Theological Deviation or Institutional Threat? A Comparative Analysis of the Flagellant Movements of 1260 and 1349

Öz

Bodily pain in medieval Christian thought was more than simply personal suffering; it was an important religious practice associated with the purification of sin and the receipt of divine mercy. Social catastrophes, plague, famine, war, were seen as divine punishment, and so called forth collective responses of penance and atonement. The most obvious manifestation of this mentality in medieval Europe was the Flagellant movement, which turned bodily suffering into a public, ceremonial worship designed to appease divine wrath and wash away sin. This study is a comparative analysis of two major waves of the Movement, 1260 and 1349. Both phases shared a theological basis of imitatio Christi – to bodily relive Christ's sufferings – along with common ideals of blood, penance and atonement. The 1260 phase was understood mainly as a collective act of penance and purification. But the 1349 phase, with the Black Death's advent, appeared much more sinister to the ecclesiastical and political powers. The article discusses the two phases in terms of ritual practices, geographical distribution, organizational structures and relationship with the Church, using primary sources and modern scholarship. The central question is why the 1349 phase, despite having much in common theologically and ritually with 1260, prompted a far more vigorous institutional response.

Anahtar Kelimeler

• Flagellant Movement
• imitatio Christi
• Black Death
• Medieval Europe.

Teolojik Sapma Mı, Kurumsal Tehdit Mi? 1260 ve 1349 Kırbaççılar Hareketlerinin Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Orta Çağ Hristiyan dünyasında bedensel acı, bireysel ıstırabın ötesinde, günahlardan arınma ve ilâhî merhamete erişme düşüncesiyle ilişkilendirilen önemli bir dinî pratik alanı olarak kabul edilmekteydi. Salgın, kıtlık ve savaş gibi toplumsal felaketler çoğu zaman ilâhî cezanın işareti olarak yorumlanıyor; bu krizler karşısında kurtuluş tövbe, kefaret ve kolektif dinî pratikler aracılığıyla aranıyordu. Kırbaççılar Hareketi, bu anlayışın Orta Çağ Avrupası’ndaki en görünür örneklerinden birini oluşturmuştur. Harekete katılanlar, Tanrı’nın gazabını yatıştırmak ve günahlarından arınmak amacıyla bedensel acıyı kamusal, törensel ve kolektif bir ibadet biçimine dönüştürmüşlerdir. Bu çalışma, Orta Çağ Avrupası’nda 1260 ve 1349 yıllarında iki büyük dalga hâlinde ortaya çıkan Kırbaççılar Hareketi’ni karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemektedir. Her iki hareket de imitatio Christi idealine yani Mesih’in acılarını bedende yeniden yaşama ve O’nun yaşamını örnek alma düşüncesine dayanmış; kan, tövbe ve kefaret kavramları etrafında şekillenen ortak bir dinsel zeminden beslenmiştir. Bununla birlikte 1260 evresi daha çok kolektif tövbe ve arınma pratiği olarak algılanırken, 1349 evresi Kara Ölüm’ün yarattığı kriz ortamında Kilise ve siyasi otoriteler açısından çok daha tehditkâr bir nitelik kazanmıştır. Makalede bu iki evre; ritüel pratikler, coğrafi yayılım, örgütlenme biçimleri ve Kilise ile ilişkiler bakımından birincil kaynaklar ve modern çalışmalara dayalı olarak karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın temel araştırma sorusu, benzer teolojik ve ritüel temellere sahip olan bu iki hareketten 1349 evresinin neden 1260’a kıyasla çok daha sert bir kurumsal tepkiyle karşılaşmış olmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Kırbaççılar Hareketi
• imitatio Christi
• Kara Ölüm
• Orta Çağ Avrupası.

Kaynakça

1. Abdurrahmanoğlu, Asiye, “XII. ve XIV. Yüzyıl hadiselerine heretik bir yakarış: Kırbaççılar hareketi ve Kutsal Kan ikonografisi”, History Studies: International Journal of History, 15/3 (2023), s. 515-529.
2. Aberth, John, The Black Death The Great Mortality of 1348-1350 A Brief History with Documents, New York,2005.
3. Boileau, Jacques, Historia flagellantium: De recto et perverso flagrorum usu apud Christianos, Paris 1700.
4. Closener, Fritsche, Die Chroniken der deutschen Städte, Stuttgart, 1842.
5. Cohn, Samuel K., “After the Black Death: Labour legislation and attitudes towards labour in late-medieval western Europe”, Economic History Review, 60/3 (2007), s. 457-485.
6. Deane, Jennifer Kolpacoff, A history of medieval heresy and inquisition, New York 2011.
7. Henderson, John, “The Flagellant Movement and Flagellant Confraternities in Central Italy, 1260–1400”. Studies in Church History. 15 (1978), 147-160.
8. Hervordia, Henricus de, Liber de rebus memorabilioribus sive Chronicon, ed. A. Potthast, Göttingen 1859.

9. Kieckhefer, Richard, “Radical tendencies in the flagellant movement of the mid-fourteenth century”, Journal of Medieval and Renaissance Studies, 4/2 (1974), s. 157-176.
10. Lambert, Malcolm, Medieval heresy: Popular movements from the Gregorian reform to the Reformation, 2. baskı, Oxford 1992.
11. Le Muisit, Gilles, Chronique et annales de Gilles Le Muisit, ed. H. Lemaitre, Paris 1906.
12. Lowe-Martin, Aimee, “Comparing penitential acts: Why the Flagellants of 1349 were condemned while those in 1260 were not”, The General, 7 (2022), s. 96-102. https://doi.org/10.26522/tg.v7i1.3642.
13. Pertz, G. H., (Ed), “Annales Sanctae Iustinae Patavini”, MGH SS XIX, Impensis Bibliopolii Avlici Hahniani, Hanover 1866, s.148-193.
14. Salimbene de Adam, The chronicle of Salimbene de Adam, çev. Joseph L. Baird, Giuseppe Baglivi, John Robert Kane, New York 1986.
15. Venette, Jean de, The chronicle of Jean de Venette, çev. R. A. Newhall, ed. J. Birdsall, New York 1953.