İdame Hemodiyaliz Hastalarında Diyaliz Dozu ile Plazma Aterojenik İndeksi Arasındaki İlişki: Vücut Ağırlığının Rolü

Öz

Bu çalışma, idame hemodiyaliz hastalarında tek havuzlu Kt/V (spKt/V) ile plazma aterojenik indeksi arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi ve vücut ağırlığının bu ilişki üzerindeki potansiyel etkisini araştırmayı amaçlamıştır. Bu tek merkezli, kesitsel çalışmaya idame hemodiyaliz tedavisi gören altmış yetişkin hasta dahil edilmiştir. AIP, mmol/L cinsinden ifade edilen konsantrasyonlar kullanılarak log10[trigliserit / HDL kolesterol] şeklinde hesaplanmıştır. spKt/V ile lipid parametreleri arasındaki ilişkiler Pearson ve Spearman korelasyon analizleri kullanılarak değerlendirilmiş ve bağımlı değişken olarak AIP ile çok değişkenli doğrusal regresyon modelleri oluşturulmuştur. Ortalama yaş 59.6±14.8 yıl olup, hastaların %60.0'ı erkekti ve %30.0'ında diabetes mellitus vardı. Ortalama spKt/V ve AIP sırasıyla 1.60±0.16 ve 0.172±0.238 idi. spKt/V, AIP ile ters orantılı (Pearson r=-0.350, p=0.006; Spearman ρ=-0.285, p=0.027) ve HDL kolesterol ile pozitif korelasyon gösterdi. LDL kolesterol veya toplam kolesterol ile anlamlı bir ilişki gözlenmedi. Düzeltilmemiş doğrusal regresyonda, daha yüksek spKt/V, daha düşük AIP ile ilişkiliydi (B=-0.507, p=0.006). Bu ilişki yaş, cinsiyet ve diyabet için yapılan düzeltmeden sonra zayıflamış (B=-0.348, p=0.050) ve vücut ağırlığı ile hemodiyaliz süresi için yapılan ek düzeltmeden sonra anlamsız hâle gelmiştir (B=-0.228, p=0.240). Daha yüksek spKt/V, daha olumlu bir trigliserit–HDL profili ile ilişkiliydi; ancak vücut ağırlığı ve hemodiyaliz süresine göre düzeltme sonrasında bu ilişki zayıfladı ve tam düzeltilmiş modelde spKt/V ile AIP arasında bağımsız bir ilişki gösterilemedi. Bu bulgular, vücut büyüklüğünün spKt/V ile aterojenik lipid fenotipi arasındaki gözlenen ilişkiyi önemli ölçüde etkileyebileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hemodiyaliz
• Trigliseridler
• Kolesterol
• HDL
• Aterojenik plazma indeksi
• Vücut ağırlığı

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir kamu kurumu, ticari kuruluş veya kâr amacı gütmeyen kuruluştan finansal destek alınmamıştır.

Proje Numarası

908

Etik Beyan

Çalışma protokolü, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Adana İl Sağlık Müdürlüğü Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bilimsel Araştırma Etik Kurulu tarafından 20 Kasım 2025 tarihinde 908 sayılı karar ile onaylanmıştır. Tüm katılımcılardan yazılı aydınlatılmış onam alınmıştır. Çalışma Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Teşekkür

Yazarların beyan edeceği herhangi bir teşekkür bulunmamaktadır.

Association Between Dialysis Dose and Atherogenic Index of Plasma in Maintenance Hemodialysis Patients: The Role of Body Weight

