Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1 , 628 - 672 , 31.03.2026

Ayşe Şimşek

https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400
https://izlik.org/JA89KZ29TF

Öz

Hazinedar ustaları Osmanlı hareminde etkin bir konuma sahiptiler. Bu sayede kayda değer ekonomik güç elde ettikleri anlaşılmaktadır. Nesimisaba, Osmanlı sarayında Esma Sultan’ın hazinedar ustası olarak görev yapmış ve bu konumu sayesinde ekonomik ve siyasi roller üstlenmiştir. Nesimisaba, hazinedar ustalığından elde ettiği gelirler ve sarayın verdiği ihsanlar sayesinde mali birikim oluşturmuş ve bu birikimini esham gibi finansal yatırımlara yönlendirmiştir. Arşiv belgeleri, onun mal varlığına dair somut kanıtlar sunmaktadır. Bununla birlikte, Esma Sultan üzerindeki siyasi etkisi nedeniyle saraydan uzaklaştırıldığına dair kayıtlar da bulunmaktadır. Buna rağmen ekonomik gücünü koruduğu ve devlet himayesini kaybetmediği arşivdeki belgelerden anlaşılmaktadır. Nesimisaba’nın Esma Sultan’ın vefatından sonra onun hayrına hazineye para vakfetmesi, hem onun kişisel bağlılığını hem de dönemin vakıf geleneğindeki kadının yerini göstermektedir. Bu araştırma, Osmanlı arşiv belgelerinin taranması ve incelenmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma esnasında Nesimisaba isminin geçtiği belgelerin ulaşılabilenlerinin tamamı incelenmiştir. Bu çalışma, Osmanlı haremindeki kadınların yalnızca hizmet eden figürler olmayıp aynı zamanda siyasi ve ekonomik güce sahip bireyler olduklarına; Osmanlı’daki kadınların mali bağımsızlıklarını nasıl sağladıklarına ve ekonomik sistem içerisindeki yerlerine dair yeni bir bakış açısı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı Tarihi Hazinedar usta Nesimisaba Esma Sultan Vakfiye

