Farkındalıktan Uygulamaya: Kalp Yetersizliğinde Demir Eksikliği Yönetimi — Türkiye'deki Kardiyologlar Arasında Ulusal Bir Anket Çalışması

Öz

Demir eksikliği (DE), kalp yetersizliğinde (KY) sık görülen ve klinik açıdan önemli bir eşlik eden durumdur. Güncel kılavuzlar, demir durumunun ferritin ve transferrin satürasyonu (TSAT) ile sistematik olarak değerlendirilmesini ve uygun hastalarda intravenöz demir tedavisinin uygulanmasını önermektedir. Bu çalışmada, Türkiye’deki kardiyologlar arasında demir eksikliği yönetimine ilişkin farkındalık düzeyi, tanısal yaklaşımlar, tedavi tercihleri ve algılanan engeller değerlendirilmiştir. Kardiyoloji asistanları, uzmanları ve akademisyenlerini kapsayan ulusal, kesitsel bir anket çalışması gerçekleştirildi. On bir sorudan oluşan anket ile düşük veya hafif azalmış ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetersizliği hastalarında kılavuz farkındalığı, tanısal değerlendirme alışkanlıkları, tedavi uygulamaları ve intravenöz demir kullanımına yönelik engeller incelendi. Toplam 267 kardiyolog çalışmaya dahil edildi. Katılımcıların büyük çoğunluğu kalp yetersizliğinde demir eksikliği yönetimine ilişkin güncel önerilere aşinaydı (%94,4). En sık istenen testler ferritin (%91,0) ve hemoglobin (%88,4) iken, TSAT’ın rutin olarak değerlendirildiğini bildirenlerin oranı %63,3 idi. Katılımcıların %61,4’ü Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin demir eksikliği tanımını doğru olarak belirledi. TSAT’ın rutin kullanımı, kılavuz temelli demir eksikliği tanımının doğru bilinmesi ile anlamlı düzeyde ilişkiliydi (%75,7’ye karşı %36,7; p<0,001). İntravenöz demir tedavisi katılımcıların %73,8’i tarafından tercih edilmesine rağmen, yalnızca %22,5’i bu tedaviyi rutin olarak uyguladığını bildirdi. Başlıca engeller infüzyon organizasyonu (%51,3), iş yükü (%44,6) ve geri ödeme/raporlama süreçleri (%34,8) olarak saptandı. Kardiyologlar arasında demir eksikliği konusunda yüksek farkındalık bulunmasına rağmen, kılavuzların önerdiği tanısal ve tedavi yaklaşımlarının uygulanmasında önemli eksiklikler devam etmektedir. TSAT’ın yetersiz kullanımı ve intravenöz demir tedavisinin rutin uygulamadaki düşük kullanım oranları, güncel demir eksikliği yönetimindeki temel sorunun farkındalıktan ziyade uygulama olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• kalp yetersizliği
• demir eksikliği
• transferrin saturasyonu
• intravenöz demir
• ferrik karboksimaltoz
• anket
• kılavuz uygulamaları

From Awareness to Implementation: Iron Deficiency Management in Heart Failure — A National Survey of Cardiologists in Türkiye

Öz

Iron deficiency (ID) is a common comorbidity in heart failure (HF). Current guidelines recommend systematic assessment of iron status using ferritin and transferrin saturation (TSAT) and intravenous iron therapy for eligible patients. This study evaluated awareness, diagnostic practices, treatment preferences, and perceived barriers related to ID management among cardiologists in Türkiye. A national cross-sectional survey was conducted among cardiology residents, specialists, and academic cardiologists. An 11-item questionnaire assessed guideline awareness, diagnostic testing patterns, treatment practices, and barriers to intravenous iron use in patients with HF and reduced or mildly reduced ejection fraction. A total of 267 cardiologists were included. Most participants were familiar with contemporary recommendations for ID management in HF (94.4%). Ferritin (91.0%) and hemoglobin (88.4%) were the most frequently requested tests, whereas TSAT was routinely assessed by 63.3%. The European Society of Cardiology definition of ID was correctly identified by 61.4% of respondents. Routine TSAT use was strongly associated with correct recognition of guideline-defined ID (75.7% vs. 36.7%, p<0.001). Although intravenous iron was preferred by 73.8% of participants, only 22.5% reported routine administration. The main barriers were infusion logistics (51.3%), workload (44.6%), and reimbursement/reporting procedures (34.8%). Despite high awareness of ID among cardiologists, important gaps remain in the implementation of guideline-recommended diagnostic and therapeutic strategies. Underuse of TSAT and low rates of routine intravenous iron administration indicate that the major challenge in contemporary ID management is implementation rather than recognition.

