Araştırma Makalesi

DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ

Sayı: 27 8 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada, Çin Halk Cumhuriyeti’nin 1949 yılından bu yana kontrolü altında bulunan Doğu Türkistan bölgesindeki Uygur toplumunun hedef alan güvenlik politikalarını eleştirel bir şekilde analiz etmek amacıyla güvenlikleştirme teorisine post-Kopenhag yaklaşımını benimsemiştir. Çalışma bu noktadan hareket ederek Doğu Türkistan’da Uygurlara karşı uygulanan ve güvenlik ile ilişkilendiren Çin Halk Cumhuriyeti uygulamalarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yine bu kapsamda makale, Çin Halk Cumhuriyeti liderliği tarafından kullanılan güvenlik ve tehdit dili arasındaki ilişkiyi ve bunun 1990’ların başından bu yana Uygurlara karşı uygulanan günlük ve istisnai güvenlik uygulamalarını meşrulaştırmadaki rolünü incelemektedir. Makale iki önemli iddiada bulunmaktadır. Öncelikle, Uygurların güvenlikleştirilmesinin ters sonuçlar doğurduğunu ve bir meselenin güvenlikleştirilmesinin önlemesi beklenen güvenlik tehdidini potansiyel olarak kendisinin üretmekte olduğunu savunmaktadır. İkinci olarak, makale, Çin gibi otoriter ve totaliter bir devlette bile hem iç hem de uluslararası kamuoyunun, güvenlikle ilgili süreçte ve Uygur topluluğuna karşı uygulanan güvenlik önlemlerinin meşrulaştırılmasında kilit bir rol oynadığını, bu noktada Çin’in uyguladığı politikalara meşruiyet kazandırmak için bu konudaki tasdik konusuna özel önem verdiğini iddia etmektedir. Bu argümanı ortaya koymak için analiz şu şekilde yapılandırılmıştır. Makalede, öncelikle güvenlikleştirme teorisini açıklamaktadır. Bu yaklaşım ‘post-Kopenhag’ olarak tanımlanabilir. Ancak bu konuda da öncelikle, Kopenhag Okulu’nun güvenlikleştirme çerçevesinin temel argümanları tekrar hatırlanmaktadır. Aşağıda geliştirilen çerçeve, güvenlikleştirme sürecindeki söylemin önemine odaklanmaktadır. Güvenlikleştirme teorisinin temel taahhütlerinin gevşetilmesi ve güvenlikleştirmelerin nasıl mümkün kılındığını anlamada bağlamın ve pratiğin rolüne de dikkat çekilmeye çalışılmaktadır. Bunun yanı sıra, güvenlikleştirmeye yönelik Kopenhag Okulu’nun yaklaşımının sınırlamaları da incelenmekte ve özellikle Çin gibi Batı dışı bir ülke söz konusu olduğunda, güvenlikleştirmeye dair hem dilbilimsel hem de sosyolojik açıklamalardan analiz yapmanın gerekçesi açıklanmaktadır. Analizin ilerleyeceği çerçeve özetlendikten sonra, makale 1990’lardan bu yana Çin’de Uygur topluluğunun çeşitli şekillerde nasıl güvenlik adı altında baskı altına alındığını, bu güvenlikleştirme sürecinin Uygurlar için siyasi ve sosyal etkilerini de kapsayan bir analizle ele almaya yönelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Amnesty International (2002). China’s Anti-Terrorism Legislation and Repression in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region. New York: NY: Amnesty International.
  2. Amnesty International (2016). Amnesty International Report 2015/16: The State of the World’s Human Rights. Londra: Amnesty International.
  3. Ang, Jennifer (2016). “Sinicizing the Uyghurs”. Peace Review, 28(4): 399-406.
  4. Aris, Stephen (2009). “The Shanghai Cooperation Organisation: ‘Tackling the Three Evils’. A Regional Response to Non-Traditional Security Challenges or an Anti- Western Bloc?” Europe-Asia Studies, 61(3): 457-482.
  5. Baker-Beall, Christopher ve Clark, Robert (2021.) “A “Post-Copenhagen” Analysis of China’s Securitization of the Uyghur: A Counterproductive Securitization?” Democracy and Security, 17(4): 427-454.
  6. Balzacq, Thierry (2010). “A Theory of Securitization: Origins, Core Assumptions, and Variants”. Securitization Theory: How Security Problems Emerge and Dissolve. (Ed. Thierry Balzacq). Abingdon: Routledge, 1-30.
  7. Balzacq, Thierry (2010). “Enquiries into Methods: A New Framework For Securitization Analysis”. Securitization Theory: How Security Problems Emerge and Dissolve. (Ed. Thierry Balzacq). Abingdon: Routledge, 31-54.
  8. Bigo, Didier ve Tsoukala, Anastasia (2008). “Understanding (in)Security”. Terror, Insecurity and Liberty: Illiberal Practices of Liberal Regimes after 9/11. (Ed. Didier Bigo ve Anastasia Tsoukala). Abingdon: Routledge, 1-9.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Dünyası Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

8 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

30 Nisan 2026

Kabul Tarihi

21 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 27

Kaynak Göster

APA
Kıllıoğlu, M. E. (2026). DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 27, 1-23. https://doi.org/10.46400/uygur.1941477
AMA
1.Kıllıoğlu ME. DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2026;(27):1-23. doi:10.46400/uygur.1941477
Chicago
Kıllıoğlu, Mehmet Erkan. 2026. “DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, sy 27: 1-23. https://doi.org/10.46400/uygur.1941477.
EndNote
Kıllıoğlu ME (01 Haziran 2026) DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 27 1–23.
IEEE
[1]M. E. Kıllıoğlu, “DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ”, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, sy 27, ss. 1–23, Haz. 2026, doi: 10.46400/uygur.1941477.
ISNAD
Kıllıoğlu, Mehmet Erkan. “DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 27 (01 Haziran 2026): 1-23. https://doi.org/10.46400/uygur.1941477.
JAMA
1.Kıllıoğlu ME. DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2026;:1–23.
MLA
Kıllıoğlu, Mehmet Erkan. “DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, sy 27, Haziran 2026, ss. 1-23, doi:10.46400/uygur.1941477.
Vancouver
1.Mehmet Erkan Kıllıoğlu. DOĞU TÜRKİSTAN, UYGURLAR VE ÇİN: BİR GÜVENLİKLEŞTİRME ANALİZİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2026;(27):1-23. doi:10.46400/uygur.1941477