Kaynakça

  • Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA]
  • Bab-ı Defteri Darphâne-i Âmire İradeleri, 11 - 3, 1-4.
  • İrade Dahiliye, 627 - 43604.
  • İrade Dahiliye, 531 - 36763.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 11 - 39.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 20 - 65.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 16 - 22.
  • Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı, 425 - 30.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 361 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 2352 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/1, 692 - 5.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/27-28, 692 - 31.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/53-69, 692 - 33.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 177/292-293, 114 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/113, 150 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/22, 149 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/2, 692 - 6.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/3, 692 - 7.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/4, 692 - 8.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/5, 692 - 9.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/6, 692 - 10.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/7, 692 - 11.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/8, 692 - 12.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/9, 692 - 13.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/10, 692 - 14.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/11, 692 - 15.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/12, 692 - 16.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/13, 692 - 17.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/14, 692 - 18.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/15, 692 - 19.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/16, 692 - 20.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/17, 692 - 21.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/18, 692 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/19, 692 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/20, 692 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/21, 692 - 25.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/22, 692 - 26.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/23, 692 - 27.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/24, 692 - 28.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, 1341 - 54.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/25, 692 - 29.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/26, 692 - 30.
  • Ahmet Cevdet Paşa, Târîh-i Cevdet, haz. Ziya Yılmazer, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2024.
  • Aka, Belde, “Divan Şiirinde Rüzgâr”, Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, 2015.
  • Akgündüz, Ahmed, İslam Hukukunda Kölelik-Câriyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul 2006.
  • Aktepe, M. Münir, “Husayn Pasha”, Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English), 2012, Erişim 20 Eylül 2024.
  • Akyıldız, Ali, Adile Sultan Müsrif, Mümin, Muin, Şair, Timaş Tarih, İstanbul 2025.
  • Akyıldız, Ali, Haremin Padişahı Valide Sultan Harem’de Hayat ve Teşkilat, Timaş, İstanbul 2017.
  • Argıt, Betül İpşirli, Hayatlarının Çeşitli Safhalarında Harem-i Hümayun Cariyeleri 18. yüzyıl, Kitap Yayınevi, İstanbul 2022.
  • Argıt, Betül İpşirli, Life After the Harem: Female Palace Slaves, Patronage and the Imperial Ottoman Court, Cambridge University Press, Cambridge 2020.
  • D’Ohsson, J. Mouradgea, Tableau general de l’Empire Ottoman, Firmin Didot Freres Editeurs, Paris 1824.
  • Davis, Fanny, The Ottoman Lady: a social history from 1718 to 1918, Greenwood Press, New York 1986.
