Trabzon Bedesteni Restorasyon Uygulaması

Öz

Trabzon kenti, Asya’ya uzanan üçüncü kervan yolunun başlangıcında bulunması nedeniyle önemli ticaret yapılarına sahiptir. Trabzon Bedesteni de bu yapılardan biridir. Değerli ticaret mallarının alınıp satıldığı, yangın ve yağmalardan korunduğu Trabzon Bedesteni’nin, 15. yüzyıl onlarında Osmanlılar tarafından yapıldığı görüşü ağırlık kazanmaktadır. Zamanla özgün işlevini kaybeden bedesten kullanım dışı kalmasıyla birlikte yapısal bozulmalara uğramış ve yıkılmaya yüz tutmuştur. Doksanlı yılların sonlarına gelindiğinde Trabzon’un önemli kültür varlığı olarak korunması gereken yapının farklı bir işlevle yeniden kullanılması gündeme gelmiştir. Bu amaçla Trabzon İl Özel İdare Müdürlüğü mülkiyetindeki yapı için, Karadeniz Teknikn Üniversitesi ve Valilik işbirliği ile makalenin yazarlarının da içinde bulunduğu bir çalışma grubu tarafından hazırlanan restorasyon projesi, Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 29.01.1999 gün 3373 sayılı karar ile onaylanmıştır. Restorasyon projesinin uygulanmasıyla bedesten, Trabzon’un sosyal ve ticari yaşamına yeniden kazandırılmıştır. Yapılan çalışma, Trabzon Bedesteni’nin tarihsel geçmişini ve yapısal özelliklerini tanıtarak, rölöve çalışmaları ile restorasyon aşamasında gerçekleştirilen yeniden yapım ve iyileştirme uygulamalarını içermektedir

Anahtar Kelimeler

• Trabzon
• Bedesten
• Ticaret
• Rölöve
• Restorasyon

Restoration of The Bedesten in Trabzon

Öz

Trabzon has had important commercial buildings since it has taken place at the beginning of the third caravan route through Asia. The Bedesten in Trabzon is one of these constructions. It is commonly thought that the Bedesten as the central building of the commercial part of the town was built by Ottomans in late 15th century in Trabzon. The Bedesten, which lost its original function over time, had structural distortions as being out of use and it tended to collapse. At the end of the 90s the idea of re-use of this structure with a different function which has to be protected as a major cultural asset of the city has been come up. For this purpose, in collaboration with the Governorship of Trabzon and Karadeniz Technical University, it was regained to the social and trading life of Trabzon by carrying out a restoration project prepared by a working group that includes the authors of this article. This study comprises surveying practices, reconstruction and rehabilitation applications carried out in restoration phase by introducing historical background and structural properties of the Bedesten in Trabzon

Anahtar Kelimeler

• Trabzon
• Bedesten
• Trade
• Building survey
• Restoration

Kaynakça

1. Ballance, Selina 1965 . “Early Turkish Buildings in Trabzon” Ankara: TTK Belleten, 29, 113 : 73-76.
2. Ballance, Selina 1997 . “Trabzon’daki Erken Devir Türk Yapıları”, Bir Tutkudur Trabzon, Kayaoğlu, İ.Gün- dağ, Ciravoğlu, Ömer, Akalın, Cüneyt edit. , İstanbul: Yapı Kredi Yayınları: 253-257.
3. Bıjişkyan, P. Minas 1998 . Pontos Tarihi Tarihin Horona Durduğu Yer Karadeniz, İstanbul: Çivi Yazıları Yayınları.
4. Bryer, Anthony, Winfield, David 1985 . The Byzantine Monuments And Topography Of The Pontos, C.1, Washington D.C.
5. Cerasi, M. Maurice 1999 . Osmanlı Kenti, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
6. Cezar, Mustafa 1983 . Typical Commercial Buildings of the Ottoman Classical Period and the Ottoman
7. Construction System, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları: 222-224. Eyice, Semavi 1992 . “Bedesten”, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.5., 302-311, İstanbul.
8. Horuluoğlu, Şamil 1992 . Trabzon ve Çevresinin Tarihi Eserleri, Ankara: Er Ofset Matbaacılık.

9. İnan, Kenan 1996 . “Bedestenlerin Türk Ticari Mimarîsindeki Yeri ve Trabzon Bedesteni”, Ankara Üniver- sitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi-OTAM 7, Ankara: 119-134.
10. Karpuz, Haşim 1990 . Trabzon, Ankara: T. C. Kültür Bakanlığı Yayınları / 1127 Tanıtma Eserler Dizisi / 34.
11. Karpuz, Haşim 1997 . “Trabzon’daki Türk Devri Yapılarına Toplu Bakış”, Trabzon Yıllığı. Ankara: Trabzon
12. Belediye Başkanlığı Yayınları, Yayın No:52. Lynch, Harriy Finnis Blosse 1901 . “Armenia”, Travels And Studies, 1 , London: 29.
13. Ödekan, Ayla 1997 . “Bedesten Maddesi”, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, 1 İstanbul: Yem Yayınları: 210.
14. Sağsöz, Ayşe, Midilli, Reyhan, Elmalı, Derya, Özgen, Süleyman 2003 . “Tarihi Çevre İçinde Koruma Ça- lışmalarının Arkasından Yaşanan Antagonizm Trabzon Bedesten Örneği”, XV. Uluslararası Yapı ve Yaşam
15. Kongresi, Bursa: Mimarlar Odası Bursa Şubesi: 103-132. Temelkuran, Tevfik, Aktaş, Necati 1986 . Evliya Çelebi Seyahatnamesi, C.I-II, İstanbul: Üçdal Neşriyat Yayınları: 457
16. Tezcan, Mehmet 2002 . “İpekyolu ve XIV. Yüzyıla Kadar İpekyolu Ticaretinde Trabzon’un Yeri”. Trabzon ve Çevresi Uluslararası Tarih-Dil-Edebiyat Sempozyumu Bildirileri 1 : 71-90.
17. Tuluk Ömer İskender, Üstün, Fulya 2007 . “Trabzon Bedesteni: Türk Bedesten Mimarîsindeki Yeri ve Sorunlarına İlişkin Bir Değerlendirme”, Belleten LXXI 262 : 923-937.
18. Usta, Veysel 1999 . Anabasisten Atatürk’e Seyahatnamelerde Trabzon, Trabzon: Serander Yayınları: 57