Anahtar Kelimeler

• heart failure
• iron deficiency
• transferrin saturation
• intravenous iron
• ferric carboxymaltose
• survey
• guideline implementation

Kaynakça

1. 1. McDonagh, T. A., Metra, M., Adamo, M., Baumbach, A., Böhm, M., Burri, H., Čelutkiene, J., Chioncel, O., Cleland, J. G. F., Coats, A. J. S., Crespo-Leiro, M. G., Farmakis, D., Gardner, R. S., Gilard, M., Heymans, S., Hoes, A. W., Jaarsma, T., Jankowska, E. A., Lainscak, M., … Koskinas, K. C. (2021). 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. In European Heart Journal (Vol. 42, Issue 36, pp. 3599–3726). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
2. 2. McDonagh, T. A., Metra, M., Adamo, M., Gardner, R. S., Baumbach, A., Böhm, M., Burri, H., Butler, J., Celutkiene, J., Chioncel, O., Cleland, J. G. F., Crespo-Leiro, M. G., Farmakis, D., Gilard, M., Heymans, S., Hoes, A. W., Jaarsma, T., Jankowska, E. A., Lainscak, M., … Zeppenfeld, K. (2023). 2023 Focused Update of the 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure Developed by the task force for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure of the European Society of Cardiology (ESC) With the special contribution of the Heart Failure Association (HFA) of the ESC. European Heart Journal, 44(37), 3627–3639. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad195
3. 3. Anker, S. D., Comin Colet, J., Filippatos, G., Willenheimer, R., Dickstein, K., Drexler, H., Lüscher, T. F., Bart, B., Banasiak, W., Niegowska, J., Kirwan, B.-A., Mori, C., von Eisenhart Rothe, B., Pocock, S. J., Poole-Wilson, P. A., & Ponikowski, P. (2009). Ferric Carboxymaltose in Patients with Heart Failure and Iron Deficiency. New England Journal of Medicine, 361(25), 2436–2448. https://doi.org/10.1056/nejmoa0908355
4. 4. Ponikowski P, van Veldhuisen DJ, Comin-Colet J, Ertl G, Komajda M, Mareev V, McDonagh T, Parkhomenko A, Tavazzi L, Levesque V, Mori C, Roubert B, Filippatos G, Ruschitzka F, Anker SD; CONFIRM-HF Investigators. Beneficial effects of long-term intravenous iron therapy with ferric carboxymaltose in patients with symptomatic heart failure and iron deficiency†. Eur Heart J. 2015 Mar 14;36(11):657-68. doi: 10.1093/eurheartj/ehu385. Epub 2014 Aug 31. PMID: 25176939; PMCID: PMC4359359.
5. 5. Ponikowski P, Kirwan B, Anker S et al. Ferric carboxymaltose for iron deficiency at discharge after acute heart failure: a multicentre, double-blind, randomised, controlled trial The Lancet, 2020; 396, 1895-1904
6. 6. Mentz RJ, Garg J, Rockhold FW, Butler J, De Pasquale CG, Ezekowitz JA, Lewis GD, O'Meara E, Ponikowski P, Troughton RW, Wong YW, She L, Harrington J, Adamczyk R, Blackman N, Hernandez AF; HEART-FID Investigators. Ferric Carboxymaltose in Heart Failure with Iron Deficiency. N Engl J Med. 2023 Sep 14;389(11):975-986. doi: 10.1056/NEJMoa2304968. Epub 2023 Aug 26. PMID: 37632463.
7. 7. Anker SD, Friede T, Butler J, et al. Intravenous Ferric Carboxymaltose in Heart Failure With Iron Deficiency: The FAIR-HF2 DZHK05 Randomized Clinical Trial. JAMA. 2025;333(22):1965–1976. doi:10.1001/jama.2025.3833
8. 8. Anker SD, Karakas M, Mentz RJ, Ponikowski P, Butler J, Khan MS, Talha KM, Kalra PR, Hernandez AF, Mulder H, Rockhold FW, Placzek M, Röver C, Cleland JGF, Friede T. Systematic review and meta-analysis of intravenous iron therapy for patients with heart failure and iron deficiency. Nat Med. 2025 Aug;31(8):2640-2646. doi: 10.1038/s41591-025-03671-1. Epub 2025 Mar 30. PMID: 40159279; PMCID: PMC12353798.