  • Duran, Türkan, I. Abdülhamid’in Kızı Esma Sultan’ın Hayatı (1778-1848), Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 2007.
  • Faroqhi, Suraiya, Stories of Ottoman Men and Women Establishing Status, Establishing Control, Eren Yayınları, İstanbul 2002.
  • Faroqhi, Suraiya, Women in the Ottoman Empire: A Social and Political History, I. B. Tauris, London 2023.
  • Göncü, T. Cengiz, Harem ve Cariyelik, TBMM Milli Saraylar, İstanbul 2011.
  • İpşirli, Mehmet, “Harem”, İstanbul Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt XVI, İstanbul 1997, s. 135-138.
  • Kazancıoğlu, Habibe, “Cevrî Usta’ya Ait Bir Vakfiye”, Vakıflar Dergisi 46, Aralık 2016, s. 83-96.
  • Leyla Hanım, Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, Cumhuriyet Kitapları, İstanbul 2000.
  • Mütercim Asım Efendi, el-Okyânûsu’l-basît fî tercemeti’l-Kâmûsi’l-muhît: Kâmûsü’l-Muhît Tercümesi, çev. Mustafa Koç - Eyyüp Tanrıverdi, Türkiye Yazma Eserler Kurulu Başkanlığı, İstanbul 2013.
  • Özcan, Abdülkadir, “Bostancı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt VI, İstanbul 1992, s. 308-309.
  • Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1971.
  • Parlatır, İsmail, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Yargı Yayınevi, Ankara 2006.
  • Pierce, Leslie, Harem-i Hümayun Osmanlı İmparatorluğu’nda Hükümranlık ve Kadınlar, çev. Ayşe Berktay, Islık Yayınları, İzmir 2022.
  • Sakaoğlu, Necdet, “Esma Sultan (Küçük)”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, III, Kültür Bakanlığı, Ankara 1994.
  • Sakaoğlu, Necdet, Osmanoğulları’nın Ünlü Kadın Sultanları, Creative Yayıncılık, İstanbul 2007.
  • Şevket Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1990.
  • Uluçay, M. Çağatay, Harem, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1971.
  • Uluçay, M. Çağatay, Haremden Mektuplar I, Vakit Matbaası, İstanbul 1956.
  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin Saray Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2014.
  • Yaylalı, Yasemin, “Pervin-i İ’tisâmînin Bir Şiirini Mazmun ve İmajlar Yönünden Değerlendirme”, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/2 (2021): 365-376.
  • Zavotçu, Gencay, Klasik Türk Edebiyatı Sözlüğü, Umuttepe Yayınları, İzmit-Kocaeli 2018.
  • Zilfi, Madeline C., Women and Slavery in the Late Ottoman Empire, Cambridge Unıversıty Press, USA 2010.
  • Zorlu, Tuncay, “Küçük Hüseyin Paşa”, Encyclopaedia of Islam, 2017, Erişim 20 Eylül 2024.

A Woman in The Ottoman Palace: Esma Sultan’s Hazinadarusta Nasimisaba

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1 , 628 - 672 , 31.03.2026

Ayşe Şimşek

https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400
https://izlik.org/JA89KZ29TF

Öz

Nesimisaba served as the hazinadarusta of Esma Sultan in the Ottoman palace, a position that enabled her to assume economic and political roles. Hazinadarusta held an influential position in the Ottoman harem. In this way, they seem to have gained considerable economic power. Nesimisaba channeled his financial savings from his position as hazinadarusta and grants from the palace into financial investments such as esham. Archival documents provide concrete evidence of his wealth. However, there are also records of his suspension from the palace due to his political influence on Esma Sultan. Despite this, it is clear from the archival documents that he maintained his economic power and did not lose state patronage. After the death of Esma Sultan, Nesimisaba endowed money to the treasury in her favor. This research was carried out by scanning and analyzing Ottoman archival documents. This study offers a new perspective on how women in the Ottoman harem were not only serving figures but also individuals with political and economic power; how women in the Ottoman achieved financial independence and their place in the economic system.

