Cumhuriyet Tarihinde Sosyal Hizmetin İlk Örüntüleri: Bir Toplum Kalkınması Modeli Olarak Millet Mektepleri

Öz

Millet mektepleri, Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiye'sinde toplumsal kalkınmanın teşvik edilmesi ve sosyal adaletin sağlanması açısından önemli bir rol üstlenmiştir. Millet mekteplerinde verilen kurslar, kırsal alanlarda eğitim imkânlarını artırarak köylerdeki okuryazarlık oranlarını yükseltmiş ve bilinçli bir iş gücünün yetişmesine katkı sağlamıştır. Ayrıca, millet mekteplerinde çalışan öğretmenler, köylerdeki toplumsal sorunları anlama ve çözme konusunda önemli bir rol üstlenerek sosyal hizmet anlayışının gelişimine katkıda bulunmuşlardır. Toplum kalkınması, topluluklarda olumlu değişimi teşvik etmeyi amaçlayan çok yönlü ve disiplinler arası bir yaklaşımdır. Sosyal hizmet, toplumsal kalkınmanın sürdürülebilirliğini sağlamak ve toplumların daha adil, eşitlikçi ve sürdürülebilir bir şekilde büyümesine yardımcı olmak için bir dizi strateji ve araç sunmaktadır. Türkiye'nin modernleşme sürecinde kritik bir rol oynayan millet mektepleri, eğitim, toplumsal kalkınma ve sosyal hizmet arasında güçlü bir ilişkiyi temsil etmektedir. Erken Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleştirilen eğitim projelerinden biri olan millet mektepleri, toplumsal kalkınma açısından önemli bir modeldir. Millet mektepleri, sadece eğitimde değil, toplumsal değişim ve dönüşümde de etkili olarak, toplumsal kalkınma ve sosyal hizmet alanlarında da büyük bir etki yaratmıştır.

Anahtar Kelimeler

• millet mektepleri
• toplum kalkınması
• eğitim
• sosyal hizmet

The First Patterns of Social Work in Republican History: Nation's Schools as a Model of Community Development

Öz

During the early republican period in Türkiye, the nation's schools played a crucial role in promoting social development and ensuring social justice. These schools elevated literacy rates in villages and contributed to the education of a conscious workforce by expanding educational opportunities in rural areas. Furthermore, teachers in the nation’s schools played a significant role in comprehending and resolving social issues in villages, contributing to the advancement of social work. Community development is a multifaceted and interdisciplinary approach aimed at fostering positive change within communities. Social work provides a diverse range of strategies and tools to ensure the sustainability of community development and promote fair, equitable, and sustainable societal growth. Nation’s schools, which played a pivotal role in Türkiye's modernization, exemplify a strong connection between education, community development, and social work. As one of the educational projects implemented during the Early Republican Era, these national schools serve as an important model for social development. The nation’s schools had a profound influence, not just in the realm of education, but also on social change, transformation, community development and social work.

Anahtar Kelimeler

• nation's schools
• community development
• education
• social work

Kaynakça

1. Acar, İsmail. “Dilimiz Atatürk ve Sonrası”, İnce Matbaa, Balıkesir, 1983, ss. 142-143.
2. Albayrak, Mustafa. (1994). “Millet Mekteplerinin Yapısı ve Çalışmaları (1928-1935)”. ATAM Dergisi, 29 (10), 471-483. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
3. Atay, Falih Rıfkı. “Çankaya“, İstanbul: Pozitif Yayıncılık, 1984.
4. Avcı, Cemal. "Harf İnkılabı ve Millet Mektepleri". Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 3/1, 2013, 43-60.
5. Boyacıoğlu, Ramazan. "Harf Devrimi ve Sağladığı Kolaylıklar". Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 17 (2001), 429-450.
6. Bozkurt, Birgül ve Bozkurt, İbrahim. “Yeni Alfabenin Kabulü Sonrası Mersin’de Açılan Millet Mektepleri ve Çalışmaları” ÇTTAD, Cilt: VIII, Sayı: 18-19, Yıl: 2009/Bahar-Güz, ss: 117-135.
7. Çakır, Muhammet. “Harf İnkılâbı ve Millet Mektepleri” Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Konya, 2016.
8. Demirtaş, Zülfü. “Osmanlı’da Sıbyan Mektepleri ve İlköğretimin Örgütlenmesi”. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2007, 17(1):173-183.

9. Duran, Recep, “Harf İnkılâbı”, Erdem, Atatürk Kültür Merkezi Dergisi, C.2, S.6, Ankara, 1986, s: 816.
10. Ediş, A. Bedri, Milli Eğitim Düsturu, Cilt: III, 3. Baskı, İstanbul, 1949.
11. Giritli, İsmet, “Harf İnkılâbı ve Atatürk”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 13, Cilt V, Kasım 1988, s: 33.
12. Karakuş, İdris. “Atatürk Döneminde Eğitim Sisteminde Türkçe Öğretimi”, TDK Yayınları, 2006, Ankara.
13. Katırcı, Abdulllah, “Harf Devrimine Yönelik Çalışmalar, Devrimin Gerçekleşmesi ve Uygulanışı”, Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kars, 2006.
14. Kocabaşoğlu, Uygur, ‘‘Harf Devrimi’nin Eğitim ve Kültür Yaşamımız Üzerindeki Kimi Etkilerine Değin Gözlemler ’’, Harf Devrimi 50nci Yıl Sempozyumu, XVI. dizi Sayı:41(1991), s.114.
15. Özkan, Feriha, “Atatürk’ün Laiklik Anlayışının Eğitim Sistemimizdeki Yansımaları”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Kütahya 2006.
16. T.C. Maarif Vekâleti, Millet Mektepleri Teşkilatı Talimatnamesi, Ankara, 1929, s.5.
17. Turan, Şerafettin. “Türk Devrim Tarihi”, 3.Kitap, Bilgi Yayınevi, İstanbul, 1995, s.s.203-204.
18. Tüylü Turan, Esin. "Mustafa Kemal Paşa ve Harf İnkılâbı". Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 3 / (Ekim 2018): 380-397.
19. User, Hatice Şirin, “Başlangıcından Günümüze Türk Yazı Sistemleri”, 1. Baskı, Bilge Kültür Sanat Yayınevi, İstanbul, 2006.
20. Resmi Gazete, 24 Kasım 1928, S.1048, Millet Mektebi Teşkilatı Talimatnamesi, Ankara, 1928. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.1353.pdf