Öz

This study aimed to evaluate the association between single-pool Kt/V (spKt/V) and the atherogenic index of plasma (AIP) in maintenance hemodialysis patients and to investigate the potential influence of body weight on this relationship. Sixty adult patients receiving maintenance hemodialysis were included in this single-center, cross-sectional study. AIP was calculated as log10[triglyceride/HDL cholesterol], using concentrations expressed in mmol/L. Associations between spKt/V and lipid parameters were assessed using Pearson and Spearman correlation analyses, and multivariable linear regression models were constructed with AIP as the dependent variable. The mean age was 59.6±14.8 years, 60.0% of patients were male, and 30.0% had diabetes mellitus. Mean spKt/V and AIP were 1.60±0.16 and 0.172±0.238, respectively. spKt/V was inversely correlated with AIP (Pearson r=-0.350, p=0.006; Spearman ρ=-0.285, p=0.027) and positively correlated with HDL cholesterol. No significant associations were observed with LDL cholesterol or total cholesterol. In unadjusted linear regression, higher spKt/V was associated with lower AIP (B=-0.507, p=0.006). The association was attenuated after adjustment for age, sex, and diabetes (B=-0.348, p=0.050) and became nonsignificant after further adjustment for body weight and hemodialysis vintage (B=-0.228, p=0.240). Higher spKt/V was associated with a more favorable triglyceride–HDL profile; however, this association was attenuated after adjustment for body weight and hemodialysis vintage, and an independent association with AIP was not demonstrated in the fully adjusted model. These findings suggest that body size may substantially influence the observed relationship between spKt/V and the atherogenic lipid phenotype.

Anahtar Kelimeler

• Hemodialysis
• Tryglicerides
• Cholesterol
• HDL
• Atherogenic Index of Plasma
• Body Weight

Destekleyen Kurum

This study received no financial support from any public, commercial, or non-profit organization.

Proje Numarası

908

Etik Beyan

The study protocol was approved by the Scientific Research Ethics Committee of Adana City Training and Research Hospital, Republic of Türkiye Ministry of Health, Adana Provincial Health Directorate, on November 20, 2025 (Decision No: 908). Written informed consent was obtained from all participants. The study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki.

Teşekkür

The authors have no acknowledgements to declare.

Kaynakça

1. 1. Cohen-Hagai K. Cardiovascular disease and hemodialysis. Medicina (Kaunas). 2025;61(10):1796. doi:10.3390/medicina61101796.
2. 2. Kim JY, Chung SM, Kim NH. Managing dyslipidemia in chronic kidney disease: a comprehensive overview of evidence and recommendations. Korean J Intern Med. 2025;40(6):876-889. doi:10.3904/kjim.2025.099.
3. 3. Dobiásová M. Atherogenic index of plasma [log(triglycerides/HDL-cholesterol)]: theoretical and practical implications. Clin Chem. 2004;50(7):1113-1115. doi:10.1373/clinchem.2004.033175.
4. 4. Wu J, Zhou Q, Wei Z, Wei J, Cui M. Atherogenic index of plasma and coronary artery disease in the adult population: a meta-analysis. Front Cardiovasc Med. 2021;8:817441. doi:10.3389/fcvm.2021.817441.
5. 5. Lee MJ, Park JT, Han SH, et al. The atherogenic index of plasma and the risk of mortality in incident dialysis patients: results from a nationwide prospective cohort in Korea. PLoS One. 2017;12(5):e0177499. doi:10.1371/journal.pone.0177499.
6. 6. National Kidney Foundation. KDOQI clinical practice guideline for hemodialysis adequacy: 2015 update. Am J Kidney Dis. 2015;66(5):884-930. doi:10.1053/j.ajkd.2015.07.015.
7. 7. Liu W, Qiao Z, Xu Y, et al. Adjusting dialysis dose (Kt) scaled to body surface area (BSA) could be a more logical approach. PLoS One. 2024;19(10):e0311175. doi:10.1371/ journal.pone.0311175.
8. 8. Bugeja AL, Chan CT. Improvement in lipid profile by nocturnal hemodialysis in patients with end-stage renal disease. ASAIO J. 2004;50(4):328-331. doi:10.1097/01.MAT.0000130518.62960.43.

9. 9. Blankestijn PJ, Vos PF, Rabelink TJ, et al. High-flux dialysis membranes improve lipid profile in chronic hemodialysis patients. J Am Soc Nephrol. 1995;5(9):1703-1708. doi:10.1681/ASN.V591703.
10. 10. Kim DH, Park HC, Cho A, et al. Gender-specific spKt/V thresholds associated with mortality in maintenance hemodialysis patients: a nationwide Korean cohort study. Sci Rep. 2026;16:18277. doi:10.1038/s41598-026-45405-4.