Anahtar Kelimeler

Ottoman History Hazinadarusta Nasimisaba Esma Sultan Waqfiyya

Kaynakça

  • Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA]
  • Bab-ı Defteri Darphâne-i Âmire İradeleri, 11 - 3, 1-4.
  • İrade Dahiliye, 627 - 43604.
  • İrade Dahiliye, 531 - 36763.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 11 - 39.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 20 - 65.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 16 - 22.
  • Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı, 425 - 30.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 361 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 2352 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/1, 692 - 5.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/27-28, 692 - 31.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/53-69, 692 - 33.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 177/292-293, 114 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/113, 150 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/22, 149 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/2, 692 - 6.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/3, 692 - 7.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/4, 692 - 8.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/5, 692 - 9.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/6, 692 - 10.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/7, 692 - 11.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/8, 692 - 12.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/9, 692 - 13.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/10, 692 - 14.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/11, 692 - 15.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/12, 692 - 16.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/13, 692 - 17.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/14, 692 - 18.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/15, 692 - 19.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/16, 692 - 20.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/17, 692 - 21.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/18, 692 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/19, 692 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/20, 692 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/21, 692 - 25.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/22, 692 - 26.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/23, 692 - 27.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/24, 692 - 28.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, 1341 - 54.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/25, 692 - 29.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/26, 692 - 30.
  • Ahmet Cevdet Paşa, Târîh-i Cevdet, haz. Ziya Yılmazer, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2024.
  • Aka, Belde, “Divan Şiirinde Rüzgâr”, Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, 2015.
  • Akgündüz, Ahmed, İslam Hukukunda Kölelik-Câriyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul 2006.
  • Aktepe, M. Münir, “Husayn Pasha”, Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English), 2012, Erişim 20 Eylül 2024.
  • Akyıldız, Ali, Adile Sultan Müsrif, Mümin, Muin, Şair, Timaş Tarih, İstanbul 2025.
  • Akyıldız, Ali, Haremin Padişahı Valide Sultan Harem’de Hayat ve Teşkilat, Timaş, İstanbul 2017.
  • Argıt, Betül İpşirli, Hayatlarının Çeşitli Safhalarında Harem-i Hümayun Cariyeleri 18. yüzyıl, Kitap Yayınevi, İstanbul 2022.
  • Argıt, Betül İpşirli, Life After the Harem: Female Palace Slaves, Patronage and the Imperial Ottoman Court, Cambridge University Press, Cambridge 2020.
  • D’Ohsson, J. Mouradgea, Tableau general de l’Empire Ottoman, Firmin Didot Freres Editeurs, Paris 1824.
  • Davis, Fanny, The Ottoman Lady: a social history from 1718 to 1918, Greenwood Press, New York 1986.
  • Duran, Türkan, I. Abdülhamid’in Kızı Esma Sultan’ın Hayatı (1778-1848), Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 2007.
  • Faroqhi, Suraiya, Stories of Ottoman Men and Women Establishing Status, Establishing Control, Eren Yayınları, İstanbul 2002.
  • Faroqhi, Suraiya, Women in the Ottoman Empire: A Social and Political History, I. B. Tauris, London 2023.
  • Göncü, T. Cengiz, Harem ve Cariyelik, TBMM Milli Saraylar, İstanbul 2011.
  • İpşirli, Mehmet, “Harem”, İstanbul Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt XVI, İstanbul 1997, s. 135-138.
  • Kazancıoğlu, Habibe, “Cevrî Usta’ya Ait Bir Vakfiye”, Vakıflar Dergisi 46, Aralık 2016, s. 83-96.
  • Leyla Hanım, Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, Cumhuriyet Kitapları, İstanbul 2000.
  • Mütercim Asım Efendi, el-Okyânûsu’l-basît fî tercemeti’l-Kâmûsi’l-muhît: Kâmûsü’l-Muhît Tercümesi, çev. Mustafa Koç - Eyyüp Tanrıverdi, Türkiye Yazma Eserler Kurulu Başkanlığı, İstanbul 2013.
  • Özcan, Abdülkadir, “Bostancı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt VI, İstanbul 1992, s. 308-309.
  • Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1971.
  • Parlatır, İsmail, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Yargı Yayınevi, Ankara 2006.
  • Pierce, Leslie, Harem-i Hümayun Osmanlı İmparatorluğu’nda Hükümranlık ve Kadınlar, çev. Ayşe Berktay, Islık Yayınları, İzmir 2022.
  • Sakaoğlu, Necdet, “Esma Sultan (Küçük)”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, III, Kültür Bakanlığı, Ankara 1994.
  • Sakaoğlu, Necdet, Osmanoğulları’nın Ünlü Kadın Sultanları, Creative Yayıncılık, İstanbul 2007.
  • Şevket Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1990.
  • Uluçay, M. Çağatay, Harem, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1971.
  • Uluçay, M. Çağatay, Haremden Mektuplar I, Vakit Matbaası, İstanbul 1956.
  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin Saray Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2014.
  • Yaylalı, Yasemin, “Pervin-i İ’tisâmînin Bir Şiirini Mazmun ve İmajlar Yönünden Değerlendirme”, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/2 (2021): 365-376.
  • Zavotçu, Gencay, Klasik Türk Edebiyatı Sözlüğü, Umuttepe Yayınları, İzmit-Kocaeli 2018.
  • Zilfi, Madeline C., Women and Slavery in the Late Ottoman Empire, Cambridge Unıversıty Press, USA 2010.
  • Zorlu, Tuncay, “Küçük Hüseyin Paşa”, Encyclopaedia of Islam, 2017, Erişim 20 Eylül 2024.

