Osmanlı Ebeveynleri İçin Rehber Kitap: Çocuklarımızı Nasıl Büyütmeliyiz?

Öz

Bu makale, II. Meşrutiyet döneminin önemli eğitimcilerinden birisi olan Ethem Nejat Bey’in Türkçülük akımın etkisi altında olduğu dönemde kaleme almış olduğu “Çocuklarımızı Nasıl Büyütmeliyiz?” adlı eseri üzerine odaklanmaktadır. I. Dünya Savaşı’nın devam ettiği 1916 yılında kaleme alınan bu eser dönemine göre oldukça çağdaş görüşler ihtiva etmektedir. Ethem Nejat’ın hem bu kitaptaki hem de farklı dergilerde ve gazetelerde yazdığı yazılardan hareketle Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde çocuklarda görülen hastalıkların ve yetersiz beslenmeye bağlı ortaya çıkan olumsuz durumların giderilmesine yönelik önerileri, arşiv belgeleriyle de desteklenerek tarihsel araştırma yöntemi kullanılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bebeğin dünyaya gelişi öncesinden başlayarak, doğumu, beslenmesi, giyimi, oyunları, ders çalışma ortamı gibi hemen hemen tüm gelişim aşamalarını anlatarak ebeveynlere rehber olacak böyle bir eserin tanıtılması hem eğitimciler hem de tarihçiler açısından önemli bir boşluğu dolduracak niteliktedir. Çalışmamızın 1916 yılında Ethem Nejat’ın ileri sürdüğü önerilerin pek çoğunun Cumhuriyet döneminde beden eğitimi ve hıfzıssıhha alanında hayata geçirildiğini ortaya çıkarması özgün değerlerinden birisi olarak görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Modernleşmesi
• Çocuk Gelişimi
• Ethem Nejat
• Tükçülük
• Türk Pedagojisi

A Guidebook for Ottoman Parents: How Should We Raise Our Children?

Öz

This article focuses on “How to Raise Our Children?” written under the influence of Turkism by Ethem Nejat Bey, one of the most important educationist of 2nd Constitutional period. It was written in 1916, during the World War I, and it contained ideas beyond the era of its time. Ethem Nejat’s suggestions are based articles both in the mentioned book in different journals and newspapers, and are for the elimination of diseases in children and negative situations of malnutrition in the last period of the Ottoman Empire. The article evaluates them by using historical research method that are supported by archival documents. Nejat's introduction tries to guide parents and fill a gap for educators and historians by explaining each developmental stage and strategy spanning from prenatal period, nutrition, clothing, games and study environment. The study of this book contributes to the history of the era genuninely since most of Nejat's suggestions were implemented in the field of physical education and public hygiene in the Republican period.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Modernization
• Child Development
• Ethem Nejat
• Pan-Turkism Ideology
• Turkish Pedagogy

Kaynakça

1. Administration Sanitaire de L’empire Ottoman (1900).
2. Akyüz, Yahya, Türk Eğitim Tarihi, Pegem Yayınları, Ankara 2019.
3. Alkan, Mehmet Ö., “II. Meşrutiyet Aydını Olarak Ethem Nejad”, Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi, 6/1839, İletişim Yayınları, İstanbul 1988.
4. Erkek, Mehmet Salih, Bir Meşrutiyet Aydını Ethem Nejat (1887-1921), Kitap Yayınevi, İstanbul 2012.
5. Aytekin, Halil, İttihâd ve Terakkî Dönemi Eğitim Yönetimi, Gazi Üniversitesi Yayınları, Ankara 1991.
6. Cora, Y. Tolga, “II. Meşrutiyet’te Beden Terbiyesi; Genç Kalemlerin ‘Milli Jimnastik’ (1911) Adlı Risalesi Üzerine Notlar”, Müteferrika, 13/29, (Summer 2006), pp. 177-192.
7. Kabacalı, Alpay, “Ethem Nejat”, Sosyalist Kültür Ansiklopedisi, VI/May Yayınları, İstanbul 1979, pp. 434-436,
8. Kafadar, Osman, Türk Eğitim Düşüncesinde Batılılaşma, Vadi Yayınları, İstanbul 1997.

9. Malkoç, Eminalp, “1927 Yılında Hararetli Bir Tartışma Türkiye’de Çocuk Ölüm Oranı”, Toplumsal Tarih, 290, (February 2018), pp. 40-49,
10. Ethem Nejat, “Terbiye-i Bedeniyeye Nasıl Ehemmiyet Veriyorlar! Bizde, Avrupa’da”, Yeni Fikir, I/3, (February 1912), pp. 70-74.
11. Ethem Nejat, “Müdafaa-i Milliye ve Terbiye I”, Yeni Fikir, II/8, (February 1913), pp. 240-249.
12. Ethem Nejat, Terbiye-i İptidaiye Islahatı, Çiftçi Kütaphanesi, İzmir 1915.
13. Ethem Nejat, Çocuklarımızı Nasıl Büyütmeliyiz?, Liva Matbaası, Eskişehir 1916.
14. Resmi Gazete, 21 September 1931.
15. Sakaoğlu, Necdet, Osmanlı’dan Günümüze Eğitim Tarihi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2003.
16. Sanders, Liman Von, Fünf Jahre Türkei, Berlin 1920.
17. Sayılgan, Aclan, Türkiye’de Sol Hareketler (1871-1972), Hareket Yayınları, İstanbul 1972.
18. Ethem Nejat.,“Mektebler ve Oyun”, Tanin, 19 April 1911.
19. TBMM, Zabıt Ceridesi, 10/406, 27 November 1924.
20. Tonguç, İsmail Hakkı, Canlandırılacak Köy, Remzi Kitabevi, İstanbul 1947.
21. Tonguç, İsmail Hakkı, “Etem Nejat”, Öğretmen Ansiklopedisi ve Pedagoji Sözlüğü, Bir Yayınları, İstanbul 1952, pp. 135-136
22. Tosh, John, The Pursuit of History, (Five edition), Great Britain 2010.
23. Tunçay, Mete, Türkiye’de Sol Akımlar I, BDS Yayınları, İstanbul 2000.