Asistan Hekimlerin Ruh Sağlığı Durumu: Bir Üniversite Hastanesinde Depresyon ve Anksiyete Üzerine Kesitsel Bir Çalışma

Öz

Bu çalışma, bir üniversite hastanesinde görev yapan asistan hekimlerin depresif belirti ve anksiyete belirti şiddetini değerlendirmeyi ve bu durumları etkileyen faktörleri saptamayı amaçlamaktadır. Depresyon ve anksiyete semptomlarının çalışma koşulları, iş yeri ilişkileri ve sosyal işlevsellik ile ilişkili olması beklenmiştir. Kesitsel tipteki bu araştırmaya, bir üniversite hastanesinde gönüllülük esasına göre katılan 283 asistan hekim dahil edilmiştir. Veriler; Beck Depresyon Envanteri (BDE), Beck Anksiyete Envanteri (BAE) ve araştırmacılar tarafından hazırlanan yapılandırılmış sosyodemografik veri formu aracılığıyla toplanmıştır. Anlamlı derecede yüksek BDE ve BAE puanları; kadın cinsiyet (p<0,001) ve aktif psikiyatrik ilaç kullanımı (sırasıyla p=0,029 ve p=0,027) ile ilişkili bulunmuştur. Belirlenen temel stresörler arasında günlük 30’dan fazla hasta muayenesi, nöbet sayısının aşırı bulunması ve sosyal aktivitelere katılım yetersizliği yer almaktadır. Ayrıca tehdide maruz kalma, akran desteği eksikliği, üstlerle zayıf ilişkiler ve takdir görmeme gibi olumsuz iş yeri deneyimleri, artan psikolojik sıkıntı ile güçlü korelasyon göstermiştir. İş memnuniyetsizliği, branş değişikliği isteği, yetersiz fiziksel koşullar ve mesleki geleceğe dair karamsarlık diğer katkıda bulunan faktörler olarak saptanmıştır. Uzmanlık eğitimi sırasında intihar düşüncesi varlığı yüksek BDI puanlarıyla ilişkili bulunurken (p<0,001); düşük mesleki tecrübe ve kıdem, BAI puanlarıyla anlamlı bir negatif korelasyon sergilemiştir (sırasıyla r=-0,177, p=0,003 ve r=-0,146, p=0,014). Uyarlanmış regresyon modellerinde, kadın cinsiyeti, daha az mesleki deneyim yılı, mevcut psikiyatrik ilaç kullanımı ve sosyal aktivitelere sınırlı katılım, hem BDI hem de BAI puanlarıyla bağımsız olarak ilişkili kalmıştır. Bu sonuçlar asistan hekimler arasındaki depresyon ve anksiyete düzeylerinin değiştirilebilir mesleki ve çevresel faktörlerle yakından ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Bu koşulları iyileştirmeye yönelik hedefe yönelik müdahaleler, eğitim sürecindeki hekimlerin ruh sağlığını desteklemek adına elzemdir.

Anahtar Kelimeler

• Depresyon
• anksiyete
• asistan hekim
• çalışma koşulları
• intihar

Mental Health Status of Medical Residents: A Cross-Sectional Study of Depression and Anxiety in a University Hospital

Öz

This study aims to assess the severity of depressive and anxiety symptoms among medical residents in a university hospital and identify the factors associated with these symptoms. We expected depression and anxiety symptoms to be associated with working conditions, workplace relationships, and social functioning. This cross-sectional study included 283 medical residents at a university hospital who participated on a voluntary basis. Data were collected using the Beck Depression Inventory (BDI), the Beck Anxiety Inventory (BAI) and a structured sociodemographic data form designed by the researchers. Significantly higher BDI and BAI scores were associated with female gender (p<0.001) and current use of psychiatric medication (p=0.029 and p=0.027, respectively). Key stressors identified included seeing more than 30 patients per day, finding the number of shifts excessive, and perceived inability to participate in social activities. Furthermore, negative workplace experiences -including exposure to threats, lack of peer support, poor relationships with superiors, and feeling unappreciated- were strongly correlated with increased psychological distress. Other contributing factors were overall workplace dissatisfaction, the desire to specialize in a different field, inadequate physical conditions, and a bleak professional outlook for one’s branch. Suicidal ideation during residency was specifically linked to higher depressive symptom severity (p<0.001). Lower professional experience and lower period of residency showed a significant negative correlation with anxiety scores (r=-0.177, p=0.003 and r=-0.146, p=0.014, respectively). In the adjusted regression models, female gender, fewer years of professional experience, current psychiatric medication use, and limited participation in social activities remained independently associated with higher BDI and BAI scores. These results suggest that severity of depressive and anxiety symptoms among resident physicians are closely related to modifiable occupational and environmental factors. Targeted interventions to improve these conditions are essential to support the mental well-being of physicians in training.