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1 , 628 - 672 , 31.03.2026

Ayşe Şimşek

https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400
https://izlik.org/JA89KZ29TF

Öz

Kaynakça

  • Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA]
  • Bab-ı Defteri Darphâne-i Âmire İradeleri, 11 - 3, 1-4.
  • İrade Dahiliye, 627 - 43604.
  • İrade Dahiliye, 531 - 36763.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 11 - 39.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 20 - 65.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 16 - 22.
  • Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı, 425 - 30.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 361 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 2352 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/1, 692 - 5.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/27-28, 692 - 31.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/53-69, 692 - 33.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 177/292-293, 114 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/113, 150 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/22, 149 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/2, 692 - 6.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/3, 692 - 7.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/4, 692 - 8.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/5, 692 - 9.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/6, 692 - 10.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/7, 692 - 11.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/8, 692 - 12.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/9, 692 - 13.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/10, 692 - 14.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/11, 692 - 15.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/12, 692 - 16.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/13, 692 - 17.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/14, 692 - 18.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/15, 692 - 19.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/16, 692 - 20.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/17, 692 - 21.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/18, 692 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/19, 692 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/20, 692 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/21, 692 - 25.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/22, 692 - 26.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/23, 692 - 27.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/24, 692 - 28.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, 1341 - 54.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/25, 692 - 29.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/26, 692 - 30.
  • Ahmet Cevdet Paşa, Târîh-i Cevdet, haz. Ziya Yılmazer, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2024.
  • Aka, Belde, “Divan Şiirinde Rüzgâr”, Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, 2015.
  • Akgündüz, Ahmed, İslam Hukukunda Kölelik-Câriyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul 2006.
  • Aktepe, M. Münir, “Husayn Pasha”, Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English), 2012, Erişim 20 Eylül 2024.
  • Akyıldız, Ali, Adile Sultan Müsrif, Mümin, Muin, Şair, Timaş Tarih, İstanbul 2025.
  • Akyıldız, Ali, Haremin Padişahı Valide Sultan Harem’de Hayat ve Teşkilat, Timaş, İstanbul 2017.
  • Argıt, Betül İpşirli, Hayatlarının Çeşitli Safhalarında Harem-i Hümayun Cariyeleri 18. yüzyıl, Kitap Yayınevi, İstanbul 2022.
  • Argıt, Betül İpşirli, Life After the Harem: Female Palace Slaves, Patronage and the Imperial Ottoman Court, Cambridge University Press, Cambridge 2020.
  • D’Ohsson, J. Mouradgea, Tableau general de l’Empire Ottoman, Firmin Didot Freres Editeurs, Paris 1824.
  • Davis, Fanny, The Ottoman Lady: a social history from 1718 to 1918, Greenwood Press, New York 1986.
  • Duran, Türkan, I. Abdülhamid’in Kızı Esma Sultan’ın Hayatı (1778-1848), Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 2007.
  • Faroqhi, Suraiya, Stories of Ottoman Men and Women Establishing Status, Establishing Control, Eren Yayınları, İstanbul 2002.
  • Faroqhi, Suraiya, Women in the Ottoman Empire: A Social and Political History, I. B. Tauris, London 2023.
  • Göncü, T. Cengiz, Harem ve Cariyelik, TBMM Milli Saraylar, İstanbul 2011.
  • İpşirli, Mehmet, “Harem”, İstanbul Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt XVI, İstanbul 1997, s. 135-138.
  • Kazancıoğlu, Habibe, “Cevrî Usta’ya Ait Bir Vakfiye”, Vakıflar Dergisi 46, Aralık 2016, s. 83-96.
  • Leyla Hanım, Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, Cumhuriyet Kitapları, İstanbul 2000.
  • Mütercim Asım Efendi, el-Okyânûsu’l-basît fî tercemeti’l-Kâmûsi’l-muhît: Kâmûsü’l-Muhît Tercümesi, çev. Mustafa Koç - Eyyüp Tanrıverdi, Türkiye Yazma Eserler Kurulu Başkanlığı, İstanbul 2013.
  • Özcan, Abdülkadir, “Bostancı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt VI, İstanbul 1992, s. 308-309.
  • Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1971.
  • Parlatır, İsmail, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Yargı Yayınevi, Ankara 2006.
  • Pierce, Leslie, Harem-i Hümayun Osmanlı İmparatorluğu’nda Hükümranlık ve Kadınlar, çev. Ayşe Berktay, Islık Yayınları, İzmir 2022.
  • Sakaoğlu, Necdet, “Esma Sultan (Küçük)”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, III, Kültür Bakanlığı, Ankara 1994.
  • Sakaoğlu, Necdet, Osmanoğulları’nın Ünlü Kadın Sultanları, Creative Yayıncılık, İstanbul 2007.
  • Şevket Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1990.
  • Uluçay, M. Çağatay, Harem, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1971.
  • Uluçay, M. Çağatay, Haremden Mektuplar I, Vakit Matbaası, İstanbul 1956.
  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin Saray Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2014.
  • Yaylalı, Yasemin, “Pervin-i İ’tisâmînin Bir Şiirini Mazmun ve İmajlar Yönünden Değerlendirme”, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/2 (2021): 365-376.
  • Zavotçu, Gencay, Klasik Türk Edebiyatı Sözlüğü, Umuttepe Yayınları, İzmit-Kocaeli 2018.
  • Zilfi, Madeline C., Women and Slavery in the Late Ottoman Empire, Cambridge Unıversıty Press, USA 2010.
  • Zorlu, Tuncay, “Küçük Hüseyin Paşa”, Encyclopaedia of Islam, 2017, Erişim 20 Eylül 2024.

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1 , 628 - 672 , 31.03.2026

Ayşe Şimşek

https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400
https://izlik.org/JA89KZ29TF

