Çeviri

UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ

Sayı: 24 21 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ

Öz

Uygur Budizmi’nin ortaya çıkışı belirli bir kültürel ortama dayanmaktadır. Uygur Budizmi, sadece Tohar, Çin, Soğd ve daha sonraki dönemlerde (13.-14. yüzyıllar) Tibet Budizminden kuvvetli bir şekilde etkilenmekle kalmamış, aynı zamanda hükümdarlığın Manihaizme sağladığı destek sayesinde Batı Uygur Hükümdarlığı’ndaki (9. yüzyılın ikinci yarısı, 13. yüzyıl) dinî ortamın şekillenmesine de yardımcı olmuştur. Budizm’in Manihaizm üzerindeki etkisi Manihaizm’in Budizm üzerindeki etkisinden çok daha güçlü bir etki yaratmış olsa da Manihaizm Uygurlar arasında Budist edebiyatın oluşmasında belirli bir rol oynamıştır. Uygurların yerel dininin zayıf izleri ise, Turfan bölgesindeki ve Dunhuang’daki (敦煌) Budist ve Manihaist metinlerde göze çarpmaktadır. Bu çalışma, Uygurların yerel dinini nasıl tasavvur etmemiz gerektiğini belirlemeye yardımcı olabilecek belirli karşılaştırmalı yaklaşımların uygulanabilirliğindeki metodolojik sorunları ve sınırlamaları ele alırken bu hususları saptamaya çalışmaktadır. Ancak Manihaizm’in ve yerel dinin etkisi ne kadar zayıf olursa olsun Batı Uygur Hükümdarlığı’nda Budizm’in belirli bir yerel biçiminin gelişmesine bu etki yardımcı olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Makalenin Türkiye Türkçesine çevrilmesi hususunda izin veren Jens Wilkens'e teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Arat, Reşit Rahmeti (1991). Eski Türk Şiiri. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  2. Aydın, Erhan (2009). “S. Gerard Clauson’un Etimolojik Sözlüğü”. Turkish Studies, 4(4): 93-118.
  3. Aydın, Erhan (2013). “Yenisey Yazıtlarındaki Tek Örnekler”. Türkbilig, 26: 37-50.
  4. Aydın, Erhan (2015). “Moğolistan’daki Runik Harfli Eski Türk Yazıtlarının Envanter Sorunları ve Bir Numaralandırma Denemesi”. Eski Türkçeden Çağdaş Uygurcaya, Festschrift in Honor of Mirsultan Osman on the Occasion of His 85th Birthday. (Ed. A. Mirsultan, M. Tursun Aydın ve E. Aydın). Konya: Kömen Yayınları.
  5. Bang, Willy vd. (1934). Türkische Turfantexte. VI: Das buddhistische Sūtra Säkiz Yükmäk. Berlin: Verlag der Akademie der Wissenschaften.
  6. Bang, Willy ve Gabain, Annemarie von (1931). Türkische Turfan-Texte: V. Berlin: Akademie der Wissenschaften, in Kommission bei W. de Gruyter u. Company.
  7. Bazin, Louis (1953). “La Déesse-Mère Chez Les Turcs Pré-İslamiques”. Bulletin de la Société Ernest Renan, 2: 124-126.
  8. Chavannes, Édouard ve Pelliot, Paul. (1913). “Un traité manichéen retrouvé en Chine”. Journal Asiatique Onzième Série, 12: 53-63.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı)

Bölüm

Çeviri

Erken Görünüm Tarihi

21 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

5 Ekim 2024

Kabul Tarihi

8 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 24

Kaynak Göster

APA
UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ (C. B. Bostan, çev.). (2024). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 24, 76-101. https://doi.org/10.46400/uygur.1562064
AMA
1.UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2024;(24):76-101. doi:10.46400/uygur.1562064
Chicago
Celalettin Bulut Bostan. 2024. “UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, sy 24: 76-101. https://doi.org/10.46400/uygur.1562064.
EndNote
(01 Aralık 2024) UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 24 76–101.
IEEE
[1]C. B. Bostan, çev., “UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ”, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, sy 24, ss. 76–101, Ara. 2024, doi: 10.46400/uygur.1562064.
ISNAD
Bostan, Celalettin Bulut, trc. “UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 24 (01 Aralık 2024): 76-101. https://doi.org/10.46400/uygur.1562064.
JAMA
1.UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2024;:76–101.
MLA
Bostan, Celalettin Bulut, çeviren. “UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, sy 24, Aralık 2024, ss. 76-101, doi:10.46400/uygur.1562064.
Vancouver
1.Celalettin Bulut Bostan. UYGUR BUDİZMİ VE MANİHAİZM İLE YEREL DİNİNİN ETKİSİ: DİNÎ TERMİNOLOJİ ÖRNEĞİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 01 Aralık 2024;(24):76-101. doi:10.46400/uygur.1562064

Cited By