9. 9. Alak Ç, Çiriş Ş, Yurdalan FF, Hunutlu FÇ, Kumral Z, Şentürk T. The adjusted ferritin inflammation index: a novel metric for predicting mortality in heart failure with reduced and mildly reduced ejection fraction. ESC Heart Fail. 2026 Feb 3;13(1):xvag028. doi: 10.1093/eschf/xvag028. PMID: 41711229; PMCID: PMC13108301.
10. 10. Kido K, Beavers CJ, Dulnuan K, Fida N, Guglin M, Ilonze OJ, Mentz RJ, Narang N, Rajagopalan N, Ramu B, Sattar Y, Sokos G, Jankowska EA. Management of Iron Deficiency in Heart Failure: Practical Considerations and Implementation of Evidence-Based Iron Supplementation. JACC Heart Fail. 2024 Dec;12(12):1961-1978. doi: 10.1016/j.jchf.2024.05.014. Epub 2024 Jul 10. Erratum in: JACC Heart Fail. 2024 Nov;12(11):1956-1960. doi: 10.1016/j.jchf.2024.09.002. PMID: 39001744.
11. 11. Messner M, Pölzl G, Adlbrecht C, Altenberger J, Auer J, Berent R, Dörler J, Zaruba MM, Ebner C, Fruhwald F, Hülsmann M, Mörtl D, Rainer PP, Rab A, Weber T, Berger R; Heart Failure Working Group of The Austrian Society for Cardiology. Diagnosis and treatment of iron deficiency in chronic heart failure: Position statement of the heart failure working group of the Austrian Society of Cardiology. Wien Klin Wochenschr. 2025 Mar;137(Suppl 3):143-156. doi: 10.1007/s00508-025-02521-x. Epub 2025 May 6. Erratum in: Wien Klin Wochenschr. 2025 Dec;137(23-24):802-803. doi: 10.1007/s00508-025-02576-w. PMID: 40327072; PMCID: PMC12055910.
12. 12. Lanser L, Pölzl G, Messner M, Ungericht M, Zaruba MM, Hirsch J, Hechenberger S, Obersteiner S, Koller B, Haschka D, Ulmer H, Weiss G. Prevalence of iron deficiency in acute and chronic heart failure according to different clinical definitions. ESC Heart Fail. 2025 Jun;12(3):1606-1619. doi: 10.1002/ehf2.15170. Epub 2025 Feb 11. PMID: 39930934; PMCID: PMC12055403.
13. 13. Alnuwaysir RIS, Bomer N, Anker SD, van Veldhuisen DJ, Voors AA, van der Meer P, Beverborg NG. Iron deficiency definitions and their clinical and prognostic associations across the spectrum of left ventricular ejection fraction in heart failure. Eur J Heart Fail. 2026 May 11;28(2):233-244. doi: 10.1093/ejhf/xuag031. PMID: 41771143.
14. 14. Ahmed M, Zulfiqar E, Hashmi TM, Zia R, Ashraf H, Naveed MA, Ahmed R, Rana JS, Ahmed F, Greene SJ, Fudim M, Mentz RJ, Fonarow GC. Intravenous ferric carboxymaltose in patients with heart failure and iron deficiency: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials with trial sequential analysis. ESC Heart Fail. 2026 Feb 3;13(1):xvaf018. doi: 10.1093/eschf/xvaf018. PMID: 41711738; PMCID: PMC13108314.
15. 15. Cheema B, Chokshi A, Orimoloye O, Ardehali H. Intravenous Iron Repletion for Patients With Heart Failure and Iron Deficiency: JACC State-of-the-Art Review. J Am Coll Cardiol. 2024 Jun 25;83(25):2674-2689. doi: 10.1016/j.jacc.2024.03.431. PMID: 38897678.
16. 16. Çavuşoğlu, Y., Altay, H., Çetiner, M., Güvenç, T. S., Temizhan, A., Ural, D., Yeşilbursa, D., Yıldırım, N., & Yılmaz, M. B. (2017). Iron deficiency and anemia in heart failure. In Turk Kardiyoloji Dernegi Arsivi (Vol. 45, pp. 1–38). Turkish Society of Cardiology. https://doi.org/10.5543/tkda.2017.79584