Öz

Kaynakça

  • Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA]
  • Bab-ı Defteri Darphâne-i Âmire İradeleri, 11 - 3, 1-4.
  • İrade Dahiliye, 627 - 43604.
  • İrade Dahiliye, 531 - 36763.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 11 - 39.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 20 - 65.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 16 - 22.
  • Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı, 425 - 30.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 361 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 2352 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/1, 692 - 5.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/27-28, 692 - 31.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/53-69, 692 - 33.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 177/292-293, 114 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/113, 150 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/22, 149 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/2, 692 - 6.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/3, 692 - 7.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/4, 692 - 8.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/5, 692 - 9.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/6, 692 - 10.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/7, 692 - 11.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/8, 692 - 12.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/9, 692 - 13.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/10, 692 - 14.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/11, 692 - 15.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/12, 692 - 16.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/13, 692 - 17.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/14, 692 - 18.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/15, 692 - 19.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/16, 692 - 20.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/17, 692 - 21.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/18, 692 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/19, 692 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/20, 692 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/21, 692 - 25.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/22, 692 - 26.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/23, 692 - 27.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/24, 692 - 28.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, 1341 - 54.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/25, 692 - 29.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/26, 692 - 30.
  • Ahmet Cevdet Paşa, Târîh-i Cevdet, haz. Ziya Yılmazer, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2024.
  • Aka, Belde, “Divan Şiirinde Rüzgâr”, Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, 2015.
  • Akgündüz, Ahmed, İslam Hukukunda Kölelik-Câriyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul 2006.
  • Aktepe, M. Münir, “Husayn Pasha”, Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English), 2012, Erişim 20 Eylül 2024.
  • Akyıldız, Ali, Adile Sultan Müsrif, Mümin, Muin, Şair, Timaş Tarih, İstanbul 2025.
  • Akyıldız, Ali, Haremin Padişahı Valide Sultan Harem’de Hayat ve Teşkilat, Timaş, İstanbul 2017.
  • Argıt, Betül İpşirli, Hayatlarının Çeşitli Safhalarında Harem-i Hümayun Cariyeleri 18. yüzyıl, Kitap Yayınevi, İstanbul 2022.
  • Argıt, Betül İpşirli, Life After the Harem: Female Palace Slaves, Patronage and the Imperial Ottoman Court, Cambridge University Press, Cambridge 2020.
  • D’Ohsson, J. Mouradgea, Tableau general de l’Empire Ottoman, Firmin Didot Freres Editeurs, Paris 1824.
  • Davis, Fanny, The Ottoman Lady: a social history from 1718 to 1918, Greenwood Press, New York 1986.
  • Duran, Türkan, I. Abdülhamid’in Kızı Esma Sultan’ın Hayatı (1778-1848), Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 2007.
  • Faroqhi, Suraiya, Stories of Ottoman Men and Women Establishing Status, Establishing Control, Eren Yayınları, İstanbul 2002.
  • Faroqhi, Suraiya, Women in the Ottoman Empire: A Social and Political History, I. B. Tauris, London 2023.
  • Göncü, T. Cengiz, Harem ve Cariyelik, TBMM Milli Saraylar, İstanbul 2011.
  • İpşirli, Mehmet, “Harem”, İstanbul Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt XVI, İstanbul 1997, s. 135-138.
  • Kazancıoğlu, Habibe, “Cevrî Usta’ya Ait Bir Vakfiye”, Vakıflar Dergisi 46, Aralık 2016, s. 83-96.
  • Leyla Hanım, Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, Cumhuriyet Kitapları, İstanbul 2000.
  • Mütercim Asım Efendi, el-Okyânûsu’l-basît fî tercemeti’l-Kâmûsi’l-muhît: Kâmûsü’l-Muhît Tercümesi, çev. Mustafa Koç - Eyyüp Tanrıverdi, Türkiye Yazma Eserler Kurulu Başkanlığı, İstanbul 2013.
  • Özcan, Abdülkadir, “Bostancı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt VI, İstanbul 1992, s. 308-309.
  • Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1971.
  • Parlatır, İsmail, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Yargı Yayınevi, Ankara 2006.
  • Pierce, Leslie, Harem-i Hümayun Osmanlı İmparatorluğu’nda Hükümranlık ve Kadınlar, çev. Ayşe Berktay, Islık Yayınları, İzmir 2022.
  • Sakaoğlu, Necdet, “Esma Sultan (Küçük)”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, III, Kültür Bakanlığı, Ankara 1994.
  • Sakaoğlu, Necdet, Osmanoğulları’nın Ünlü Kadın Sultanları, Creative Yayıncılık, İstanbul 2007.
  • Şevket Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1990.
  • Uluçay, M. Çağatay, Harem, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1971.
  • Uluçay, M. Çağatay, Haremden Mektuplar I, Vakit Matbaası, İstanbul 1956.
  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin Saray Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2014.
  • Yaylalı, Yasemin, “Pervin-i İ’tisâmînin Bir Şiirini Mazmun ve İmajlar Yönünden Değerlendirme”, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/2 (2021): 365-376.
  • Zavotçu, Gencay, Klasik Türk Edebiyatı Sözlüğü, Umuttepe Yayınları, İzmit-Kocaeli 2018.
  • Zilfi, Madeline C., Women and Slavery in the Late Ottoman Empire, Cambridge Unıversıty Press, USA 2010.
  • Zorlu, Tuncay, “Küçük Hüseyin Paşa”, Encyclopaedia of Islam, 2017, Erişim 20 Eylül 2024.