Anahtar Kelimeler

• Depression
• Anxiety
• Medical Resident
• Working Condition
• Suicide

Kaynakça

1. 1. Gray P, Senabe S, Naicker N. Workplace-based organizational interventions promoting mental health and happiness among healthcare workers: a realist review. Int J Environ Res Public Health. 2019;16(22):4396.
2. 2. Waithera HW, Ndumwa HP, Njiro BJ, et al. Alcohol use disorders among healthcare professionals: a call for action. Health Promot Int. 2024;39(3):daae121.
3. 3. Akan M, Akan A, Aydin Y, et al. Evaluation of healthcare workers in terms of burnout and psychiatric symptoms during the COVID-19 pandemic. Med Sci. 2021;10(4):1151-1158.
4. 4. Türk Tabipleri Birliği. Asistan hekimin hakları var! Talep ediyoruz: nitelikli uzmanlık eğitimi. 2017. Accessed July 9, 2024. https://www.ttb.org.tr/yayin_goster.php?Guid=76d80bf2-9480-11e7-914a-a458ccf77150
5. 5. Mata DA, Ramos MA, Bansal N, et al. Prevalence of depression and depressive symptoms among resident physicians: a systematic review and meta-analysis. JAMA. 2015;314(22):2373–2383.
6. 6. Caplan RP. Stress, anxiety, and depression in hospital consultants, general practitioners, and senior health service managers. BMJ. 1994;309(6964):1261-1263.
7. 7. Demiral Y, Akvardar Y, Ergör A, Ergör G. Üniversite hastanesinde çalışan hekimlerde iş doyumunun anksiyete ve depresyon düzeylerine etkisi. Dokuz Eylul Üniv Tip Fak Derg. 2006;20(3):157-164.
8. 8. Başpınar R, Cihan F, Kutlu R. Tıpta uzmanlık öğrencisi hekimlerde depresyon sıklığı ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Medical J Mustafa Kemal Univ. 2016;7(2):1-9.

9. 9. Gören EN. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi ’nde Çalışan Asistan Hekimlerin Beck Depresyon Ölçeğiyle Depresyon Seviyelerinin Ve Nedenlerinin Belirlenmesi (Tıpta Uzmanlık Tezi). İzmir Katip Çelebi Üniversitesi; 2019.
10. 10. Çete A. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışan doktorlarda tükenmişlik ve depresyon düzeyleri ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi (Tıpta Uzmanlık Tezi). İzmir Katip Çelebi Üniversitesi; 2018.
11. 11. Şehitoğlu Alpağut G, Ayvat P, Parlak İ. Acil tıp asistan hekimleri ve diğer dahili branş asistan hekimleri arasında depresyon ölçeğinin karşılaştırılması. Forbes J Med. 2022;3(3):284-290.
12. 12. Verulava T, Jorbenadze R, Dangadze B, Leila K. Nurses’ work environment characteristics and job satisfaction: Evidence from Georgia. Gazi Med J. 2018;29(1):12-16.
13. 13. Beck AT, Ward CH, Mendelson M, Mock J, Erbaugh J. An inventory for measuring depression. Arch Gen Psychiatry. 1961;4(6):561-571.
14. 14. Hisli N. A reliability and validity study of Beck Depression Inventory in a university student sample. J Psychol. 1989;7:3-13.
15. 15. Beck AT, Epstein N, Brown G, Steer RA. An inventory for measuring clinical anxiety: psychometric properties. J Consult Clin Psychol. 1988;56(6):893.
16. 16. Ulusoy M, Sahin NH, Erkmen H. Turkish version of the Beck Anxiety Inventory: psychometric properties. J Cogn Psychother. 1998;12(2):163.
17. 17. Çeler A. Tıp fakültesi’ndeki araştırma görevlilerinde depresyon düzeyinin iş doyumu ile ilişkisinin incelenmesi. Konuralp Med J. 2015;7(2):125-134.
18. 18. Zhou AY, Panagioti M, Esmail A, et al. Factors associated with burnout and stress in trainee physicians: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open. 2020;3(8):e2013761.
19. 19. Ong AM-L, Fong WW-S, Chan AK-W, Phua G-C, Tham C-K. Evaluating the educational environment in a residency programme in Singapore: can we help reduce burnout rates? Singapore Med J. 2020;61(9):476-483.