeren Model 1, insomniadaki varyansın %22'sini açıkladı (R2=0.22, p=0,003). Model 2'de depresif ve anksiyete semptomlarının eklenmesi, açıklanan varyansı anlamlı şekilde %54'e çıkardı (ΔR²=0,32, p<0,001). Özellikle, nihai modelde baş ağrısıyla ilişkili klinik parametreler anlamlılığını yitirirken, depresif semptomlar insomnia şiddetinin en güçlü bağımsız belirleyicisi olarak öne çıktı. Kronik migrenliler, epizodik hastalara kıyasla anlamlı derecede yüksek insomnia ve depresyon skorları sergiledi. Bu bulgular, migren ve uyku bozuklukları arasındaki ilişkinin sadece ağrı özelliklerinden ziyade, eşlik eden affektif sıkıntı tarafından domine edildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, migren popülasyonunda insomniayı etkili bir şekilde yönetmek için psikolojik tarama ve duygudurum stabilizasyonunu içeren multidisipliner bir yaklaşım şarttır.

Anahtar Kelimeler

• Migren
• Uyku Kalitesi
• İnsomni
• Uyku Hastalıkları
• Merkezi Desensitizasyon

The Relationship Between Migraine Characteristics, Sleep Quality, and Insomnia: A Hierarchical Analysis

Öz

The aim of this study was to investigate the relationship between migraine characteristics, sleep quality, and insomnia severity using a hierarchical approach. A total of 50 patients diagnosed with migraine according to ICHD-3 criteria were prospectively evaluated using the Insomnia Severity Index (ISI), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Headache Impact Test (HIT-6), and Beck Depression and Anxiety Inventories. The cohort exhibited a significant sleep burden, with 70% of participants classified as poor sleepers and 68% reporting morning headaches. Hierarchical linear regression analysis was performed in two steps; Model 1, including pain intensity (VAS) and disability (HIT-6), explained 22% of the variance in insomnia (R2=0.22, p=0,003). The addition of depressive and anxiety symptoms in Model 2 significantly increased the explained variance to 54% (ΔR²=0.32, p<0.001). Notably, in the final model, headache-related clinical parameters lost their significance, while depressive symptoms emerged as the strongest independent predictor of insomnia severity. Chronic migraineurs showed significantly higher insomnia and depression scores compared to episodic patients. These findings suggest that the relationship between migraine and sleep disturbances is predominantly driven by comorbid affective distress rather than pain characteristics alone. In conclusion, a multidisciplinary approach integrating psychological screening and mood stabilization is essential for effectively managing insomnia in the migraine population.

Anahtar Kelimeler

• Migraine
• Sleep Quality
• İnsomnia
• Sleep Disorders
• Central Sensitization

Kaynakça

1. 1. Stovner LJ, Hagen K, Linde M, Steiner TJ. The global prevalence of headache: an update, with analysis of the influences of methodological factors on prevalence estimates. J Headache Pain. Apr 12 2022;23(1):34. doi:10.1186/s10194-022-01402-2
2. 2. Caponnetto V, Deodato M, Robotti M, et al. Comorbidities of primary headache disorders: a literature review with meta-analysis. J Headache Pain. Jul 14 2021;22(1):71. doi:10.1186/s10194-021-01281-z
3. 3. Rains JC. Sleep and Migraine: Assessment and Treatment of Comorbid Sleep Disorders. Headache. Jul 2018;58(7):1074–1091. doi:10.1111/head.13357
4. 4. Dresler T, Caratozzolo S, Guldolf K, et al. Understanding the nature of psychiatric comorbidity in migraine: a systematic review focused on interactions and treatment implications. J Headache Pain. May 9 2019;20(1):51. doi:10.1186/s10194-019-0988-x
5. 5. Rains JC, Poceta JS. Headache and sleep disorders: review and clinical implications for headache management. Headache. Oct 2006;46(9):1344–63. doi:10.1111/j.1526-4610.2006.00578.x
6. 6. Lipton RB, Seng EK, Chu MK, et al. The Effect of Psychiatric Comorbidities on Headache-Related Disability in Migraine: Results From the Chronic Migraine Epidemiology and Outcomes (CaMEO) Study. Headache. Sep 2020;60(8):1683–1696. doi:10.1111/head.13914
7. 7. Dikmen PY, Bozdağ M, Güneş M, et al. Migren Hastalarında Baş Ağrısı Etki Testinin (HIT-6) Türkçe Versiyonunun Güvenilirliği ve Geçerliliği. Noro-Psikyatri Arsivi. 2021;58(4):300–307.
8. 8. Boysan M, Güleç M, BEŞİROĞLU L, Kalafat T. Psychometric properties of the Insomnia Severity Index in Turkish sample. Alpha Psychiatry. 2021;11(3):248–252.

9. 9. Hisli N. Beck depresyon envanterinin universite ogrencileri icin gecerliligi, guvenilirligi.(A reliability and validity study of Beck Depression Inventory in a university student sample). J Psychol. 1989;7:3–13.
10. 10. Ulusoy M, Sahin NH, Erkmen H. Turkish version of the Beck Anxiety Inventory: psychometric properties. Journal of cognitive psychotherapy. 1998;12(2):163.
11. 11. MY A. Pittsburgh uyku kalitesi indeksinin gecerligi ve guvenirligi. Turk Psikiyatri Dergisi. 1996;7:107–115.
12. 12. Ağargün MY, Çilli AS, Kara H, et al. Epworth Uykululuk Ölçeği'nin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi. 1999;10(4):261–267.
13. 13. Rosignoli C, Ornello R, Onofri A, et al. Applying a biopsychosocial model to migraine: rationale and clinical implications. J Headache Pain. Aug 11 2022;23(1):100. doi:10.1186/s10194-022-01471-3
14. 14. Tiseo C, Vacca A, Felbush A, et al. Migraine and sleep disorders: a systematic review. J Headache Pain. Oct 27 2020;21(1):126. doi:10.1186/s10194-020-01192-5
15. 15. Goadsby PJ, Holland PR, Martins-Oliveira M, Hoffmann J, Schankin C, Akerman S. Pathophysiology of Migraine: A Disorder of Sensory Processing. Physiol Rev. Apr 2017;97(2):553–622. doi:10.1152/physrev.00034.2015