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1 , 628 - 672 , 31.03.2026

Ayşe Şimşek

https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400
https://izlik.org/JA89KZ29TF

Öz

Kaynakça

  • Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA]
  • Bab-ı Defteri Darphâne-i Âmire İradeleri, 11 - 3, 1-4.
  • İrade Dahiliye, 627 - 43604.
  • İrade Dahiliye, 531 - 36763.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 11 - 39.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 20 - 65.
  • Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri, 16 - 22.
  • Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı, 425 - 30.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 361 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri, TS.MA.d., 2352 -.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/1, 692 - 5.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/27-28, 692 - 31.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/53-69, 692 - 33.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 177/292-293, 114 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/113, 150 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 247/22, 149 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/2, 692 - 6.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/3, 692 - 7.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/4, 692 - 8.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/5, 692 - 9.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/6, 692 - 10.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/7, 692 - 11.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/8, 692 - 12.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/9, 692 - 13.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/10, 692 - 14.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/11, 692 - 15.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/12, 692 - 16.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/13, 692 - 17.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/14, 692 - 18.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/15, 692 - 19.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/16, 692 - 20.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/17, 692 - 21.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/18, 692 - 22.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/19, 692 - 23.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/20, 692 - 24.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/21, 692 - 25.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/22, 692 - 26.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/23, 692 - 27.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/24, 692 - 28.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, 1341 - 54.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/25, 692 - 29.
  • Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, TS.MA.e., No: 4358/26, 692 - 30.
  • Ahmet Cevdet Paşa, Târîh-i Cevdet, haz. Ziya Yılmazer, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2024.
  • Aka, Belde, “Divan Şiirinde Rüzgâr”, Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, 2015.
  • Akgündüz, Ahmed, İslam Hukukunda Kölelik-Câriyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul 2006.
  • Aktepe, M. Münir, “Husayn Pasha”, Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English), 2012, Erişim 20 Eylül 2024.
  • Akyıldız, Ali, Adile Sultan Müsrif, Mümin, Muin, Şair, Timaş Tarih, İstanbul 2025.
  • Akyıldız, Ali, Haremin Padişahı Valide Sultan Harem’de Hayat ve Teşkilat, Timaş, İstanbul 2017.
  • Argıt, Betül İpşirli, Hayatlarının Çeşitli Safhalarında Harem-i Hümayun Cariyeleri 18. yüzyıl, Kitap Yayınevi, İstanbul 2022.
  • Argıt, Betül İpşirli, Life After the Harem: Female Palace Slaves, Patronage and the Imperial Ottoman Court, Cambridge University Press, Cambridge 2020.
  • D’Ohsson, J. Mouradgea, Tableau general de l’Empire Ottoman, Firmin Didot Freres Editeurs, Paris 1824.
  • Davis, Fanny, The Ottoman Lady: a social history from 1718 to 1918, Greenwood Press, New York 1986.
  • Duran, Türkan, I. Abdülhamid’in Kızı Esma Sultan’ın Hayatı (1778-1848), Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 2007.
  • Faroqhi, Suraiya, Stories of Ottoman Men and Women Establishing Status, Establishing Control, Eren Yayınları, İstanbul 2002.
  • Faroqhi, Suraiya, Women in the Ottoman Empire: A Social and Political History, I. B. Tauris, London 2023.
  • Göncü, T. Cengiz, Harem ve Cariyelik, TBMM Milli Saraylar, İstanbul 2011.
  • İpşirli, Mehmet, “Harem”, İstanbul Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt XVI, İstanbul 1997, s. 135-138.
  • Kazancıoğlu, Habibe, “Cevrî Usta’ya Ait Bir Vakfiye”, Vakıflar Dergisi 46, Aralık 2016, s. 83-96.
  • Leyla Hanım, Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, Cumhuriyet Kitapları, İstanbul 2000.
  • Mütercim Asım Efendi, el-Okyânûsu’l-basît fî tercemeti’l-Kâmûsi’l-muhît: Kâmûsü’l-Muhît Tercümesi, çev. Mustafa Koç - Eyyüp Tanrıverdi, Türkiye Yazma Eserler Kurulu Başkanlığı, İstanbul 2013.
  • Özcan, Abdülkadir, “Bostancı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt VI, İstanbul 1992, s. 308-309.
  • Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1971.
  • Parlatır, İsmail, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Yargı Yayınevi, Ankara 2006.
  • Pierce, Leslie, Harem-i Hümayun Osmanlı İmparatorluğu’nda Hükümranlık ve Kadınlar, çev. Ayşe Berktay, Islık Yayınları, İzmir 2022.
  • Sakaoğlu, Necdet, “Esma Sultan (Küçük)”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, III, Kültür Bakanlığı, Ankara 1994.
  • Sakaoğlu, Necdet, Osmanoğulları’nın Ünlü Kadın Sultanları, Creative Yayıncılık, İstanbul 2007.
  • Şevket Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1990.
  • Uluçay, M. Çağatay, Harem, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1971.
  • Uluçay, M. Çağatay, Haremden Mektuplar I, Vakit Matbaası, İstanbul 1956.
  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin Saray Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2014.
  • Yaylalı, Yasemin, “Pervin-i İ’tisâmînin Bir Şiirini Mazmun ve İmajlar Yönünden Değerlendirme”, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/2 (2021): 365-376.
  • Zavotçu, Gencay, Klasik Türk Edebiyatı Sözlüğü, Umuttepe Yayınları, İzmit-Kocaeli 2018.
  • Zilfi, Madeline C., Women and Slavery in the Late Ottoman Empire, Cambridge Unıversıty Press, USA 2010.
  • Zorlu, Tuncay, “Küçük Hüseyin Paşa”, Encyclopaedia of Islam, 2017, Erişim 20 Eylül 2024.
Toplam 74 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Yeniçağ Osmanlı Tarihi
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Ayşe Şimşek 0000-0001-6006-2746

Gönderilme Tarihi 20 Ekim 2025
Kabul Tarihi 27 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi 31 Mart 2026
DOI https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400
IZ https://izlik.org/JA89KZ29TF
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA Şimşek, A. (2026). Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 11(1), 628-672. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400
AMA 1.Şimşek A. Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba. VAKANÜVİS. 2026;11(1):628-672. doi:10.24186/vakanuvis.1807400
Chicago Şimşek, Ayşe. 2026. “Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 11 (1): 628-72. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400.
EndNote Şimşek A (01 Mart 2026) Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 11 1 628–672.
IEEE [1]A. Şimşek, “Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba”, VAKANÜVİS, c. 11, sy 1, ss. 628–672, Mar. 2026, doi: 10.24186/vakanuvis.1807400.
ISNAD Şimşek, Ayşe. “Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 11/1 (01 Mart 2026): 628-672. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1807400.
JAMA 1.Şimşek A. Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba. VAKANÜVİS. 2026;11:628–672.
MLA Şimşek, Ayşe. “Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 1, Mart 2026, ss. 628-72, doi:10.24186/vakanuvis.1807400.
Vancouver 1.Ayşe Şimşek. Osmanlı Sarayında Bir Kadın: Esma Sultan’ın Hazinedar Ustası Nesimisaba. VAKANÜVİS. 01 Mart 2026;11(1):628-72. doi:10.24186/vakanuvis.1807400


 Bu eser Creative Commons BY-NC-SA 2.0 (Atıf-Gayri Ticari-Aynı Lisansla Paylaş) ile lisanslanmıştır.